Στη Βασιλίσσης Όλγας για περίπατο στον χρόνο – Αποκαθίσταται και αναδεικνύεται το ρωμαϊκό μνημειακό σύνολο

Το έργο εξελίσσεται και φέρνει όλο και πιο κοντά τη νέα εικόνα της Βασιλίσσης Ολγας, έπειτα από γνωμοδοτήσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Η πρώτη αφορούσε την αρχιτεκτονική μελέτη για την ανάδειξη των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν κατά την ανάπλαση της οδού, για την οποία είχε γράψει ο «Ε.Τ.» (φ. 14/5/2025), ενώ η δεύτερη στα μέσα Ιουλίου, αφορούσε την οριστική αρχιτεκτονική και στατική μελέτη για την αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημειακού συνόλου.

Η εικόνα που διαμορφώνεται προβλέπει έναν δημόσιο χώρο στον οποίο κάτοικοι και επισκέπτες της Αθήνας θα κινούνται με ορατά τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, ακολουθώντας έναν περίπατο στον χρόνο, από την κλασική αρχαιότητα στη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή περίοδο, με άμεση οπτική επαφή με την Ακρόπολη και το Ολυμπιείο. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά το σύνθετο έργο αποκατάστασης, προστασίας και ανάδειξης του ρωμαϊκού μνημειακού συνόλου της Βασιλίσσης Ολγας και των αρχαιολογικών καταλοίπων που ήρθαν στο φως κατά τις εργασίες ανάπλασης.

Επόμενο βήμα

«Μετά την απόδοση της οδού Βασιλίσσης Ολγας στους Αθηναίους, στα τέλη Απριλίου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση ενός εμβληματικού έργου που παρέμενε σε εκκρεμότητα για χρόνια, η αποκατάσταση, η προστασία και η ανάδειξη του σημαντικού μνημειακού συνόλου που αποκαλύφθηκε, κατά τις εργασίες ανάπλασης της οδού, αποτελεί το επόμενο ουσιαστικό βήμα που συνδέεται με τη διαρκή προσπάθεια του υπουργείου Πολιτισμού να διαφυλάσσει και να αναδεικνύει την ιστορία της Αρχαίας Αθήνας», σημείωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, και, όπως επισήμανε, τα ευρήματα συνθέτουν «μια εξαιρετικά σημαντική μαρτυρία για τη διαχρονική εξέλιξη της περιοχής, βόρεια του Ολυμπιείου, από τους κλασικούς έως και τους βυζαντινούς χρόνους».

Στις ανασκαφές που διενεργήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Ολγας έχει αποκαλυφθεί ένα μεγαλοπρεπές ρωμαϊκό οικοδομικό συγκρότημα, με ημικυκλικό αίθριο, στοές, οργανωμένους χώρους και εκτεταμένο δίκτυο αποχετευτικών αγωγών, που μαρτυρεί την υψηλή οργάνωση και τις σύνθετες λειτουργίες του συγκροτήματος. Η περιοχή βόρεια του Ολυμπιείου, σε άμεση γειτνίαση με τον Ιλισό ποταμό, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς πυρήνες της Αθήνας, με αδιάλειπτη ανθρώπινη παρουσία από την προϊστορική εποχή έως και τους πρώτους βυζαντινούς χρόνους. Αρχικά, αναπτύχθηκε ως χώρος λατρείας και κατοίκησης εκτός των τειχών της αρχαίας πόλης, φιλοξενώντας σημαντικά ιερά, ενώ κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, ιδίως επί Αδριανού, εντάχθηκε στον αστικό ιστό και εξελίχθηκε σε μία από τις πλέον εύπορες συνοικίες της Αθήνας, με μνημειακά δημόσια και ιδιωτικά οικοδομήματα. Παρά τις καταστροφές των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, η περιοχή γνώρισε νέα περίοδο ακμής κατά τον 4ο και 5ο αιώνα μ.Χ.

Τάφρος

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», στο δυτικό τμήμα του ανασκαφικού σκάμματος κυριαρχεί η λαξευτή στο φυσικό βράχο τάφρος του Θεμιστόκλειου Τείχους, η οποία αποτελεί το αρχαιότερο διατηρούμενο στοιχείο της ανασκαφής και επιβεβαιώνει τη χάραξη της αρχαίας οχύρωσης στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Το ρωμαϊκό μνημειακό οικοδόμημα, σύμφωνα με τους μελετητές, αναλυόταν σε άνδηρα-βαθμίδες, ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους, και κυριαρχούσε στο αστικό τοπίο της περιοχής.

Η ανασκαφή κατέδειξε ότι το οικοδόμημα γνώρισε δύο μεγάλες οικοδομικές φάσεις, η πρώτη κατά τα τέλη του 3ου αι. μ.Χ. έως τις αρχές 4ου αι. μ.Χ. και η δεύτερη στις αρχές του 5ου αι. μ.Χ., καθώς και μικρότερης έκτασης μετασκευές και επεκτάσεις, οι οποίες αντανακλούν τη συνεχή χρήση του κατά την ύστερη ρωμαϊκή περίοδο.

Η τελευταία φάση χρήσης του χώρου αποδίδεται στους βυζαντινούς χρόνους και εκπροσωπείται κυρίως από τοιχοποιίες, υπόγειους λάκκους και αποθηκευτικούς πίθους, στοιχεία που μαρτυρούν ουσιαστική μεταβολή του χαρακτήρα της περιοχής και στροφή προς παραγωγικές και αποθηκευτικές δραστηριότητες. Η μελέτη των καταλοίπων ανέδειξε, επίσης, τις διαφορετικές οικοδομικές τεχνικές κάθε περιόδου, από την επιμελημένη λιθοδομή των κλασικών χρόνων έως τα χαρακτηριστικά συστήματα ρωμαϊκής τοιχοποιίας, αποκαλύπτοντας τη μεγάλη ιστορική και αρχιτεκτονική αξία του μνημειακού συνόλου.

Ενοποίηση αρχαιοτήτων

Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη συντήρηση και αποκατάσταση των τοιχοποιιών, του ψηφιδωτού δαπέδου και των αρχιτεκτονικών μελών, τη διαχείριση της βλάστησης, την απομάκρυνση νεότερων ασύμβατων επεμβάσεων, την αποκατάσταση των ιστορικών επιπέδων και την ολοκληρωμένη διαχείριση των ομβρίων υδάτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργική και αισθητική ενοποίηση των αρχαιοτήτων, ώστε, όπως τόνισε η κ. Μενδώνη, να αναδειχθεί «η ενότητα του αρχαιολογικού συνόλου και να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για την ασφαλή προστασία και τη διαχρονική ανάδειξη των πολύ σημαντικών ευρημάτων που αποκαλύφθηκαν, τα τελευταία χρόνια, στο Ιστορικό Κέντρο της πρωτεύουσας».