Σιδηροδρομικός σταθμός Καρυάς: Προστασία και ανάδειξη ενός ιστορικού τόπου

Συγκεκριμένα, ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς και ο περιβάλλων χώρος του, που συνδέθηκαν με τις τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, βρίσκονται σήμερα, ογδόντα τρία χρόνια μετά, σε φάση προστασίας και ανάδειξης, με στόχο την ασφαλή και οργανωμένη πρόσβαση του κοινού.

Εβραίοι εργάτες εργάζονται για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά. – Ιούνιος 1943 

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση παραχωρήθηκε στο υπ. Πολιτισμού κατά χρήση ο ανενεργός Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, από την εταιρία ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε., και με την προσωπική συνδρομή του αναπληρωτή υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη.

«Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας» σημείωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και επισήμανε ότι ήδη το ΥΠΠΟ έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτιριακού συγκροτήματος. «Στόχος», όπως είπε η υπουργός, «είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτιρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης.

Οι δύο παράγκες των εργατών.

Ο Σιδηροδρομικής Σταθμός Καρυάς που χαρακτηρίστηκε από το ΥΠΠΟ ως ιστορικός τόπος το καλοκαίρι του 2025, δεν αποτελεί μόνο μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα. Η Καρυά βρισκόταν στην περιοχή της ιταλικής κατοχής, αλλά οι Γερμανοί είχαν πλήρη έλεγχο του σιδηροδρομικού δικτύου.

Το 1943, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν Εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά, στο πλαίσιο επέκτασης της σιδηροδρομικής γραμμής για την εξυπηρέτηση των στρατιωτικών αναγκών της Βέρμαχτ. Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής της «εξόντωσης μέσω εργασίας».

Τα βαγονέτα γεμίζουν με τα προϊόντα εκσκαφών.

Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ. Πρόκειται για τον μηχανικό Ρέσλερ Χανς (1905-1995), ο οποίος σύμφωνα με την ιστορική τεκμηρίωση φωτογράφιζε έργα που επέβλεπε στην Ελλάδα. Οπως αναφέρεται στη ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτίριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι Εβραίοι κρατούμενοι- καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.