Μαρία Ν. Βασιλειάδου στον ΕΤ: «Κάθε άνθρωπος αναζητά το φως και την κάθαρση»

Μια γυναίκα, θύμα βιασμού, εγκαταλείπει την οικογένειά της για να αναζητήσει τον χαμένο της γιο, ενώ η κόρη της μεγαλώνει μέσα σε ένα οργανωμένο ψέμα. Γραμμένο σαν σύγχρονη αρχαία τραγωδία, το βιβλίο ανατέμνει το συλλογικό και προσωπικό τραύμα. Πού σταματά η ενοχή και πού αρχίζει η αγνότητα; Η Μαρία Ν. Βασιλειάδου μάς μιλά για τη δική της «Μαγαρισμένη».

_Ο τίτλος «Η Μαγαρισμένη» κουβαλάει ένα τρομερό κοινωνικό στίγμα του παρελθόντος, συνδεδεμένο με τη βεβήλωση και την ντροπή. Πώς επιλέξατε αυτή τη βαριά λέξη ως τον κεντρικό άξονα του βιβλίου σας και κατά πόσο η ηρωίδα σας καταφέρνει τελικά να αποτινάξει αυτόν τον χαρακτηρισμό;

Κάθε εποχή κουβαλά στα σπλάχνα της το συγκείμενο που χαράσσει τις ζωές των ανθρώπων και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την πορεία τους. Το 1974 αποτελεί μια μαύρη σελίδα για τους Ελληνοκύπριους που βίωσαν την εισβολή, τον ξεριζωμό και το μοίρασμα της πατρίδας τους από τον ξένο κατακτητή. Ο πόλεμος έχει σκληρό πρόσωπο, αδυσώπητο∙ βιάζει και στιγματίζει στο πέρασμά του κάθε έννοια αξιοπρέπειας και ανθρωπιάς. Η ηρωίδα μου γίνεται, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, η φωνή όλων των μικρών κοριτσιών που βιάστηκαν από τους Τούρκους στρατιώτες. Που μαγαρίστηκαν, στιγματίστηκαν και βίωσαν διάφορες μορφές απόρριψης ακόμα και από την ίδια την κοινωνία. Γίνεται η κραυγή που ζητά με απόγνωση να πιαστεί από μια αχτίδα φωτός για να βρει τη σωτηρία της ψυχής της.

_Στην καρδιά της πλοκής βρίσκεται μια μάνα που εγκαταλείπει την κόρη και τον σύζυγό της για να βρει τον γιο που απέκτησε από έναν βιασμό. Πόσο δύσκολο ήταν συγγραφικά να διαχειριστείτε την ψυχολογία μιας γυναίκας που διχάζεται ανάμεσα στο παιδί που άφησε πίσω και στο παιδί που δεν σταμάτησε ποτέ να ψάχνει;

Ως γυναίκα και ως μάνα, διάβηκα μαζί με την ηρωίδα μου όλα τα σκαλοπάτια της προσωπικής, καθαρά εσωτερικής και μοναχικής σύγκρουσης που πέρασε σε όλα τα στάδια των αποφάσεών της. Μελέτησα σε βάθος την ψυχολογία του τραύματος που κουβαλά ο βιασμός και μίλησα με ειδικούς, ώστε να εμβαθύνω, στηριζόμενη σε επιστημονική τεκμηρίωση, και να κατακτήσω την απαραίτητη γνώση επί του θέματος. Δεν ήταν εύκολο. Η προσωπικότητα της ηρωίδας μου είναι αποκλίνουσα και σίγουρα χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια για να αποδοθεί στις σωστές ψυχοσυναισθηματικές της διαστάσεις. Πάλεψα μαζί της μέχρι την τελευταία στιγμή.

_Η κριτική έχει παρομοιάσει την κορύφωση του βιβλίου με αρχαία τραγωδία, όπου η λέξη «Μάνα» κυριαρχεί εκκωφαντικά. Οταν χτίζατε αυτό το φινάλε, σας καθοδηγούσε η ανάγκη να αποδοθεί μια κάθαρση στους ήρωες ή η διαπίστωση ότι ορισμένα τραύματα μένουν για πάντα ανοιχτά;

Κάθε άνθρωπος στο περπάτημά του στη ζωή συναντά Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες, βρίσκεται αντιμέτωπος με τους φόβους του, τις αγωνίες του, τις πληγές του. Αναζητά το φως, τον εξαγνισμό, την κάθαρση. Οι αναγνώστες σηματοδοτούν αυτό που διαβάζουν, βάζοντας τη δική τους σφραγίδα. Ερμηνεύουν χρησιμοποιώντας τον δικό τους φακό. Ο συγγραφέας φτιάχνει την ιστορία του και μετά την εναποθέτει με σεβασμό στην αγκαλιά του κάθε αναγνώστη του, αφήνοντάς τον να ταξιδέψει, μέσα από την ταύτιση, με τους ήρωες που επιλέγει ο ίδιος. Αλλοι επιλέγουν την κάθαρση και άλλοι πάλι προτιμούν να αφήσουν τα τραύματα ανοιχτά.

Στέκομαι λίγο, στην έννοια της μητρότητας για να μοιραστώ μαζί σας την αγωνία μου να καταφέρω να αποδώσω με σεβασμό τα συναισθήματα όλων των ηρώων, χωρίς να περιορίσω τον αναγνώστη σε ένα συγκεκριμένο, καθορισμένο περίγραμμα σκέψης. Οσο απαιτητικό κι αν είναι το προφίλ μιας μάνας σε σχέση με την ανιδιοτελή αγάπη και τη θυσία, δεν παύει να είναι και ευάλωτο σε αποκλίσεις και ανατροπές. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό.

_Το βιβλίο σας θέτει ένα πολύ σκληρό ερώτημα: Αν μπορεί μια αλήθεια να επιβιώσει μέσα από το ψέμα. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι κατασκευάζουν «ζωτικά ψέματα», όπως ο σύζυγος στην ιστορία σας, από ανάγκη να προστατεύσουν αυτούς που αγαπούν ή από καθαρή δειλία;

Εχω την πεποίθηση ότι η αλήθεια είναι μία. Αλλά εξαρτάται από ποια μεριά τη βλέπει ο κάθε άνθρωπος. Μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε. Γιατί η κρίση είναι προσωπική και βασίζεται στις εμπειρίες μας, στα στερεότυπα που κουβαλούμε, στις αξίες μας, στην ψυχολογική μας κατάσταση, στις προκαταλήψεις μας, ακόμα και στις γνώσεις που έχουμε κατακτήσει.

Υπάρχουν «λευκά ψέματα»; Ναι, υπάρχουν.

Υπάρχουν «ζωτικά ψέματα»; Ναι, υπάρχουν.

Αποτελούν μέρος της δομής της καθημερινότητας και χτίζονται μέσα από συγκεκριμένες ανάγκες που αναφύονται στη ζωή του ανθρώπου και περιμένουν τρόπους αντιμετώπισης. Αλλοι τα χρησιμοποιούν περιστασιακά γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν διαφορετικά -με άλλο τρόπο- μια κατάσταση, άλλοι πάλι χτίζουν δρόμους πάνω σε αυτά τα ψέματα, χρησιμοποιώντας τα δομικά και καθορίζουν την πορεία της ζωής τους. Υπάρχει σωστό και λάθος;

Ο αναγνώστης το κρίνει χρησιμοποιώντας τη δική του οπτική γωνία.