Τα ελληνικά κέρδη από την επίσκεψη Ρούμπιο

Κέρδη τα οποία επεκτείνονται στην αναβάθμιση της δημόσιας εικόνας της χώρας μας σε διεθνές επίπεδο, καθώς ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ πραγματοποιεί ελάχιστες επισκέψεις -ιδίως στην παρούσα συγκυρία- εκτός της χώρας του, ενώ η ομιλία του στην Πνύκα ήταν μία διαφήμιση για την Ελλάδα, τόσο στο περιεχόμενό της όσο και με τον παγκόσμιο συμβολισμό που εξέπεμψε.

Δεν είναι τυχαίο ότι η επίσκεψη αυτή προσέλκυσε το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης σε διεθνές επίπεδο, με τη χώρα μας να αξιοποιεί την ευκαιρία να αναδειχθεί σε σύμβολο ήπιας ισχύος με τις εικόνες που μεταδόθηκαν σε ολόκληρη την υφήλιο.

Αναγνώριση

Το πιο μεγάλο κέρδος βέβαια για την Αθήνα ήταν το γεωπολιτικό. Κατά την επίσκεψη και παρά τις «ιδιόμορφες» συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή, η Ελλάδα αναγνωρίσθηκε στην πράξη και όχι στα λόγια ως ισχυρός παράγων σταθερότητας και ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, με τον Ρούμπιο να τη χαρακτηρίζει «υπόδειγμα συμμάχου».

Το γεγονός ότι την ίδια ώρα που ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επικοινωνούσε με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν για να του ευχηθεί για τα… γενέθλιά του, αλλά και να του θέσει εκ νέου το ζήτημα της συγκατάθεσης στη μετακίνηση των S-400 σε άλλη χώρα (ώστε να «ξεπαγώσει» το πρόγραμμα για τα F-35), o υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ήταν στην Αθήνα, έκανε πιο εύκολη τη σύγκριση των σχέσεων στο συγκεκριμένο τρίγωνο.

Από τις συζητήσεις του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη δεν θα μπορούσε να απουσιάζει, όπως είναι φυσικό, το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI).

«Μετάφραση»

Αν και κάποια πράγματα είναι ευνόητο ότι δεν μπορούν να ειπωθούν δημόσια για τον τρόπο που θα υλοποιηθεί το έργο, μία παρόμοια στο νόημά της αναφορά «μεταφράστηκε» με αντιπολιτευτική διάθεση από μερίδα των κομμάτων και των ΜΜΕ, σαν παρότρυνση του τύπου «βρείτε τα» προς Ελλάδα και Τουρκία.

«Οι ΗΠΑ είναι αφοσιωμένες στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα, αλλά κάποια από τα ζητήματα που αφορούν τις ενεργειακές διασυνδέσεις σχετίζονται με ευαίσθητες καταστάσεις, που συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Αυτά τα ζητήματα είναι, ίσως, καλύτερο να αντιμετωπιστούν μέσω διπλωματίας κατ’ ιδίαν», είπε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ στη σχετική αναφορά, στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε με τον Ελληνα ομόλογό του.

Αυτό που ξεχνούν όμως όσοι προβαίνουν στη συγκεκριμένη ερμηνεία, είναι ότι ο κ. Ρούμπιο ανέφερε επίσης ότι «η ενεργειακή ασφάλεια σχετίζεται με την εθνική ασφάλεια, κι αν δεν το πιστεύετε, δείτε τι συμβαίνει τώρα στον κόσμο με αυτό που προσπαθεί να κάνει το Ιράν», όπως και ότι «είμαστε προσηλωμένοι στην επιτυχία αυτών των έργων και στη συνεργασία που έχουμε με την Ελλάδα στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας».

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ

«Αμοιβαία επωφελής σχέση»

Ακόμη πιο σαφής ήταν στους υπαινιγμούς του για την Τουρκία ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών στη συνάντηση που είχε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Απαντώντας στην προσφώνηση του πρωθυπουργού, ο Μάρκο Ρούμπιο ανέφερε ότι «υπάρχουν πολλοί παράγοντες ανασφάλειας που σας περιβάλλουν σε αυτή την περιοχή, όμως έχουμε εσάς εδώ ως έναν τόσο ισχυρό εταίρο μας και συνεχίζουμε να ενισχύουμε αυτή τη σχέση με τρόπο που είναι αμοιβαία επωφελής».

Αλλά και στη συνέντευξή του στην «Καθημερινή» και στον Αλέξη Παπαχελά, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ έστειλε σαφέστατο μήνυμα τόσο για τη χρησιμότητα του έργου του GSI στον τομέα της ποικιλομορφίας των αλυσίδων εφοδιασμού όσο και για τα «πιθανά εμπόδια» που υπάρχουν, για τα οποία δεσμεύθηκε να χρησιμοποιήσει η υπερδύναμη τις διπλωματικές της προσπάθειες «για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό».

ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΩΔΙΟ GSI

Πυρετώδεις διεργασίες ανάμεσα σε Αθήνα, Παρίσι, Αγκυρα, Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι διεργασίες για το καλώδιο GSI είναι πυρετώδεις στο παρασκήνιο και δεν περιορίζονται στις επαφές με τις ΗΠΑ, καθώς κρίσιμος παράγοντας στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι και η Γαλλία, λόγω της πλειοψηφικής συμμετοχής στο έργο της εταιρίας της χώρας Meridiam. Αυτός είναι και ο λόγος που το ζήτημα φέρεται να το χειρίζεται προσωπικά ο Κ. Μητσοτάκης στις άμεσες ή έμμεσες επικοινωνίες με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν.

Αν και ουδείς στοιχηματίζει ότι οι ερευνητικές εργασίες θα ξεκινήσουν όντως στις 26 Οκτωβρίου ή και νωρίτερα, όπως έχει γραφτεί, σίγουρο είναι ότι το χρονικό ορόσημο δεν μπορεί να επεκταθεί πέραν των επόμενων μηνών του έτους. Η διαδικασία πάντως προβλέπει αίτημα της εταιρίας προς το υπουργείο Εξωτερικών το οποίο με τη σειρά του θα ζητήσει την έκδοση NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.

Αντίδραση

Δεν λείπουν πάντως και όσοι υποστηρίζουν ότι η Τουρκία θα αντιδράσει κυρίως διπλωματικά και όχι επί του πεδίου ή θα περιοριστεί να κάνει «hailing» (λεκτική παρενόχληση δι’ ασυρμάτου). Στην περίπτωση αυτή θεωρείται βέβαιο ότι θα επιδιώξει να «εξαργυρώσει» με ανταλλάγματα τη στάση της, τα οποία αφορούν την αναζωογόνηση των αμυντικών σχέσεων με τη Γαλλία και το «πράσινο φως» από το Παρίσι για τη συμμετοχή της σε εξοπλιστικά προγράμματα.

Το γεγονός ότι πρόσφατα Γαλλία και Τουρκία υπέγραψαν «οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας» με στόχο την ενίσχυση των διμερών σχέσεων στη στρατιωτική συνεργασία, προϊδεάζει αρκετούς σε αυτήν την κατεύθυνση, καθώς διακαής πόθος της Αγκυρας είναι το γαλλοϊταλικό σύστημα αεράμυνας SAMP/T και οι πύραυλοι Meteor για τα Eurofighter. Παρότι η εξαγωγή στην Τουρκία έχει εγκριθεί από τη διεθνή κοινοπραξία κατασκευής από τον περασμένο Δεκέμβριο, οι επιφυλάξεις από το Παρίσι κρατούν τη συμφωνία «κλειδωμένη».

Στην περίπτωση αυτή θα πρόκειται για «win-win» κατάσταση για τη Γαλλία, καθώς ο GSI, έστω και με δυσκολίες, θα προχωρήσει και παράλληλα θα ανοίξει μία νέα αγορά για τις αμυντικές της βιομηχανίες ή τις κοινοπραξίες με τη συμμετοχή της.

Πρόγραμμα SAFE

Μία άλλη εκτίμηση είναι ότι η Αγκυρα θα προσπαθήσει να βάλει στο ίδιο πακέτο ανταλλαγμάτων και τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα SAFE, από το οποίο παραμένει εκτός λόγω της στάσης της Ελλάδας, που επικαλείται το Casus Belli στην επέκταση των χωρικών υδάτων. Ειδικά όσον αφορά το σύστημα αεράμυνας SAMP/T, το οποίο αναπτύσσεται από την κοινοπραξία Eurosam με τη συμμετοχή των MBDA France, MBDA Italy και Thales, είναι βέβαιο ότι η Τουρκία θα προσπαθήσει να το παρουσιάσει επικοινωνιακά ως την απάντησή της στην «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Ολα αυτά όμως παραμένουν «ασκήσεις επί χάρτου» μέχρι στιγμής, καθώς σημαντικότερο λόγο έχουν οι συνεννοήσεις που θα γίνουν σε υψηλό επίπεδο στο τρίγωνο Αθήνα – Παρίσι – Αγκυρα, με ενημέρωση ή και παράλληλη εμπλοκή ενδεχομένως των ΗΠΑ.

Τι συζητήθηκε για άμυνα και εξοπλισμούς

Οσον αφορά στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, σημαντικά ήταν τα αποτελέσματα και στον τομέα της Αμυνας, ο οποίος αποτελεί άλλωστε θεσμοθετημένο τμήμα του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ και στο πλαίσιο του οποίου συναντήθηκαν οι αντίστοιχες αντιπροσωπείες.

Αν και το ενδιαφέρον αρκετών ελληνικών ΜΜΕ στράφηκε σε συγκεκριμένους τύπους πυραύλων για τα F-35, είναι προφανές ότι τέτοια εξειδίκευση δεν μπορεί να γίνει σε τόσο μικρό χρονικό πλαίσιο ούτε με αφορμή την επίσκεψη του πολιτικού προϊσταμένου του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ.

• Καινοτομία: Η συζήτηση ήταν σημαντική, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», αλλά εστιάσθηκε σε ζητήματα καινοτομίας και νέων τεχνολογιών και στο ενδεχόμενο ακόμη και συμπαραγωγών. Μεγάλο ενδιαφέρον έδειξε η αμερικανική αντιπροσωπεία για την αμυντική βιομηχανία και τα ναυπηγεία της Ελλάδας και για τις επενδύσεις που μπορούν να γίνουν σε αυτές τις υποδομές, όπως και για τη συνολική μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων της Ελλάδας με την «Ατζέντα 2030» που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Σημαντική ήταν και η ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα κρατικής συνεργασίας (State Partnership Program – SPP) των ΗΠΑ, με την υπογραφή μάλιστα της σχετικής επιστολής προθέσεων για τη συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ στρατηγό Δημήτριο Χούπη και τον διοικητή της Εθνοφρουράς της αμερικανικής πολιτείας, υποστράτηγο Τζον Χάας, ενώπιον του Ελληνα υπουργού Εθνικής Αμυνας Νίκου Δένδια και του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ.

Πέρα από το ότι ο κ. Ρούμπιο εκλέγεται στη Φλόριντα, η οποία έχει διπλάσιο πληθυσμό από την Ελλάδα, ενδιαφέρον παρουσιάζει για την εκπαίδευση των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας η μορφολογία του εδάφους της συγκεκριμένης Πολιτείας και η εμπειρία της στη διαχείριση φυσικών καταστροφών.

• Προγράμματα: Τα εξοπλιστικά βεβαίως παρουσιάζουν το δικό τους ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αν και, όπως προαναφέρθηκε, η συζήτηση στον Στρατηγικό Διάλογο δεν περιελάμβανε την επιλογή του ενός ή του άλλου τύπου πυραύλων για τα F-35, στην κοινή δήλωση Ελλάδας – ΗΠΑ περιελήφθη η ρητή αναφορά σε εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 4 δισ. δολαρίων, που επιβεβαιώνει τις στενές αμυντικές σχέσεις των δύο χωρών, όπως και την τήρηση ισορροπιών με τις άλλες δύο κύριες προμηθεύτριες χώρες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πρόκειται για προγράμματα που περιλαμβάνονται στον ήδη εγκεκριμένο δημοσιονομικό χώρο του Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) και όχι για «νέο εξοπλιστικό». Αυτή τη φορά η Ελλάδα προνοεί να έχει εγκαίρως τα απαραίτητα πυρομαχικά για τα νέα της συστήματα και να μην επαναληφθούν τα τραγελαφικά του παρελθόντος, όπως π.χ. ότι τα «κανονικά» βλήματα των αρμάτων μάχης Leopard 2 που αγοράστηκαν το 2003 παρελήφθησαν… δέκα χρόνια αργότερα ή ότι προμηθευόμασταν νέα μέσα χωρίς συμφωνίες υποστήριξης και συντήρησης (FOS) επί αρκετά χρόνια, με αποτέλεσμα να υπάρχουν προβλήματα στις διαθεσιμότητες.

Στο πλαίσιο των 4 δισ. δολαρίων μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales (FMS), περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι FOS των αναβαθμισμένων F-16 σε Viper, των F-35, των ελικοπτέρων Romeo, οι πύραυλοι για τα F- 35 κ.ά. Για την τελευταία περίπτωση, η διαπραγμάτευση για τους ακριβείς τύπους πυραύλων βρίσκεται σε εξέλιξη, με την Ελλάδα να επιδιώκει τον καλύτερο δυνατό τύπο σε προδιαγραφές, ενώ όταν υπάρξει κατάληξη, θα ακολουθήσει η επίσημη εκδήλωση ενδιαφέροντος με Letter of Interest. Η Ελλάδα αναμένεται επίσης να προμηθευτεί τροχοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα Stryker.

• Στενά Ορμούζ: Συζήτηση φέρεται να έγινε και για ενδεχόμενη συμμετοχή της Ελλάδας σε μια επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, στα πρότυπα της ευρωπαϊκής επιχείρησης «Ασπίδες», αλλά από τη χώρα μας έχει καταστεί σαφές ότι μόνο αν επιτευχθεί οριστική συμφωνία εκεχειρίας μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.

ΕΠΙ ΤΑΠΗΤΟΣ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ

Η ενέργεια και ο κάθετος διάδρομος

Ενα από τα σημαντικά αντικείμενα της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα ήταν η ενέργεια, με τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου να περιλαμβάνεται επίσης στην κοινή δήλωση, όπως και οι έρευνες υδρογονανθράκων, σε συνέχεια της συνεργασίας που συμφωνήθηκε στην υπουργική σύνοδο P-TEC τον Νοέμβριο 2025.

Ο κάθετος διάδρομος έχει άλλωστε αμοιβαίο όφελος για τις δύο χώρες, καθώς με αυτόν η Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της στη μεταφορά αερίου προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης και ταυτόχρονα εξυπηρετεί τις ΗΠΑ στον στόχο της αύξησης των εξαγωγών αμερικανικού LNG και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ρούμπιο συνέδεσε την ενεργειακή ασφάλεια με την ευρύτερη ασφάλεια των χωρών που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας.

Από την πλευρά της, η Ελλάδα αξιοποίησε την επίσκεψη για την ανάδειξη του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου ιδιαίτερης σημασίας για την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη με δέσμευση από πλευράς ΗΠΑ για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.