Η ηχηρή παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο στυμβούλιο ασφαλείας του ΟΗΕ για το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο προκάλεσε διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Σε φανερά δύσκολη θέση ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αχμέντ Γιλντίζ, προσπαθώντας να απαντήσειο στις αναφορές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υποστήριξε ότι «το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και πως «ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει». Υπερασπίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ισχυριζόμενος ότι «βρίσκεται σε ισχύ από το 2019», ενώ σημείωσε ότι η πρόσφατη κοινοβουλευτική ενέργεια στη Λιβύη αντανακλά την υποστήριξη του λιβυκού λαού προς αυτό.
Ο Τούρκος μόνιμος αντιπρόσωπος υποστήριξε ότι το μνημόνιο «δεν καθορίζει ούτε προδικάζει τα δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτό», ενώ αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία αυτών των νησιών». Οπως ανέφερε, «το νομικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Αφορά την επήρεια που πρέπει να αποδίδεται στα νησιά κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων». Επικαλέστηκε τη διεθνή νομολογία περί μη αυτόματης πλήρους επήρειας των νησιών και υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση Ερντογάν για Διάσκεψη της Ανατολικής Μεσογείου, με αναφορά στα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και της αυτοαποκαλούμενης «ΤΔΒΚ».
Αμεση ΄’ηταν ξη απάντηση της μόνιμης αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐας Μπαλτά, η οποία επανέλαβε την ελληνική θέση ότι «η Ελλάδα απορρίπτει κατηγορηματικά το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για τη θαλάσσια οριοθέτηση», υπογραμμίζοντας πως «αντιβαίνει τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο». Τόνισε ότι η πρόσφατη φερόμενη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα ως «άκυρου και ανυπόστατου» και πως «δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα». «Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα», τόνισε, προσθέτοντας ότι «ούτε μπορεί μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους».
Η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ακόμη ότι «το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, προκειμένου να εξυπηρετούνται μονομερείς διεκδικήσεις», επικαλούμενη τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Απαντώντας στην τουρκική αιτίαση για τη συζήτηση των θαλάσσιων οριοθετήσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας, επισήμανε ότι «ο σεβασμός του Δικαίου της Θάλασσας βρίσκεται στον πυρήνα» της θαλάσσιας ασφάλειας, προσθέτοντας πως «η υπενθύμιση των κανόνων που διέπουν τις θάλασσές μας δεν συνιστά κατάχρηση του Συμβουλίου. Αποτελεί τον ίδιο τον σκοπό του».
Ο Τούρκος μόνιμος αντιπρόσωπος επανήλθε τονίζοντας ότι «απαιτούνται ουσιαστικές διαπραγματεύσεις» και ότι ελπίζει πως θα γίνουν το συντομότερο δυνατό. Η κ. Μπαλτά, στην τριτολογία της, υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα έχει επιδιώξει με συνέπεια σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία, βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό, στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». «Παραμένουμε προσηλωμένοι στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, ωστόσο ο ουσιαστικός διάλογος απαιτεί σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα», κατέληξε.
Διαβάστε Επίσης
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Έσκισε» στον ΟΗΕ το παράνομο μνημόνιο
Σε μια διπλωματική κίνηση υψηλής στρατηγικής σημασίας, η οποία επανακαθορίζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πραγματοποίησε μια δυναμική και εμπεριστατωμένη παρέμβαση ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Προεδρεύοντας στην ανοιχτή συζήτηση με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια», ο πρωθυπουργός αξιοποίησε το βήμα των Ηνωμένων Εθνών για να αναδείξει μια διαφορά που βρίσκεται εδώ και χρόνια στον πυρήνα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη βρέθηκε το λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», το οποίο οριοθετεί αυθαίρετα θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας, παραβιάζοντας κατάφωρα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η εμφάνιση του πρωθυπουργού στο κορυφαίο διεθνές φόρουμ ασφαλείας δεν είχε απλώς χαρακτήρα διαμαρτυρίας. Αποτελούσε μια συντονισμένη προσπάθεια της Αθήνας να διεθνοποιήσει πλήρως το ζήτημα, αναδεικνύοντας τις αναθεωρητικές τάσεις της Άγκυρας ως απειλή για την παγκόσμια ειρήνη και τη σταθερότητα. Η ελληνική πλευρά επέλεξε συνειδητά το Συμβούλιο Ασφαλείας για να καταδείξει ότι η συμπεριφορά της Τουρκίας δεν αποτελεί μια απλή διμερή διαφορά, αλλά μια σοβαρή πρόκληση που δοκιμάζει την αντοχή των διεθνών κανόνων και των αρχών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Από τα πρώτα λεπτά της ομιλίας του, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε τη θέση της Ελλάδας, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο μεταξύ της Τουρκίας και της κυβέρνησης της Τρίπολης ως ένα «νομικό ανυπόστατο κατασκεύασμα». Με έναν χάρτη και νομικά επιχειρήματα ανά χείρας, εξήγησε στα μόνιμα και μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας πως η συγκεκριμένη συμφωνία αγνοεί πλήρως την ύπαρξη μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος, στερώντας τους το δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).
«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, ούτε να παρακάμπτεται μέσω διμερών συμφωνιών που θίγουν τρίτα κράτη», δήλωσε σε αυστηρό τόνο ο πρωθυπουργός από το βήμα του ΟΗΕ. «Η γεωγραφία δεν ξαναγράφεται, ούτε σβήνεται από τον χάρτη με μονομερείς υπογραφές που στερούνται κάθε νομικής βάσης. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχτεί τετελεσμένα που βασίζονται στη φαντασίωση μιας “Γαλάζιας Πατρίδας”», συμπλήρωσε, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση.
Υπογράμμισε ότι η UNCLOS αποτελεί το μοναδικό νόμιμο πλαίσιο για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να μην επιτρέψει τη δημιουργία ενός επικίνδυνου προηγουμένου, όπου η γεωγραφία και η κυριαρχία των κρατών γίνονται αντικείμενο συναλλαγής.
Ο χάρτης που έδειξε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ο πρωθυπουργός, για να δείξει πώς Τουρκία και Λιβύη επιχείρησαν να χαράξουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη των ελληνικών νησιών (όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος), που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους.
Απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα
Πέρα από τη νομική διάσταση, ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις γεωπολιτικές συνέπειες της τουρκικής προκλητικότητας. Ανέφερε ότι η εμμονή στην εφαρμογή αυτού του παράνομου μνημείου μετατρέπει την Ανατολική Μεσόγειο από μια περιοχή οικονομικής συνεργασίας και ενεργειακής ασφάλειας σε μια «πυριτιδαποθήκη» έτοιμη να εκραγεί.
«Δεν θα επιτρέψουμε η Ανατολική Μεσόγειος να μετατραπεί σε μια ζώνη αυθαιρεσίας και ανατολικού αναθεωρητισμού», τόνισε χαρακτηριστικά. Η ελληνική πλευρά ανέδειξε το γεγονός ότι οι ενέργειες αυτές υπονομεύουν τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενεργειακή διαφοροποίηση, καθώς μπλοκάρουν στρατηγικά έργα υποδομής που συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. «Η ασφάλεια της Ευρώπης ξεκινά από τα εξωτερικά της σύνορα, και τα σύνορα αυτά είναι ελληνικά. Οποιαδήποτε απειλή κατά της δικής μας κυριαρχίας αποτελεί ευθεία απειλή για την ευρωπαϊκή σταθερότητα», σημείωσε με νόημα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, εισπράττοντας τα θετικά νεύματα πολλών παριστάμενων διπλωματών.
Διπλό μήνυμα προς Άγκυρα και συμμάχους
Ο πρωθυπουργός έστειλε ένα διπλό μήνυμα, τόσο προς την Άγκυρα όσο και προς τους συμμάχους της Ελλάδας. Από τη μία πλευρά, τόνισε ότι η Ελλάδα παραμένει μια δύναμη ειρήνης και σταθερότητας, έτοιμη να προσέλθει σε διάλογο με οποιαδήποτε γειτονική χώρα, υπό την απαράβατη προϋπόθεση του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου. Από την άλλη, κατέστησε σαφές ότι η χώρα διαθέτει τη βούληση και τα μέσα να υπερασπιστεί την εθνική της κυριαρχία απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή.
«Η πόρτα μας για ειλικρινή διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου είναι πάντα ανοιχτή, αλλά τα παράθυρα για προκλητικές και παράνομες διεκδικήσεις είναι ερμητικά κλειστά», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.
