Από το 2018 έως και σήμερα, θερμά επεισόδια μεγάλης έντασης καταγράφονται με αυξανόμενη συχνότητα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το αν πρόκειται πλέον για μια νέα κλιματική πραγματικότητα.
Όπως αναφέρει το meteo.gr, η εξέλιξη αυτή οφείλεται στον συνδυασμό της κλιματικής αλλαγής και των μεταβολών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα οι αέριες μάζες να ξεκινούν ήδη από υψηλότερα θερμικά επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν. Έτσι, όταν δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για ζέστη, τα κύματα καύσωνα γίνονται εντονότερα και πιο παρατεταμένα.
Η ατμοσφαιρική κυκλοφορία και οι καύσωνες στην Ευρώπη
Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι οι καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό, κάτι που σχετίζεται με αλλαγές στη ροή της ατμόσφαιρας. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο Βόρειος Ατλαντικός εμφανίζει έντονη δραστηριότητα βαρομετρικών χαμηλών, αποτέλεσμα θερμοκρασιακών αντιθέσεων μεταξύ ψυχρότερων και θερμότερων θαλάσσιων ζωνών.
Οι αντιθέσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα τον αεροχείμαρρο, το ισχυρό ρεύμα ανέμων σε μεγάλα ύψη που καθορίζει την κίνηση των καιρικών συστημάτων. Όταν η ροή του γίνεται πιο κυματιστή, τα βαρομετρικά χαμηλά μετατοπίζονται βορειότερα, ενώ στην περιοχή της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης εγκαθίσταται ζώνη υψηλών πιέσεων.
Ο μηχανισμός του «θερμικού θόλου»
Η συγκεκριμένη ατμοσφαιρική διάταξη δημιουργεί αυτό που περιγράφεται ως «θερμικός θόλος». Ο αέρας συμπιέζεται και θερμαίνεται, ενώ η παρουσία νεφών μειώνεται και οι άνεμοι εξασθενούν. Η ηλιακή ακτινοβολία δρα χωρίς εμπόδια, οδηγώντας σε συνεχή άνοδο της θερμοκρασίας στο έδαφος.
Ταυτόχρονα, οι πολύ θερμές θαλάσσιες επιφάνειες στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και κοντά στη Βρετανία και τη Γαλλία δυσκολεύουν την υποχώρηση της θερμότητας, ειδικά κατά τις νυχτερινές ώρες και στις παράκτιες περιοχές.
Η χρονική συγκυρία εντείνει το φαινόμενο, καθώς το καλοκαίρι βρίσκεται κοντά στο θερινό ηλιοστάσιο, όταν η διάρκεια της ημέρας είναι μέγιστη. Αυτό συνεπάγεται περισσότερες ώρες ηλιακής θέρμανσης και λιγότερο χρόνο για νυχτερινή αποφόρτιση της θερμότητας, με αποτέλεσμα οι υψηλές θερμοκρασίες να διατηρούνται ακόμη και τη νύχτα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η επίδραση τέτοιων συστημάτων στην Ελλάδα δεν είναι πάντα ίδια. Όταν η ζώνη υψηλών πιέσεων παραμένει δυτικά, η χώρα επηρεάζεται από βόρειους ανέμους και ενίσχυση των μελτεμιών στο Αιγαίο.
Αν όμως το σύστημα μετατοπιστεί ανατολικότερα, τότε η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί κάτω από την ίδια θερμική επίδραση, με εξασθενημένους ανέμους, έντονη ηλιοφάνεια και μεταφορά θερμών αερίων μαζών.
Τα τρέχοντα προγνωστικά στοιχεία δείχνουν για τις επόμενες ημέρες άστατο καιρό κυρίως στα ηπειρωτικά, ενώ στη συνέχεια διαφαίνεται πιθανή άνοδος της θερμοκρασίας. Η τελική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από το πόσο ανατολικά θα επεκταθεί η ζώνη υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη.

