Αντιμέτωπος με τις άμεσες και πλέον ορατές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται ο Βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis), ο οποίος δίνει έναν άνισο αγώνα επιβίωσης στα ξηρικά οικοσυστήματα του Νοτιοανατολικού Αιγαίου.
Η πρόσφατη επικαιροποίηση των δεδομένων από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) φέρνει στο φως τη δραματική πληθυσμιακή πίεση που δέχεται το είδος, καθώς η παρατεταμένη ανομβρία μετατρέπει τους λιγοστούς υδροβιότοπους σε πεδία μάχης για την επιβίωση.
Ο «Βατρακλός», όπως ονομάζεται χαρακτηριστικά από τους ντόπιους, αποτελεί ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της ελληνικής πανίδας. Ενώ για δεκαετίες θεωρούταν αποκλειστικά ενδημικό είδος της Καρπάθου, πρόσφατη γενετική μελέτη αναθεώρησε τον χάρτη εξάπλωσής του. Τα στοιχεία έδειξαν ότι οι πληθυσμοί της Καρπάθου και της Ρόδου αποτελούν μια ενιαία, καλά υποστηριζόμενη μονοφυλετική ομάδα με εξαιρετικά μικρή γενετική απόσταση, εντάσσοντας έτσι και τον πληθυσμό της Ρόδου στο είδος Pelophylax cerigensis, αν και «οι σχέσεις μεταξύ των ειδών του γένους είναι ακόμη υπό διερεύνηση». Αυτή η νέα ταξινόμηση είχε ως αποτέλεσμα τον επαναπροσδιορισμό του καθεστώτος απειλής του: από την κατηγορία «Κρισίμως Κινδυνεύον» (Critically Endangered), ο βάτραχος κατατάσσεται πλέον στα «Κινδυνεύοντα» (Endangered) είδη του Κόκκινου Καταλόγου της Διεθνούς Ενωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN).
Ωστόσο, η στατιστική αυτή «αναβάθμιση» δεν αναιρεί την κρισιμότητα της κατάστασης στο πεδίο. Στην Κάρπαθο, η παρουσία του παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς το είδος απαντάται σε μόλις τέσσερις συγκεκριμένες τοποθεσίες, συνολικής έκτασης μικρότερης των δέκα τετραγωνικών χιλιομέτρων, σε κοντινή απόσταση από το ιστορικό χωριό της Ολύμπου. Ο αριθμός των ατόμων που διαβιούν εκεί εκτιμάται μόλις σε 300 έως 500, ενώ στη Ρόδο η εξάπλωσή του είναι σαφώς ευρύτερη, καλύπτοντας υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας έως και τα 500 μέτρα.
Η καρδιά του προβλήματος εντοπίζεται στη ραγδαία μεταβολή των περιβαλλοντικών συνθηκών. Σύμφωνα με την ανάρτηση του ΟΦΥΠΕΚΑ, «η πιο σημαντική αιτία της πτωτικής πορείας του είδους είναι ο σαφής περιορισμός των βροχοπτώσεων και η έντονη ξηρασία που πλήττει το Νοτιοανατολικό Αιγαίο, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής». Η έλλειψη νερού συρρικνώνει τον κύριο βιότοπο του βατράχου, τις μικρές λακκούβες των ποταμών, οι οποίες γίνονται ολοένα και πιο σπάνιες.
ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ ΛΟΓΩ «ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ»
Η συρρίκνωση οδηγεί σε μια ιδιότυπη και επικίνδυνη οικολογική «συγκατοίκηση». Ο Βάτραχος της Καρπάθου αναγκάζεται να μοιράζεται τις ελάχιστες εναπομείνασες λιμνούλες με τον επίσης ενδημικό Ποταμοκάβουρα της Καρπάθου (Potamon karpathos). Σε αυτές τις περιορισμένες υδάτινες εκτάσεις, οι συναντήσεις μεταξύ των δύο ειδών είναι αναπόφευκτες. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ σημειώνει με έμφαση ότι η αναγκαστική αυτή συνύπαρξη «καταλήγει σε απόπειρες θήρευσης του Βατράχου από τον Ποταμοκάβουρα», καθώς οι πόροι λιγοστεύουν και ο χώρος στενεύει.
Οι περιβαλλοντικές αρχές υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και στοχευμένα μέτρα διατήρησης των μικρών νησιωτικών υγροτόπων, καθώς αποτελούν κρίσιμους θύλακες βιοποικιλότητας σε συνθήκες κλιματικής κρίσης στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου.
