Μικρή αρχή έγινε μέσω του τρέχοντος ΕΣΠΑ με χρηματοδότηση στις αμυντικές βιομηχανίες ύψους 80 εκατ. ευρώ. Πιο ουσιαστική, η ανακοίνωση της ΕΤΕπ για χρηματοδότηση έργων άμυνας και ασφάλειας στην Ελλάδα με κεφάλαια έως 1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη χρηματοδοτική παρέμβαση της ΕΤΕπ στον ελληνικό τομέα άμυνας και ασφάλειας, μετά τη στρατηγική στροφή που της επιτρέπει να χρηματοδοτεί όχι μόνο έργα διττής χρήσης, αλλά και επενδύσεις που ενισχύουν άμεσα τις αμυντικές δυνατότητες των κρατών-μελών.
Η ροή των κεφαλαίων, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να ξεκινήσει το πρώτο εξάμηνο του 2027, τοποθετώντας την Ελλάδα στον νέο ευρωπαϊκό χάρτη της αμυντικής και τεχνολογικής καινοτομίας. Οι πρώτες χρηματοδοτήσεις εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη, λιμενικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις, logistics, καθώς και σε τεχνολογίες διττής χρήσης (στρατιωτικές και αστικές) για τις οποίες η Ελλάδα θα πρέπει να δαπανά κάθε χρόνο περίπου 3 δισ. ευρώ. Πληροφορίες θέλουν μέσα από το επόμενο ΕΣΠΑ (2028-2034) να έχουμε πρόσθετη κοινοτική χρηματοδότηση 2,5 δισ. ευρώ για έρευνα και ανάπτυξη αμυντικών συστημάτων. Το συνολικό ποσό των 3,6 δισ. ευρώ που δημιουργείται αναμένεται ότι θα μεγαλώσει πολύ αν έρθουν σε πλήρη δυναμικότητα τα δύο μεγάλα ναυπηγεία της χώρας (στον Σκαραμαγκά θα γίνει η αναβάθμιση των παλαιότερων φρεγατών ΜΕΚΟ).

Βασικός πυλώνας
Η πρόβλεψη για ελάχιστη συμμετοχή 25% της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα της κυβερνητικής στρατηγικής για την άμυνα και την παραγωγική ανασυγκρότηση. Στόχος είναι ένα σημαντικό μέρος των δαπανών για εξοπλισμούς να μετατραπεί σε επενδύσεις, θέσεις εργασίας, τεχνογνωσία και εξαγωγικές ευκαιρίες για την ελληνική οικονομία. Η προσπάθεια να συνδεθούν τα δισεκατομμύρια των αμυντικών δαπανών με την εγχώρια παραγωγή και τη βιομηχανική ανάπτυξη βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής για την άμυνα. Η πρόβλεψη για ελάχιστη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας κατά 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες με αναπτυξιακό αποτύπωμα για την επόμενη δεκαετία.
Κυβέρνηση, επιχειρήσεις και παραγωγικοί φορείς συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το μέτρο μπορεί να μετατρέψει σημαντικό μέρος των αμυντικών δαπανών από δημοσιονομικό κόστος σε επένδυση για την ελληνική οικονομία, δημιουργώντας νέα παραγωγική δραστηριότητα, θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, τεχνογνωσία και ισχυρότερη εξαγωγική δυναμική. Την ίδια ώρα, εκπρόσωποι της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι η πρωτοβουλία μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική μέσα από ένα σταθερό πλαίσιο εφαρμογής, το οποίο θα προσφέρει προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις και θα διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό. Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ) έχει ζητήσει η πρόβλεψη για το 25% να αποκτήσει μόνιμο νομοθετικό χαρακτήρα, με σαφείς κανόνες εφαρμογής, διαφανείς διαδικασίες και αποτελεσματικό μηχανισμό ελέγχου. Οπως επισημαίνει, με τον τρόπο αυτό θα διασφαλίζεται ότι η ελληνική συμμετοχή θα αντιστοιχεί σε ουσιαστικό βιομηχανικό έργο και όχι σε περιορισμένες ή τυπικές συνεργασίες.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρωπαϊκή Ενωση προωθεί την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης και αυξάνει σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους για την άμυνα. Για την Ελλάδα η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή, καθώς συνδυάζεται με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εξοπλισμών που μπορεί να δημιουργήσει σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αμυντικές δαπάνες στην Ε.Ε. αυξήθηκαν το 2025 κατά 11% για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια. Συνεπώς η αύξηση του έργου της αμυντικής βιομηχανίας έχει στον ορίζοντά της όχι μόνο τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων αλλά και τις εξαγωγές.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο ύψος των συμβάσεων που μπορούν να αναλάβουν οι ελληνικές επιχειρήσεις. Το μεγάλο ζητούμενο είναι η δημιουργία ισχυρής βιομηχανικής βάσης, ικανής να συμμετέχει στην παραγωγή, τη συντήρηση, την αναβάθμιση και την τεχνολογική εξέλιξη αμυντικών συστημάτων, διατηρώντας σημαντικό μέρος της προστιθέμενης αξίας στη χώρα.
Η ευκαιρία
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η εφαρμογή του μέτρου μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για νέες επενδύσεις σε εργοστάσια, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό, ενώ παράλληλα θα επιτρέψει στις ελληνικές επιχειρήσεις να ενταχθούν ευκολότερα στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες των μεγάλων αμυντικών ομίλων. Η συμμετοχή σε εξοπλιστικά προγράμματα δεν αφορά μόνο την κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά τεχνογνωσίας, ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής μεταποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση έχει θέσει ως βασική επιδίωξη την ενσωμάτωση ουσιαστικής ελληνικής προστιθέμενης αξίας στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα. Ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας έχει καταστήσει σαφές ότι το 25% ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής αποτελεί βασική κυβερνητική επιλογή, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι σημαντικό μέρος των αμυντικών δαπανών να επιστρέφει στην ελληνική οικονομία μέσω παραγωγής, επενδύσεων και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Οπως έχει αναφέρει, το ζητούμενο είναι το ποσοστό αυτό να μεταφράζεται σε «πραγματική επένδυση στην ελληνική αμυντική βιομηχανία» και όχι σε τυπικές ή περιορισμένης αξίας συμμετοχές.
METLEN: Εύσημα Μυτιληναίου για την κυβερνητική πρωτοβουλία
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το υπουργείο Ανάπτυξης. Ο υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος χαρακτήρισε την επένδυση της METLEN στον Βόλο εμβληματική για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση της χώρας, σημειώνοντας ότι η ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής αποτελεί βασικό πυλώνα της νέας παραγωγικής πολιτικής. Παράλληλα ανακοίνωσε την ενεργοποίηση ειδικού καθεστώτος του Αναπτυξιακού Νόμου για την άμυνα, προϋπολογισμού 150 εκατ. ευρώ, με στόχο την προσέλκυση νέων ιδιωτικών επενδύσεων στον κλάδο. Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος, προσυπέγραψε την κυβερνητική πρωτοβουλία ως ιδιαίτερα σημαντική, επισημαίνοντας ότι «έχει έρθει η ώρα οι Ενοπλες Δυνάμεις και η ελληνική αμυντική βιομηχανία να έρθουν πιο κοντά», όπως συμβαίνει στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες. Παράλληλα, πρότεινε τα εξοπλιστικά προγράμματα που προβλέπουν ελληνική συμμετοχή μεγαλύτερη του 25% να λαμβάνουν πρόσθετη βαθμολογία κατά την αξιολόγηση των προσφορών, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η εγχώρια παραγωγή και να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για επενδύσεις στην ελληνική αμυντική βιομηχανία. Η επένδυση της METLEN στον Βόλο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας δυναμικής που αναπτύσσεται στον κλάδο. Το M Technologies Hub εξελίσσεται σε καθετοποιημένο βιομηχανικό οικοσύστημα, το οποίο θα φιλοξενήσει έξι παραγωγικές μονάδες, με στόχο την κατασκευή προηγμένων αμυντικών συστημάτων και τη συμμετοχή της Ελλάδας σε μεγάλα διεθνή προγράμματα. Η συγκεκριμένη επένδυση αποτυπώνει στην πράξη το μοντέλο που επιδιώκει να ενισχύσει η κυβέρνηση: παραγωγή υψηλής τεχνολογίας, εξαγωγικό προσανατολισμό και συνεργασίες με κορυφαίους διεθνείς ομίλους.
Η συνεργασία AKTOR-ONEX για την Ελευσίνα
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξελίσσεται και η διεκδίκηση του Ναυπηγείου Ελευσίνας από το σχήμα ΑΚΤΩΡ-ΟΝΕΧ με σχέδια που ξεπερνούν την εμπορική ναυτιλία και επεκτείνονται στη διεύρυνση των δραστηριοτήτων του τοπικού λιμανιού.
Το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει τη δυνατότητα ένα πλοίο να μπορεί να προσεγγίζει την Ελευσίνα, να φορτώνει και να εκφορτώνει εμπορεύματα, να συνδέεται απευθείας με σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο, να πραγματοποιεί επισκευές ή εργασίες συντήρησης στα ναυπηγεία και ταυτόχρονα να εξυπηρετείται ενεργειακά μέσω LNG και άλλων καυσίμων νέας γενιάς. Το σχέδιο αυτό είναι συμβατό με τις υποδομές διπλής χρήσης (στρατιωτικής και πολιτικής) που επιδιώκουν και η Ελλάδα και η Ευρώπη.

