«Κουμπαράς» 600 εκατ. ευρώ για έκτακτα μέτρα

Ως γνωστόν, η Ελλάδα ζητά τα μπορέσει, έναντι υποχρεώσεων για επενδύσεις 1 δισ. ευρώ που έχει αναλάβει με την έγκριση για τη ρήτρα διαφυγής, να υλοποιήσει επενδύσεις 600 εκατ. ευρώ και τα υπόλοιπα 400 εκατ. ευρώ να τα διαθέσει για έκτακτα μέτρα στήριξης. Τούτο, θέλοντας να εκμεταλλευτεί το γεγονός ότι οι επενδύσεις που θα γίνουν μέσω της ρήτρας εγγράφονται στο χρέος και στο έλλειμμα αλλά δεν επηρεάζουν τις οροφές δαπανών, τις οποίες έχει εξαντλήσει για το 2026 και το 2027 με τα μέτρα της Θεσσαλονίκης.

Επί τάπητος

Ο στόχος είναι τα 400 εκατ. ευρώ που ζητά η Ελλάδα, μαζί με τα 200 εκατ. ευρώ που έχει ήδη εγγράψει στον προϋπολογισμό, να δημιουργήσουν «κουμπαρά» 600 εκατ. ευρώ, ο οποίος δεν θα επηρεάζει τις οροφές δαπανών, για να στηριχτούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μάλιστα, μετά τις μεγάλες αυξήσεις που είχαμε τον Νοέμβριο στις τιμές ενέργειας, υπάρχουν σκέψεις και για επιδότηση στα τιμολόγια ρεύματος, αν οι αυξήσεις συνεχιστούν.

Θα πρέπει, όμως, πρώτα η τιμή χονδρικής να πλησιάσει τα υψηλά που είχε φτάσει το 2022. Η χρηματοδότηση, σε αυτήν την περίπτωση, είναι πιο εύκολη αφού είναι δυνατό να αντληθούν πόροι από τα έσοδα που συγκεντρώνονται από τις δημοπρασίες ρύπων, όπως και το 2022.

Τα καύσιμα

Σε ό,τι αφορά το πακέτο για τα καύσιμα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η Κομισιόν είναι καταρχάς θετική με το ελληνικό αίτημα για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι έχει εγκρίνει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια για την Ελλάδα (και όχι για την Ιταλία), ενώ ο Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για τα Οικονομικά, Βάλντις Ντομπρόβσκις, είπε ότι «εξετάζουμε θετικά το αίτημα της Ελλάδας».

Οι ίδιες πηγές επιβεβαιώνουν ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η παρέκκλιση που ζητά η Ελλάδα θα έχει ελάχιστη επίδραση (της τάξης του 0,15% του ΑΕΠ) στα δημοσιονομικά δεδομένα της. Ωστόσο, θέλει να αποφύγει τη γενίκευση τέτοιων αιτημάτων από άλλα μέλη, τα οποία δεν έχουν τα δημοσιονομικά περιθώρια που έχει σήμερα η Ελλάδα.

Νέες οδηγίες

Γι’ αυτό, η αποδοχή του αιτήματος θα πρέπει να ενσωματωθεί με κάποιον τρόπο στις νέες οδηγίες που θα δημοσιοποιήσει, αποτρέποντας, όμως, παράλληλα να κάνουν παρόμοιο αίτημα χώρες όπως π.χ. η Ιταλία, η οποία έχει σήμερα πρόβλημα με το έλλειμμά της και θα πρέπει να κάνει περικοπές. Το νέο πακέτο αναμένεται να παρουσιαστεί στη Σύνοδο Κορυφής, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 26 και 27 του μήνα.

Μπορεί, προς το παρόν, να έχουν αναζωπυρωθεί από τις ΗΠΑ οι προσδοκίες για συμφωνία με το Ιράν ώστε να οδηγηθούμε -κάποια στιγμή- στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας για τις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, τίποτα ακόμη δεν είναι βέβαιο. Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, από τον περασμένο Μάρτιο, έχει περάσει από πολλά στάδια. Επίσης, ακόμη και στην ιδανική περίπτωση, να τελειώσει η κρίση πριν από το τέλος του χρόνου, η μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο θα αργήσει να αποκατασταθεί στο 100%.

Η Ευρώπη

Επιπλέον, η Ευρώπη, λόγω των όσων έχουν προηγηθεί, με τις υψηλές τιμές και τα χαμηλότερα εδώ και δεκαετίες αποθέματα στις υπόγειες δεξαμενές, είναι εξαιρετικά εκτεθειμένη στις τιμές της αγοράς, ενώ ο χειμώνας είναι ακόμη στην αρχή του. Ο Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για θέματα Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, έχει ήδη προειδοποιήσει για «πολύ δύσκολο χειμώνα».

Συνεπώς, ειδικά η Ευρώπη θα πρέπει να περιμένει προβλήματα, κυρίως σε ό,τι αφορά τις προμήθειες φυσικού αερίου, του καυσίμου που θα έχει μεγάλη ζήτηση και μικρή προσφορά από τις ΗΠΑ, με τιμή τρεις φορές υψηλότερη από πέρσι.

ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΙ ΜΗΝΕΣ

Μαξιλάρι ασφαλείας η υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας

Ο ευρύτερος σχεδιασμός του οικονομικού επιτελείου είναι να έχει τη ρευστότητα για να μπορεί να απορροφήσει μέρος από τις αυξήσεις στα καύσιμα, οι οποίες δεν ακολουθούν γραμμική πορεία. Πριν από περίπου δύο εβδομάδες, το πετρέλαιο έφτασε ακόμη και στα 118 δολάρια το βαρέλι και τώρα έχει υποχωρήσει στα 90. Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο έφτασε στα 110 ευρώ τη θερμική μεγαβατώρα και τώρα η τιμή έχει υποχωρήσει στα 86,7 ευρώ.

Και στις δύο περιπτώσεις οι τιμές των τελικών προϊόντων που αγοράζει ο καταναλωτής είναι από 20% έως και 200% (στην περίπτωση του φυσικού αερίου) υψηλότερες σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η διαφορά των εισοδημάτων στην Ελλάδα σε σχέση με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και παράλληλα οι εθνικές εκλογές που έρχονται, επιβάλλουν να υπάρχει ένα πλέγμα μέτρων στήριξης το οποίο θα απορροφά μέρος των αυξήσεων.

Πακέτα

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα έχει διαθέσει μέχρι στιγμής 1,44 δισ. ευρώ σε έκτακτα μέτρα ενάντια στις συνέπειες της κρίσης, τα οποία αναπροσαρμόζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Το οικονομικό επιτελείο θέλει να έχει τα 600 εκατ. ευρώ για να καλύψει τις πιθανές μεγάλες αυξήσεις που θα έχουμε τον χειμώνα.

Μάλιστα, εκτός από τα καύσιμα υπάρχει πρωτογενής σχεδιασμός και για το ηλεκτρικό ρεύμα, η τιμή του οποίου συνδέεται στη χονδρική με τις μεταβολές στην τιμή του φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, υπάρχει και πρόταση για οριζόντια επιδότηση του ρεύματος, ανάλογα με την κατανάλωση, η οποία δεν έχει ακόμη συζητηθεί διεξοδικά, κυρίως σε ό,τι αφορά το ύψος της τιμής στο οποίο θα εφαρμοστεί.

Χρηματοδότηση

Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση υπάρχει το μοντέλο του 2022, σύμφωνα με το οποίο η επιδότηση δινόταν από τα έσοδα που συγκεντρώνει το κράτος από τις δημοπρασίες ρύπων. Τα έσοδα αυτά βρίσκονται εκτός προϋπολογισμού. Με τα 600 εκατ. ευρώ που θέλει να εξασφαλίσει το οικονομικό επιτελείο, στοχεύει στο να κλείσει το πακέτο των επιδοτήσεων για τους μήνες του χειμώνα. Αν υπάρχει ανάγκη επιδοτήσεων και μετά τη λήξη της ισχύος του ειδικού καθεστώτος για το πετρέλαιο θέρμανσης, τότε θα «αναλάβει» η υπεραπόδοση της οικονομίας.

Το γεγονός δηλαδή, ότι η Ελλάδα θα έχει για άλλη μία χρονιά υπέρβαση στον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος, το οποίο θα περάσει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τα 10 δισ. ευρώ (περίπου 4% του ΑΕΠ), σημαίνει ότι η χώρα θα έχει το δικαίωμα να δαπανήσει τουλάχιστον άλλα 780 εκατ. ευρώ για έκτακτα και μόνιμα μέτρα χωρίς να ανησυχεί για τις οροφές δαπανών.