Τη μεγάλη αλλαγή που έχει συντελεστεί στην ελληνική οικονομία μετά την πολυετή κρίση χρέους αναδεικνύει η Wall Street Journal, παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως παράδειγμα δημοσιονομικής πειθαρχίας για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η αμερικανική εφημερίδα επισημαίνει ότι η χώρα που πριν από περίπου 16 χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας, σήμερα καταγράφει πλεονάσματα, μειώνει τις δανειακές της υποχρεώσεις και ακολουθεί μια πιο συγκρατημένη δημοσιονομική πολιτική.
Με τίτλο «Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία της και τι δεν έχει μάθει ακόμη η υπόλοιπη Ευρώπη», το δημοσίευμα της Wall Street Journal επιχειρεί να εξηγήσει πώς η ελληνική οικονομία κατάφερε να αλλάξει πορεία, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενα δημόσια χρέη, δημοσιονομικά ελλείμματα και ισχυρές κοινωνικές πιέσεις.
Η εφημερίδα υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα, η οποία αποτέλεσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, έχει πλέον υιοθετήσει μια διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών της.
Την ίδια στιγμή, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να στηρίζονται στον δανεισμό για τη χρηματοδότηση των δαπανών τους, ενώ δυσκολεύονται να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις λόγω των αντιδράσεων που προκαλούν οι περικοπές και οι αλλαγές στα κοινωνικά συστήματα.
Από την οικονομική κατάρρευση στα δημοσιονομικά πλεονάσματα
Η Wall Street Journal ξεκινά την ανάλυσή της περιγράφοντας εικόνες κοινωνικής αναταραχής από το Παρίσι, το Μιλάνο και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπου διαδηλωτές έχουν συγκρουστεί με αστυνομικές δυνάμεις, έχουν πυρπολήσει κάδους απορριμμάτων και έχουν προκαλέσει καταστροφές σε καταστήματα.
Οι κινητοποιήσεις αυτές, που συνδέονται με την ακρίβεια και τη δυσαρέσκεια για τις δημόσιες υπηρεσίες, παραπέμπουν στις εικόνες της Αθήνας κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Διαβάστε Επίσης
Το 2010, χιλιάδες Έλληνες κατέβαιναν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τα μέτρα λιτότητας, τις περικοπές μισθών και συντάξεων και τις φορολογικές επιβαρύνσεις που συνόδευσαν τα προγράμματα διάσωσης.
Η οικονομική κρίση είχε δραματικές επιπτώσεις στη χώρα, με την ανεργία να εκτοξεύεται και την οικονομική δραστηριότητα να συρρικνώνεται κατά περίπου 25%. Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η Ελλάδα βίωσε μία από τις βαθύτερες υφέσεις που έχουν καταγραφεί σε ανεπτυγμένη οικονομία σε περίοδο ειρήνης μετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930.
Η κρίση επηρέασε όχι μόνο την ελληνική κοινωνία, αλλά και το ευρύτερο ευρωπαϊκό πολιτικό περιβάλλον, ενισχύοντας τον ευρωσκεπτικισμό και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του κλίματος που οδήγησε αργότερα στο Brexit.
Ωστόσο, η επώδυνη αυτή περίοδος οδήγησε, σύμφωνα με την ανάλυση, σε μια ουσιαστική μεταβολή της δημοσιονομικής πολιτικής. Πριν από το 2010, η Ελλάδα κατέγραφε υψηλά ελλείμματα, χρηματοδοτούσε σημαντικό μέρος των κρατικών δαπανών μέσω δανεισμού και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα φοροδιαφυγής, ενώ το κόστος του συνταξιοδοτικού συστήματος αυξανόταν.
Τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής επέβαλαν μεγάλες αλλαγές, με μειώσεις εισοδημάτων, αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης και περιορισμό των δημόσιων δαπανών.
Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική. Στο άρθρο της η εφημερίδα επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει καταφέρει να διατηρεί δημοσιονομικά πλεονάσματα, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, να ενισχύει την αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης και να περιορίζει τις δαπάνες της. Παράλληλα, το κόστος δανεισμού έχει υποχωρήσει, ενώ η χώρα προχωρά σε πρόωρες αποπληρωμές δανείων προς τους πιστωτές της. Η αλλαγή αυτή αποδίδεται και στη διαφορετική αντίληψη που έχει διαμορφωθεί τόσο στο πολιτικό σύστημα όσο και στην κοινωνία σχετικά με τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Όπως αναφέρει η εφημερίδα, η δημοσιονομική σταθερότητα δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα ενός μόνο πολιτικού χώρου, αλλά έχει αποκτήσει ευρύτερη αποδοχή. Η εμπειρία των μνημονίων και των οικονομικών απωλειών έχει καταστήσει πιο εμφανείς τις συνέπειες των κρατικών δαπανών που δεν συνοδεύονται από επαρκή χρηματοδότηση.
Αντίστοιχα, σύμφωνα με την ανάλυση, οι Έλληνες ψηφοφόροι εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί απέναντι σε εξαγγελίες παροχών χωρίς σαφές οικονομικό αντίκρισμα.
Το τίμημα της κρίσης και το μάθημα για την υπόλοιπη Ευρώπη
Παρά τη θετική αποτίμηση της δημοσιονομικής πορείας της Ελλάδας, η Wall Street Journal αναγνωρίζει ότι η οικονομική ανάκαμψη δεν έχει εξαλείψει τις συνέπειες της πολυετούς κρίσης.
Όπως σημειώνει, το ελληνικό ΑΕΠ εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 20% χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση, ενώ οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και η χώρα συγκαταλέγεται στις φτωχότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η δημοσιονομική εξυγίανση, επομένως, δεν έχει συνοδευτεί από πλήρη αποκατάσταση των εισοδημάτων και του βιοτικού επιπέδου που χάθηκε κατά τη διάρκεια της ύφεσης. Αυτό αποτελεί και μία από τις βασικές επισημάνσεις της ανάλυσης: η σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει ευημερία.
Για να υπάρξει ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, απαιτούνται υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης, αύξηση της παραγωγικότητας και ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Η ελληνική εμπειρία, πάντως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα μεγαλύτερες δημοσιονομικές προκλήσεις.
Η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις ανάγκες χρηματοδότησης των συντάξεων και της υγειονομικής περίθαλψης, ενώ τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους περιορίζουν τα περιθώρια νέων κρατικών δαπανών. Ταυτόχρονα, οι κοινωνικές αντιδράσεις απέναντι σε αλλαγές των συνταξιοδοτικών συστημάτων, αυξήσεις φόρων ή περιορισμούς κοινωνικών παροχών δυσκολεύουν τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το βασικό δίδαγμα της ελληνικής κρίσης είναι ότι οι δημοσιονομικές ανισορροπίες πρέπει να αντιμετωπίζονται εγκαίρως, προτού οδηγήσουν μια οικονομία σε αδιέξοδο. Η αναβολή δύσκολων αποφάσεων μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερο οικονομικό και κοινωνικό κόστος όταν οι κυβερνήσεις αναγκάζονται τελικά να λάβουν μέτρα υπό την πίεση μιας κρίσης.
Η εφημερίδα υπογραμμίζει, παράλληλα, ότι η δημοσιονομική πειθαρχία πρέπει να συνοδεύεται από πολιτικές που ενισχύουν την ανάπτυξη, καθώς η συγκράτηση των δαπανών δεν μπορεί να αποτελέσει τη μοναδική απάντηση στις μακροχρόνιες προκλήσεις των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Το δημοσίευμα καταλήγει αναδεικνύοντας την αντίθεση ανάμεσα στην Ελλάδα του 2010 και τη σημερινή δημοσιονομική της εικόνα. Η χώρα χρειάστηκε να περάσει μέσα από μια βαθιά και επώδυνη οικονομική κρίση για να αλλάξει τον τρόπο διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών της. Το ερώτημα που θέτει η Wall Street Journal είναι εάν η υπόλοιπη Ευρώπη μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία και να προχωρήσει στις αναγκαίες προσαρμογές, χωρίς να χρειαστεί να βιώσει μια αντίστοιχη δοκιμασία.
