Φιλοδωρήματα: Τι ισχύει με τον φόρο που παρακρατείται – Ποια ποσά αφορά

Φιλοδωρήματα: Φόρος 20% έπρεπε να παρακρατείται σε όλα τα ποσά μέχρι 31-12-2023 – Από 1-1-2024 και εξής, ο φόρος 20% πρέπει να παρακρατείται μόνο σε όσα υπερβαίνουν τα 300 ευρω το μήνα

Φόρο 20% όφειλαν να παρακρατούν οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης μέχρι και το έτος 2023 επί όλων των φιλοδωρημάτων που είχαν εισπράξει μέσω POS και είχαν διανείμει στη συνέχεια στους εργαζομένους τους. Μεγάλη εταιρεία μαζικής εστίασης με καταστήματα σε όλη την Ελλάδα  εκλήθη μετά από έλεγχο της Εφορίας να πληρώσει φόρους και πρόστιμα συνολικού ύψους 2,7 εκατομμυρίων ευρώ, ακριβώς επειδή οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι κατά τα έτη 2020-2022 δεν παρακράτησε υπέρ του Δημοσίου φόρο 20% από τα φιλοδωρήματα που απέδωσε στους εργαζομένους της.

Από το 2024 και μετά, η παρακράτηση φόρου 20% είναι υποχρεωτική μόνο για τα ποσά φιλοδωρημάτων που υπερβαίνουν τα 300 ευρώ μηνιαίως, καθώς, από την συγκεκριμένη ημερομηνία και μετά, τα ποσά φιλοδωρημάτων μέχρι το όριο αυτό απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος, οπότε δεν επιτρέπεται να υπόκεινται σε καμία παρακράτηση φόρου.

Υποχρέωση παρακράτησης φόρου 20% δεν υφίσταται, δηλαδή, για τα φοροαπαλλασσόμενα ποσά φιλοδωρημάτων ύψους μέχρι 300 ευρώ μηνιαίως ανά εργαζόμενο, τα οποία έχουν διανεμηθεί από την 1^η-1-2024 μέχρι σήμερα ή θα διανεμηθούν από δω και πέρα από εταιρείες μαζικής εστίασης στους εργαζομένους τους, δεδομένου ότι σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 59 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, ποσά που απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος δεν υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου.

Ωστόσο, η υποχρέωση παρακράτησης φόρου 20% σε όλα τα εισπραχθέντα ποσά φιλοδωρημάτων που διένειμαν επιχειρήσεις εστίασης σε εργαζομένους τους μέχρι τις 31-12-2023 ισχύει, επειδή μέχρι την ημερομηνία εκείνη ολόκληρα τα ποσά φιλοδωρημάτων ανεξαρτήτως ύψους, τα οποία αποδίδονταν από τις επιχειρήσεις εστίασης ως πρόσθετες αμοιβές στους εργαζομένους τους, φορολογούνταν ως εισοδήματα από μισθωτή εργασία. Κι αυτό διότι, με βάση τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 60 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013), σε όλες τις πρόσθετες αμοιβές που καταβάλλονται σε μισθωτούς εργαζομένους, πέραν των τακτικών αποδοχών τους,  διενεργείται παρακράτηση φόρου εισοδήματος με συντελεστή 20%.

Τα παραπάνω προκύπτουν από το ιστορικό ενός φορολογικού ελέγχου που διενήργησαν το 2025 εφοριακοί υπάλληλοι του Κέντρου Ελέγχου Μεγάλων Φορολογουμένων (Κ.Ε.ΜΕ.Φ.) σε εταιρεία μαζικής εστίασης, όπως αυτό αποκαλύπτεται από το κείμενο μιας απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Α.Α.Δ.Ε., που εκδόθηκε στις 20 Απριλίου 2026 και φέρει τον αριθμό 1637.

Σύμφωνα, ειδικότερα, με τα όσα αναφέρονται στην συγκεκριμένη απόφαση της Δ.Ε.Δ:

1) Οι ελεγκτές του Κ.Ε.ΜΕ.Φ. διαπίστωσαν ότι κατά τις χρήσεις 2020, 2021 και 2022 η συγκεκριμένη εταιρεία μαζικής εστίασης κατέβαλε στο προσωπικό της, πέραν των τακτικών αποδοχών, και ποσά φιλοδωρημάτων – μη συμπεριλαμβανόμενων στις τακτικές αποδοχές – ύψους 340.455,40 ευρώ, 1.577.474,98 ευρώ και 3.123.295,70 ευρώ, αντίστοιχα. Πρόκειται για ποσά τα οποία αντιστοιχούν σε φιλοδωρήματα που καταβλήθηκαν από πελάτες και εισπράχθηκαν από την εταιρεία μέσω τραπεζικών (πιστωτικών) καρτών και στη συνέχεια αποδόθηκαν στους εργαζομένους με μετρητά. Σημειώνεται ότι τα εν λόγω ποσά θεωρούνται προαιρετικώς καταβαλλόμενα στον εκάστοτε εργαζόμενο από τους πελάτες του εργοδότη φιλοδωρήματα, έναντι της παρεχόμενης σε αυτούς εξυπηρέτησης. Βάσει των αποδείξεων είσπραξης τις οποίες η εταιρεία έθεσε στη διάθεση των ελεγκτών του Κ.Ε.ΜΕ.Φ., τα ποσά εισπράχθηκαν από προϊσταμένους – υπεύθυνους τμημάτων ή λοιπά σχετικώς εντεταλμένα από την εταιρεία πρόσωπα, τα οποία στη συνέχεια τα διένειμαν σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της στο λοιπό προσωπικό.

2) Οι ελεγκτές έλαβαν υπόψη τα παραπάνω καθώς επίσης και:

– τη διάταξη της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 12 του ν.4172/2013, σύμφωνα με την οποία τα φιλοδωρήματα θεωρούνται ακαθάριστα εισοδήματα από μισθωτή εργασία,

– τις διατάξεις του άρθρου 59 του ν.4172/2013, σύμφωνα με τις οποίες όσοι καταβάλλουν εισοδήματα από μισθωτή εργασία οφείλουν να παρακρατούν φόρο εισοδήματος από τα καταβαλλόμενα ποσά

– τη διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 60 του ν.4172/2013, σύμφωνα με την οποία στις πρόσθετες αμοιβές που δεν συμπεριλαμβάνονται στις τακτικές αποδοχές του εργαζόμενου διενεργείται παρακράτηση φόρου με συντελεστή 20% στο καταβαλλόμενο ποσό.

3) Με βάση τα παραπάνω, οι ελεγκτές του Κ.Ε.ΜΕ.Φ. έκριναν ότι η εταιρεία μαζικής εστίασης όφειλε να παρακρατήσει και να αποδώσει στο Δημόσιο φόρο 20% επί των ποσών των φιλοδωρημάτων των πελατών που εισέπραξε για να τα διανείμει στους απασχοληθέντες εργαζομένους της, καθώς τα ποσά αυτά δεν συμπεριλήφθηκαν στις τακτικές αποδοχές των εργαζομένων της, κατά τα επίμαχα φορολογικά έτη (2020, 2021 και 2022).

Οι ελεγκτές μετά τις διαπιστώσεις αυτές καταλόγισαν στην εταιρεία μη αποδοθέντες φόρους και πρόστιμα ανακρίβειας συνολικού ύψους:

– 276.607,96 ευρώ για το φορολογικό έτος 2020,

– 811.345,91 ευρώ για το φορολογικό έτος 2021

– 1.613.411,42 ευρώ για το φορολογικό έτος 2022.

Το συνολικό ποσό των φόρων και των προστίμων ανήλθε σε 2.701.365,29.

4) Η εταιρεία προσέφυγε στην Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (Δ.Ε.Δ,) της Α.Α.Δ.Ε., ζητώντας την ακύρωση ή τον περιορισμό των ποσών που της καταλογίστηκαν και προβάλλοντας τους παρακάτω ισχυρισμούς:

α) Εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των άρθρων 12, 59 και 60 του ΚΦΕ – Έλλειψη νόμιμου ερείσματος παρακράτησης φόρου επί φιλοδωρημάτων τρίτων. Δεν υφίστατο εκ του νόμου υποχρέωση της εταιρείας για παρακράτηση φόρου στα επίμαχα φιλοδωρήματα. Ο νομοθέτης ουδέποτε προέβλεψε ρητά ότι τα εκούσια φιλοδωρήματα τρίτων εξομοιώνονται πλήρως με εργοδοτικές αποδοχές ως προς την παρακράτηση φόρου, και τυχόν διαφορετική ερμηνεία θα συνιστούσε ανεπίτρεπτη διασταλτική εφαρμογή φορολογικών διατάξεων. Κατά τη ρητή πρόβλεψη του άρθρου 59 παρ. 2 ΚΦΕ, μόνο «το πρόσωπο … το οποίο καταβάλει εισόδημα» από μισθωτή εργασία υπέχει ευθύνη παρακράτησης. Εν προκειμένω, η εταιρεία δεν ήταν το πρόσωπο που κατέβαλε το εν λόγω εισόδημα από ίδια διαθέσιμα, αλλά απλώς το μέσο μεταβίβασής του από τον πελάτη προς τον εργαζόμενο. Ελλείψει σαφούς νόμιμου ερείσματος, επομένως, δεν δύναται να γεννηθεί φορολογική υποχρέωση παρακράτησης, κατά παράβαση της αρχής της νομιμότητας στη φορολογία. ….. H ερμηνεία του ελέγχου οδηγεί σε προφανώς άδικα και παράλογα αποτελέσματα, υπονομεύοντας τόσο την αρχή της ασφάλειας δικαίου όσο και βασικούς στόχους δημόσιας πολιτικής. Δεν είναι νοητό η προσφυγή σε ψηφιακές συναλλαγές – πρακτική που το ίδιο κράτος ενθαρρύνει – να επισύρει δυσμενέστερη μεταχείριση. Η υιοθέτηση της θέσης του ελέγχου ουσιαστικά τιμωρεί την επιλογή καταγραφής και διαφανούς διαχείρισης των φιλοδωρημάτων, εισάγοντας αντικίνητρο ως προς τη χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών. Αυτό αντίκειται στις αρχές της φορολογικής δικαιοσύνης και της χρηστής διοίκησης, καθώς πλήττει τον φορολογούμενο που συμμορφώθηκε με την έννομη τάξη (καταγράφοντας λογιστικά τα φιλοδωρήματα και αποδίδοντας τα στο ακέραιο) και ευνοεί, στην πράξη, όσους θα επέλεγαν αδήλωτες συναλλαγές με μετρητά….. Σε καλόπιστη συμμόρφωση με το τότε ανεπαρκώς διασαφηνισμένο πλαίσιο, η εταιρεία απέδωσε στους εργαζομένους ολόκληρο το ποσό των φιλοδωρημάτων, θεωρώντας – ευλόγως – ότι δεν υπήρχε υποχρέωση παρακράτησης. Δεν αποκόμισε κανένα οικονομικό όφελος από τα ποσά αυτά, αντιθέτως, ωφελήθηκαν αποκλειστικά οι εργαζόμενοι….

β) Ανάγκη για αναδρομική εφαρμογή και για τα φορολογικά έτη 2020-2022 της διαχρονικά ευμενέστερης διάταξης του ν. 5162/2024, με τον οποίο προβλέπεται ότι από την 1^η-1-2024 απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος φιλοδωρήματα έως του ποσού των 300 ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν μισθωτοί, προαιρετικά από πελάτες της επιχείρησης, έναντι της παρασχεθείσας σε αυτούς εξυπηρέτησης ανεξαρτήτως εάν αυτά λαμβάνονται μέσω της επιχείρησης ή απευθείας. Η εφαρμογή αυτής της ευμενέστερης διάταξης στις ελεγχόμενες χρήσεις (2020-2022), οι οποίες είναι εκκρεμείς ενώπιον της Φορολογικής Διοίκησης θεμελιώνεται στις ακόλουθες νομικές αρχές: ι) Ο χαρακτήρας της διάταξης ως γνήσιας ερμηνευτικής (αυθεντική ερμηνεία) και ιι) Αρχή της αναδρομικής εφαρμογής της ευμενέστερης διάταξης. Όλος επικουρικώς, επομένως, και σε περίπτωση που η φορολογική αρχή εμείνει στην κρίση της περί υποχρέωσης παρακράτησης Φ.Μ.Υ., θα πρέπει η ΔΕΔ να οδηγηθεί, τουλάχιστον, στη μείωση του καταλογισμού, αφαιρώντας από τη βάση υπολογισμού τα ποσά που έλαβαν οι εργαζόμενοι και τα οποία δεν υπερβαίνουν το ετήσιο αφορολόγητο όριο των 3.600 ευρώ.

Η Δ.Ε.Δ. απέρριψε τους παραπάνω ισχυρισμούς και έκανε δεκτά τα πορίσματα του φορολογικού ελέγχου. Όμως έλαβε υπόψη ότι μετά από πρόσθετους διασταυρωτικούς ελέγχους που έγιναν και από άλλες φοροελεγκτικές υπηρεσίες για να διαπιστωθεί εάν οι εργαζόμενοι της εταιρείας δήλωσαν τα ποσά των φιλοδωρημάτων στις δικές τους φορολογικές δηλώσεις για τα έτη 2020, 2021 και 2022, διαπιστώθηκε ότι ορισμένοι εργαζόμενοι είχαν δηλώσει τα ποσά αυτά, όμως απ’ αυτούς άλλοι δεν είχαν αναγράψει την παρακράτηση 20% και πλήρωσαν οι ίδιοι όλους τους αναλογούντες στα φιλοδωρήματα φόρους εισοδήματος και άλλοι ανέγραψαν ότι παρακρατήθηκε φόρος 20% πληρώνοντας τυχόν επιπλέον διαφορές με τα εκκαθαριστικά τους. Στους υπόλοιπους εργαζόμενους οι πρόσθετοι έλεγχοι διαπίστωσαν ότι δεν είχαν δηλώσει τα ποσά των φιλοδωρημάτων, οπότε οι ελεγκτές απέστειλαν προσκλήσεις για την υποβολή τροποποιητικών δηλώσεων προκειμένου να τα συμπεριλάβουν και να πληρώσουν τους επιπλέον φόρους που προκύπτουν μαζί με τόκους εκπρόθεσμης καταβολής και πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων.

Ως εκ τούτου, η Δ.Ε.Δ. μείωσε το συνολικό ποσό των καταλογισμών από τα 2,7 εκατ. ευρώ στα 2,63 εκατ. ευρώ, αφαιρώντας μόνο τα ποσά καταλογισθέντων φόρων ύψους 70.000 ευρώ περίπου, τα οποία αφορούσαν όσους εργαζόμενους δήλωσαν τα φιλοδωρήματα και είχαν πληρώσει όλα τα ποσά των φόρων εισοδήματος που αναλογούσαν σ’ αυτά, καθώς έκρινε ότι γι’ αυτές τις περιπτώσεις η εταιρεία απαλλάχθηκε από την υποχρέωση να παρακρατήσει φόρο.