Χειμώνα χωρίς φυσικό αέριο ή κόστος θέρμανσης, το οποίο θα είναι δύσκολο να υποστηρίξουν πολλά εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά (των ελληνικών μη εξαιρουμένων), για τον χειμώνα 2026 -2027 είναι τα δύο πιο πιθανά σενάρια, αν συνεχιστεί ή -ακόμη χειρότερα- οξυνθεί περεταίρω, η κρίση στο Περσικό Κόλπο.
Οσο ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να διαταράσσει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, η Ε.Ε. αντιμετωπίζει συνολικό έλλειμμα αυτόν τον χειμώνα έως και 14 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου – περίπου το 7% της ζήτησης της Ενωσης και αρκετό για να τροφοδοτήσει μεταξύ 10 και 12 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών, σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA). Το έλλειμμα εγείρει την πιθανότητα ενός χειμώνα με αυξανόμενους λογαριασμούς ρεύματος και αναγκαστικά μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, εάν η Ενωση δεν καταφέρει να βρει επαρκείς προμήθειες για να καλύψει τις ανάγκες της.
Η έκθεση
Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώνονται σε μια σημαντική έκθεση ενός κορυφαίου ευρωπαϊκού φορέα διαχειριστών δικτύων φυσικού αερίου, η οποία παρουσιάστηκε πριν λίγες μέρες σε εθνικούς αξιωματούχους αρμόδιους για θέματα ενέργειας. Στην ίδια έκθεση το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSO-G), επισημαίνει ότι εάν οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) είναι περιορισμένες -ή ακόμα και αν κυμανθούν σε «βέλτιστα» επίπεδα- σε συνθήκες ενός ψυχρού χειμώνα, τα επίπεδα αποθήκευσης ενδέχεται να υποχωρήσουν έως και στο 11%.
Στρατηγικά αποθέματα
Μέρος του προβλήματος είναι τα στρατηγικά αποθέματα που υπάρχουν σήμερα σε μεγάλα κράτη της Ε.Ε., για τον φετινό χειμώνα. Οι δεξαμενές έχουν σήμερα πληρότητα 70%, τη χαμηλότερη για αυτή την εποχή σε βάθος χρόνου 15ετίας. Η αιτία των χαμηλών αποθεμάτων είναι η ίδια με αυτή που απειλεί ένα μέρος της Ε.Ε. με κρύο χειμώνα: Οι τιμές. Οι εμπορικές εταιρίες οι οποίες αγοράζουν αέριο και γεμίζουν τις δεξαμενές, θεώρησαν ότι οι τιμές αερίου, οι οποίες είχαν φτάσει το καλοκαίρι στα 70-73 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα ήταν υψηλές. Επαιξαν λοιπόν το επικίνδυνο στοίχημα: Να μη γεμίσουν τις δεξαμενές της Βόρειας Ευρώπης στο ελάχιστο κατώτερο όριο πλήρωσης που είναι το 90%, περιμένοντας να μειωθούν οι τιμές και να αγοράσουν αέριο σε χαμηλότερα επίπεδα, αλλά σε τιμές αγοράς χωρίς να αγοράσουν Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης που θα κλείδωναν ποσότητες και τιμές.
Η συγκυρία δείχνει ότι οι εταιρίες χάνουν αυτό το στοίχημα, αφού χθες η τιμή του φυσικού αερίου κινούνταν πάνω από τα 93 ευρώ τη θερμική μεγαβατωρα. Αν ο πρόεδρος Τράμπ, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ σε δύο εβδομάδες, συνεχίσει τον διάλογο με το Ιράν με τα όπλα, η τιμή του φυσικού αερίου, θα ξεπεράσει με ευκολία τα 100 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Διαβάστε Επίσης
Φαύλος κύκλος
Τα αποθέματα της ΕΕ, που βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, αφήνουν το μπλοκ «με μικρότερο περιθώριο ασφαλείας» απέναντι σε διαταραχές της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, καθιστώντας το «ευάλωτο σε απότομες αυξήσεις τιμών», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Ana Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια ενεργειακών θεμάτων για την Ευρώπη στο Ινστιτούτο για τα οικονομικά της Ενέργειας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA). Εάν οι χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους φέτος, αυτό θα σημαίνει ότι θα έχουν μεγαλύτερες ανάγκες αναπλήρωσης το επόμενο έτος, διαιωνίζοντας τον φαύλο κύκλο των χαμηλών αποθεμάτων και των υψηλότερων τιμών, πρόσθεσε η ίδια.
Υψηλές τιμές
Οι εκτιμήσεις αυτές, δεν συνεπάγονται αυτόματα ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα ξεμείνει από φυσικό αέριο. Υποδηλώνουν όμως ότι ενδέχεται να είναι διαθέσιμα προς χρήση 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα λιγότερα σε αποθέματα. Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να αναγκάσει τις χώρες να αγοράσουν φυσικό αέριο σε υψηλές τιμές, από τις ολοένα και πιο ασταθείς παγκόσμιες αγορές, ή ακόμα και να απαιτήσει από τους καταναλωτές να μειώσουν τη ζήτηση, εάν δεν υπάρξουν νέες προμήθειες.
Θωρακισμένη ενεργειακά η Ελλάδα
Το καλό για την Ελλάδα είναι ότι μάλλον δεν θα διατρέξει τον κίνδυνο ελλείψεων στις ποσότητες φυσικού αερίου που χρειάζεται για τις ανάγκες της. Το 2025 κατανάλωσε 70,6 TWh (Θερμικές Τεραβατώρες) αλλά φέτος η κατανάλωση αναμένεται ότι θα είναι αρκετά μεγαλύτερη, αφού για το πρώτο εξάμηνο του χρόνου έχει ήδη καταναλώσει 63,53 TWh και ο χειμώνας βρίσκεται μπροστά. Με δεδομένο ότι το φυσικό αέριο δεν έχει μεγάλη οικιακή χρήση, το 70% των ποσοτήτων φυσικού αερίου χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή.
Οι ροές
Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ο μεγαλύτερος προμηθευτής αερίου σε υγροποιημένη μορφή είναι οι ΗΠΑ. Τα αποθέματα για εγχώρια κατανάλωση και εξαγωγή αποθηκεύονται αρχικά στις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας και στη μεγάλη αποθήκη που έχει δημιουργηθεί στην Αλεξανδρούπολη. H Ελλάδα εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο από το αγωγό στο Σιδηρόκαστρο και από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω αγωγού (του γνωστού Transatlantic Pipeline ή TAP), από την Τουρκία.
Οι τιμές
Ωστόσο, οι τιμές στις οποίες προμηθεύεται η Ελλάδα και όλες οι χώρες της Ε.Ε. φυσικό αέριο είτε μέσω αγωγού είτε με πλοία σε υγρή μορφή καθορίζεται από το Dutch Title Transfer Facility (TTF). Ενα εικονικό χρηματιστήριο διαπραγμάτευσης ΣΜΕ φυσικού αερίου στην Ολλανδία, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για τις τιμές χονδρικής με τις οποίες διατίθεται το φυσικό αέριο σε όλες τις χώρες. Η τιμή αυτή επηρεάζεται για όλες τις χώρες, από μεγάλη άνοδο της τιμής, ελλείψεις αποθεμάτων και γενικά κάθε πρόβλημα προκύπτει στην ροή αερίου σε όλη την Ε.Ε.
Αίτημα για πρόσθετα μέτρα στήριξης
Η ελληνική κυβέρνηση ζητά από τώρα περιθώριο να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, όσο συνεχίζεται η ενεργειακή κρίση. Στην Ελλάδα, ισχύει η ιδιαιτερότητα η τιμή του φυσικού αερίου να είναι συνδεδεμένη και με την τιμή χονδρικής του ηλεκτρικού ρεύματος. Ο σχετικός νόμος της 10ετίας του 2000 είχε στόχο να ανταγωνίζονται οι ιδιώτες παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας σε ίσους όρους τη ΔΕΗ, η οποία εκτός από δεσπόζουσα θέση είχε και το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης του πάμφθηνου λιγνίτη. Ωστόσο ισχύει ακόμη και σήμερα, παρά το γεγονός ότι η χρήση ΑΠΕ για ηλεκτροπαραγωγή για ΔΕΗ και ιδιώτες έχει φτάσει στο 45%.
Με αυτά τα δεδομένα, η κατάσταση όπως διαμορφώνεται με τις τιμές του φυσικού αερίου, θα έχει ως αποτέλεσμα μεγάλες αυξήσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, για όσο οι τιμές του φυσικού αερίου θα βρίσκονται στα σημερινά επίπεδα ή και ακόμη υψηλότερα.
