Ακίνητα: Μειώνεται η ιδιοκατοίκηση, αυξάνονται οι ενοικιαστές – Αναλυτικά τα στοιχεία

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, στην Ελλάδα, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης το 2023 ήταν 69,6%, το 2024 έφτασε στο 69,7%, ενώ το 2025 κατέγραψε οριακή μείωση στο 69,4%. Μέσα σε μια δεκαετία, όπως δείχνει ο παρακάτω πίνακας, η Ελλάδα έχασε 4,5% επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης στη χώρα. Ιδιαίτερα έντονη είναι η δυσκολία στεγαστικής αυτονόμησης των νεότερων ηλικιών. Το 56,3% των νέων ενηλίκων ηλικίας 25–34 ετών εξακολουθεί να διαμένει με τους γονείς του, ενώ το 2025 η μέση ηλικία αποχώρησης από την οικογενειακή εστία στην Ελλάδα έφτασε τα 30,9 έτη, έναντι 26,3 ετών κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Προφανώς, το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο, αν συμπεριληφθούν τα στοιχεία από τα προηγούμενα έτη, καθώς σύμφωνα με τη Eurostat, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώθηκε από 84,6% το 2005 σε περίπου 69,6% το 2023. Συρρίκνωση κατά 15% μέσα σε περίπου 20 χρόνια. Δεν είναι μόνο ότι τα χρόνια της κρίσης, χιλιάδες έχασαν τα σπίτια τους. Είναι ότι από τότε, οι τιμές των ακινήτων σκαρφαλώνουν ταχύτερα από ότι οι μισθοί και η απόκτηση α΄κατοικίας από τις νέες γενιές είναι σημαντικά δυσκολότερη, σε βαθμό που άνθρωποι της αγοράς, λένε πως στη σύγχρονη Ελλάδα, “τα σπίτια δεν αγοράζονται, κληρονομούνται’.  Αυτό, αν και γενίκευση, στηρίζεται σε τρεις βασικές αλήθειες.

1. Αναντίστοιχη αύξηση τιμών αγοράς και μισθών. Οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί ταχύτερα από τους μισθούς. Μπορεί οι μέσες τιμές ακινήτων στην Αττική να έχουν αυξηθεί πάνω από 111% στην Αττική, όμως ο μέσος μισθός δεν ακολούθησε με τους ίδιους ρυθμούς. Εν μέσω κρίσης είχε καταρρεύσει κάτω από τα 1.000 ευρώ και η ουσιαστική του άνοδος ήταν από το 2019-2020 και μετά. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ (για τον Μάρτιο του 2026), ο μέσος μισθός ήταν στα 1.233,96 ευρώ μεικτά (περίπου 1.073,54 ευρώ καθαρά). Διαφορετικές πηγές, όπως η ΕΡΓΑΝΗ, δίνουν διαφορετικά στοιχεία, όμως η ουσία είναι πως όταν συγκρίνουμε τις “καθαρές” τιμές αγοράς, αυτό πρέπει να γίνεται με τους “καθαρούς” μισθούς και όλα τα στοιχεία δείχνουν πως η άνοδος του μέσου μισθού είναι κοντά στο 30%, όταν οι τιμές ακινήτων αυξήθηκαν με τριπλάσια ταχύτητα.
2. Ο δανεισμός έχει γίνει δυσκολότερος και ακριβότερος, με εξαίρεση τα προγράμματα “Σπιτι Μου”. Η απόκτηση στεγαστικού απαιτεί προυπάρχοντα ίδια κεφάλαια 20-30% της αξίας αγοράς του ακινήτου. Για ένα τυπικό διαμέρισμα, όχι πολυτελές, στην Αττική, που κοστίζει 200.000 με 250.000 ευρώ, ο αγοραστής που θα λάβει στεγαστικό, θα πρέπει να έχει αποταμιεύσεις 40.000 με 75.000 ευρώ. Ποσά που είναι εξαιρετικά δύσκολα να “μαζευτούν” με το τρέχον επίπεδο μισθών, ειδικά στο σύγχρονο περιβάλλον ανθεκτικής ακρίβειας που ο πληθωρισμός, μειώνει τις δυνατότητες αποταμίευσης.
3. Επενδυτική πίεση. Την ώρα που είναι δύσκολο για τους μισθωτούς να αγοράσουν, οι επενδυτές, Έλληνες και ξένοι, έχουν έτοιμα κεφάλαια. Η άνοδος των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η ζήτηση από το εξωτερικό έχουν μειώσει τα διαθέσιμα σπίτια, ανεβάζοντας τις τιμές σε ύψη που δύσκολα θα φτάσει η μέση ελληνική οικογένεια.

Generation Rent

Σύμφωνα με την ανάλυση της αγοράς από την GEOAXIS, το διαχρονικό άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ αύξησης του κατώτατου μισθού και αξίας ακινήτων είναι αποκαλυπτικό και εξηγεί πλήρως με χρηματοοικονομικούς όρους τη στροφή στην ενοικίαση. Σύμφωνα με την Eurostat, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του κατώτατου μισθού μεταξύ Ιουλίου 2016 και Ιουλίου 2026 ήταν μόλις +4,6% ενώ οι αξίες κατοικιών κατά την ίδια περίοδο κινήθηκαν με αισθητά υψηλότερους ρυθμούς, κοντά στο +10%.

Εξέλιξη Ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα

Πηγή: GEOAXIS, στοιχεία Eurostat