Δίκη της Νυρεμβέργης: Αυτές τις ημέρες συμπληρώνονται 81 χρόνια από την έναρξη μίας πρωτόγνωρης στην ιστορία του Διεθνούς Δικαίου διαδικασίας.
Στις 20 Νοεμβρίου 1945 συνεδρίασε για πρώτη φορά το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο της Νυρεμβέργης, το οποίο θα επιχειρούσε να δικάσει όσους σχεδίασαν, προετοίμασαν και εκτέλεσαν τα εγκλήματα του ναζιστικού καθεστώτος κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά και να θέσει τις βάσεις για την εκδίκαση αντίστοιχων εγκλημάτων στο μέλλον. Δεν ήταν η πρώτη φορά που η διεθνής κοινότητα επιχειρούσε να τιμωρήσει τη φρίκη του πολέμου. Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, οι νικητές προσπάθησαν να προσαγάγουν 896 Γερμανούς στρατιωτικούς σε δικαστήριο, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Συνθήκης των Βερσαλλιών.

Ο Χέρμαν Γκέρινγκ σε διάλειμμα της δίκης.
Οι έντονες γερμανικές αντιδράσεις περιόρισαν αρχικά τον κατάλογο των κατηγορουμένων στα 45 άτομα, ενώ τελικά στη δικαστική αίθουσα της Λειψίας έφτασαν μόλις 12 υποθέσεις. Οι περισσότεροι απαλλάχθηκαν, ενώ όσοι κρίθηκαν ένοχοι καταδικάστηκαν σε ποινές από έξι μήνες έως τέσσερα χρόνια. Η διαδικασία αυτή θεωρήθηκε απογοητευτική και αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα των περιορισμένων δυνατοτήτων της διεθνούς δικαιοσύνης εκείνης της εποχής.
Δέσμευση
Οι φρικαλεότητες του Γ΄ Ράιχ και ο φόβος ότι η προηγούμενη αποτυχία θα οδηγούσε σε νέα ατιμωρησία ώθησαν τους Συμμάχους να θέσουν το ζήτημα της τιμωρίας προτού ακόμη ολοκληρωθεί ο πόλεμος. Η Διακήρυξη του Ανακτόρου του Αγίου Ιακώβου στο Λονδίνο, στις 13 Ιανουαρίου 1942, διατύπωνε χαρακτηριστικά τη δέσμευση των συμμαχικών κυβερνήσεων για την τιμωρία όσων ήταν υπεύθυνοι για εγκλήματα πολέμου, ανεξαρτήτως εθνικότητας, με την αναζήτησή τους και την παραπομπή τους στη δικαιοσύνη.
Παρά τη μακρόχρονη προετοιμασία, χρειάστηκε να περάσουν έξι μήνες από την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας ώστε οι ΗΠΑ, η ΕΣΣΔ, η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία να συγκροτήσουν το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο, το οποίο βρέθηκε μπροστά σε πρωτοφανή νομικά προβλήματα. Πώς μπορούσε να δικάσει και να καταδικάσει κάποιους για πράξεις που δεν είχαν προηγουμένως οριστεί με τον ίδιο τρόπο ως διεθνή εγκλήματα; Πώς θα διασφαλιζόταν η αμεροληψία όταν οι νικητές του πολέμου ήταν ταυτόχρονα νομοθέτες, κατήγοροι και δικαστές; Και τι θα γινόταν με τα εγκλήματα πολέμου που είχαν διαπράξει οι ίδιοι οι νικητές;

Ο Ρούντολφ Ες στο εδώλιο.
Το δικαστήριο απαρτίστηκε από τέσσερις τακτικούς δικαστές, έναν από κάθε νικήτρια δύναμη, με αντίστοιχους αναπληρωτές, καθώς και τέσσερις επικεφαλής κατηγόρους. Στο κατηγορητήριο περιλήφθηκαν 24 ηγετικά στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος και έξι οργανώσεις. Τελικά δικάστηκαν 22 πρόσωπα, καθώς ο Ρόμπερτ Λάι είχε αυτοκτονήσει και ο Γκούσταβ Κρουπ είχε κριθεί ανίκανος να παραστεί στη δίκη. Από το εδώλιο απουσίαζαν φυσικά ο Χίτλερ, ο Γκέμπελς και ο Χίμλερ, οι οποίοι είχαν αυτοκτονήσει πριν από την ήττα της Γερμανίας.
Οι κατηγορίες αφορούσαν τη συνωμοσία για την εξαπόλυση επιθετικού πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ειρήνης, τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Το καταστατικό προέβλεπε επίσης ότι η υπακοή σε εντολές ανωτέρων δεν αποτελούσε αυτομάτως απαλλακτικό λόγο για τους κατηγορουμένους.
Αποκαλύψεις
Μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας, την 1η Οκτωβρίου 1946, η παγκόσμια κοινή γνώμη άκουγε κατάπληκτη τις αποκαλύψεις για τις κτηνωδίες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα ιατρικά πειράματα, την «τελική λύση» κατά των Εβραίων και τα αντίποινα σε βάρος αμάχων. Απόρρητα έγγραφα, φωτογραφίες, κινηματογραφικά ντοκουμέντα και μαρτυρίες αποκάλυπταν για πρώτη φορά σε μια διεθνή δικαστική αίθουσα την έκταση και τον οργανωμένο χαρακτήρα των ναζιστικών εγκλημάτων.
Η απόφαση προέβλεπε 12 θανατικές καταδίκες, τρεις ισόβιες καθείρξεις, τέσσερις πολυετείς ποινές φυλάκισης και τρεις αθωώσεις. Από τις έξι οργανώσεις που παραπέμφθηκαν, τέσσερις κρίθηκαν εγκληματικές. Οι θανατικές ποινές εκτελέστηκαν στις 16 Οκτωβρίου 1946, με εξαίρεση τον Χέρμαν Γκέρινγκ, ο οποίος αυτοκτόνησε λίγες ώρες νωρίτερα, και τον Μάρτιν Μπόρμαν, που είχε καταδικαστεί ερήμην.

Οι κατηγορούμενοι με ακουστικά διερμηνείας υπό την επίβλεψη Αμερικανών στρατονόμων στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Η «μητέρα των δικών» ακολουθήθηκε από 12 μεταγενέστερες δίκες που πραγματοποιήθηκαν από αμερικανικά στρατιωτικά δικαστήρια στη Νυρεμβέργη, με την τελευταία να ολοκληρώνεται τον Απρίλιο του 1949. Στο εδώλιο βρέθηκαν γιατροί, δικαστές, βιομήχανοι, στρατιωτικοί και στελέχη των Ες Ες. Ωστόσο, η έναρξη του Ψυχρού Πολέμου επηρέασε σταδιακά τη στάση των μεγάλων δυνάμεων, οι οποίες άρχισαν να αναζητούν νέους αντιπάλους μεταξύ των πρώην συμμάχων τους, με αποτέλεσμα να υποχωρήσει η προτεραιότητα της μεταπολεμικής εκκαθάρισης του ναζιστικού παρελθόντος.
Μεταπολεμικά, το ζήτημα της διεθνούς δικαιοσύνης επανήλθε πολλές φορές, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μαζικών εγκλημάτων κατά αμάχων και γενοκτονιών. Ωστόσο, η Νυρεμβέργη δεν μπορούσε να αποτελέσει δικαστικό προηγούμενο για την αναδρομική εκδίκαση προγενέστερων γεγονότων, όπως η γενοκτονία των Αρμενίων και οι διώξεις των Ελλήνων του Πόντου. Σήμερα, παρά την ύπαρξη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου εξακολουθεί να προσκρούει στους συσχετισμούς ισχύος και στην αδυναμία επιβολής κυρώσεων σε ισχυρά κράτη. Η μεγάλη υπόσχεση της Νυρεμβέργης, ότι κανείς δεν βρίσκεται υπεράνω του νόμου, παραμένει ζητούμενο.
Σε άλλη εκδίκαση οι θηριωδίες στην Ελλάδα
Η δίκη που αφορούσε περισσότερο τη χώρα μας ήταν εκείνη των «Στρατηγών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», γνωστή ως «Δίκη των Ομήρων» (Hostages Trial), η οποία αποτέλεσε την έβδομη από τις 12 μεταγενέστερες δίκες της Νυρεμβέργης. Στο κατηγορητήριο εξετάστηκαν τα εγκλήματα των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία, με ιδιαίτερη έμφαση στις εκτελέσεις αμάχων και στα αντίποινα. Τα γερμανικά έγγραφα που παρουσιάστηκαν αποκάλυπταν, μεταξύ άλλων, το κλίμα επιθετικότητας που επικρατούσε ήδη πριν από την έναρξη του πολέμου.

Γενική άποψη της δικαστικής αίθουσας.
Σε σύσκεψη στις 12 Αυγούστου 1939, μεταξύ του Χίτλερ, του υπουργού Εξωτερικών της Ιταλίας Γκαλεάτσο Τσιάνο και του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Ρίμπεντροπ, ο Χίτλερ είχε αναφερθεί στην ανάγκη εξουδετέρωσης των ουδέτερων κρατών, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Το καλύτερο θα ήταν να εκκαθαρίζονται τα ψευδοουδέτερα κράτη το ένα μετά το άλλο». Η αναφορά αυτή αποτυπώνει τη λογική της ναζιστικής επεκτατικής πολιτικής, αν και δεν αποτελούσε από μόνη της απόφαση για την εισβολή στην Ελλάδα.
Παρά το τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, που επωμίστηκε η χώρα μας από τη γερμανική Κατοχή, ο ελληνικός Τύπος αντιμετώπισε τη δίκη της Νυρεμβέργης, καθώς και όσες ακολούθησαν, με σχετική αδιαφορία. Ελάχιστα άρθρα και πρωτοσέλιδα αφιερώθηκαν στο θέμα, ενώ τα δημοσιεύματα για την πορεία των διαδικασιών ήταν περιορισμένα και βασίζονταν κυρίως σε ανταποκρίσεις ξένων πρακτορείων.

Οι στρατιώτες που εκτελούσαν χρέη δεσμοφυλάκων δεν απομακρύνονταν ποτέ από τα κελιά των κρατουμένων.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η μετάβαση της Ελλάδας στο μεταπολεμικό περιβάλλον δεν ήταν ομαλή. Οι εφημερίδες προτιμούσαν να δώσουν μεγαλύτερο βάρος στις δίκες των δωσιλόγων που διεξάγονταν την ίδια εποχή στην Αθήνα και, φυσικά, στον Εμφύλιο Πόλεμο που είχε ήδη ξεκινήσει. Ετσι, η διεθνής προσπάθεια απόδοσης δικαιοσύνης για τα εγκλήματα της Κατοχής περνούσε συχνά σε δεύτερο πλάνο, πίσω από τις δραματικές εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας.
- Συνάντηση Τραμπ-Πούτιν: «Δεν σχολιάζουμε φιλίες», λέει η Κομισιόν – «Θεέ μου, προστάτεψέ μας από τέτοιους φίλους» το σχόλιο του Τουσκ
- Πούτιν: Ουκρανία και Ευρώπη δεν είναι ακόμη έτοιμες για συμβιβασμούς
- Ημέρα Ενόπλων Δυνάμεων: Ανοίγει τις πύλες του το ΥΠΕΘΑ – Έκθεση με drones, πυραύλους και νέα οπλικά συστήματα























