Γεραπετρίτης για F-35: «Καμία αμερικανική δέσμευση προς την Τουρκία» - Ηχηρό μήνυμα για το Casus Belli

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία ότι η διατήρηση του casus belli δεν μπορεί να συμβαδίζει με τη συμμετοχή της στη διεθνή και ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε ρόλο θεατή στις γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά αποτελεί πρωταγωνιστή με ενισχυμένη διεθνή θέση, ισχυρότερη άμυνα και ενεργό παρουσία στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο υπουργός Εξωτερικών απάντησε στις αναφορές περί διπλωματικής και εξοπλιστικής αναβάθμισης της Τουρκίας μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, αλλά και στην κριτική ότι η Αθήνα παρακολούθησε ως θεατής το παζάρι της ‘Αγκυρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως τόνισε, η εξωτερική πολιτική κρίνεται με βάση τα απτά δεδομένα και όχι τις εντυπώσεις, σημειώνοντας ότι δεν υπήρξε καμία συγκεκριμένη δέσμευση ή υπόσχεση προς την Τουρκία για τα εξοπλιστικά της προγράμματα.

«Η Ελλάδα όχι απλώς δεν είναι θεατής, αλλά είναι πρωταγωνιστής των εξελίξεων», ανέφερε χαρακτηριστικά, διαβεβαιώνοντας ότι γίνονται όλες οι αναγκαίες ενέργειες για την ενίσχυση της χώρας. Ο κ. Γεραπετρίτης σημείωσε ότι η Ελλάδα αποτελεί ισχυρό εταίρο στο ΝΑΤΟ και ισχυρό πυλώνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αξιοπιστία, δύναμη και πειθώ, και πρόσθεσε ότι βρίσκεται στον πυρήνα πολλαπλών εξοπλιστικών προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων η απόκτηση των F-35 και η αναβάθμιση των F-16.

Αναφερόμενος στη θερμή υποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ από την τουρκική πλευρά, υποστήριξε ότι, πέραν της εικόνας και της πολιτικής σημειολογίας, δεν προέκυψε κάποια απτή συμφωνία. «Σε ό,τι αφορά τα πραγματικά δεδομένα, κανείς δεν μπορεί να πει ότι έχει υπάρξει οποιαδήποτε δέσμευση ή υπόσχεση. Συνεπώς, όλα τα υπόλοιπα είναι εικασίες», ανέφερε.

Ο υπουργός Εξωτερικών συνέκρινε τη σημερινή κατάσταση με εκείνη του 2019, λέγοντας ότι τότε η Ελλάδα βρισκόταν εκτός του προγράμματος των F-35 και εκτός του προγράμματος αναβάθμισης των F-16, ενώ η Τουρκία συμμετείχε ως συμπαραγωγός χώρα στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών. Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει αναπτύξει τόσο τον στόλο όσο και την αεροπορική της ισχύ, αποκτώντας περιφερειακό αλλά και ευρύτερο διεθνές αποτύπωμα.

«Οφειλόμενη η άρση του casus belli»

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Γιώργος Γεραπετρίτης στο ζήτημα του casus belli, το οποίο χαρακτήρισε «τεράστιο βαρίδι» όχι μόνο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά και στην πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη και τη Δύση.

Όπως ανέφερε, δεν είναι δυνατόν, υπό τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τις σημερινές διεθνείς συνθήκες, μία χώρα να διατηρεί εκφρασμένη απειλή πολέμου σε περίπτωση άσκησης νόμιμου δικαιώματος από μια γειτονική και σύμμαχο χώρα.

Ο υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Τουρκία θα μπορούσε να άρει το casus belli, ξεκαθαρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση δεν θα ήταν απλώς χρήσιμη, αλλά «οφειλόμενη». «Δεν νοείται σήμερα χώρα η οποία θέλει να συμπράττει στη διεθνή αρχιτεκτονική ασφαλείας να απευθύνει απειλή πολέμου κατά γειτονικής και συμμάχου χώρας», είπε.

Απάντηση στον Αντώνη Σαμαρά

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης απάντησε και στην κριτική του Αντώνη Σαμαρά για την πολιτική διαλόγου με την ‘Αγκυρα, υποστηρίζοντας ότι η πλήρης διακοπή των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία θα αποτελούσε «πολιτική καταστροφής».

Όπως είπε, όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης συζητούσαν με την Τουρκία και ορθώς το έπρατταν. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι ο κ. Σαμαράς, κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του, είχε συναντήσει δύο φορές τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ υπό τις οδηγίες του πραγματοποιήθηκαν έξι κύκλοι διερευνητικών επαφών.

«Ο κ. Σαμαράς μπορεί να μέμφεται σήμερα την κυβέρνηση για το ότι συζητά και διατηρεί ανοιχτούς διαύλους. Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος συναντήθηκε δύο φορές με τον κ. Ερντογάν και επί των ημερών του έγιναν έξι κύκλοι διερευνητικών επαφών», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον κ.Γεραπετρίτη, το κρίσιμο δεν είναι εάν υπάρχει διάλογος, αλλά εάν από τον διάλογο η Ελλάδα βγαίνει ωφελημένη ή ζημιωμένη. Ο ίδιος σημείωσε ότι κατά την τελευταία τριετία η χώρα έχει βγει «απολύτως ωφελημένη» από την πολιτική επικοινωνίας με την Τουρκία.

«Αποκύημα φαντασίας τα περί μυστικής διπλωματίας»

Ο κ. Γεραπετρίτης απέρριψε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις περί μυστικής διπλωματίας και συζητήσεων κάτω από το τραπέζι με την Τουρκία. Χαρακτήρισε τις σχετικές αναφορές «αποκυήματα της φαντασίας» ορισμένων που, όπως είπε, επιχειρούν να δημιουργήσουν προβλήματα στην ελληνική διπλωματία.

Τόνισε ότι η εξωτερική πολιτική ασκείται με θεσμικό τρόπο και ότι ο ίδιος έχει ενημερώσει τη Βουλή, το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής, την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και τους πολιτικούς αρχηγούς περισσότερο από κάθε άλλον υπουργό Εξωτερικών.

«Υπάρχει ανοιχτή επικοινωνία με όλους τους θεσμικούς φορείς. Δεν υπάρχει οτιδήποτε μυστικό», τόνισε.

Η Τουρκία χρησιμοποιεί την αμυντική βιομηχανία ως διπλωματικό όπλο

Αναφερόμενος στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, ο υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε ότι η Ελλάδα έχασε πολύτιμο χρόνο τις προηγούμενες δεκαετίες. Όπως είπε, η Τουρκία άρχισε να επενδύει συστηματικά στην αμυντική της βιομηχανία από τη δεκαετία του 1990, ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η ελληνική αμυντική βιομηχανία υποχωρούσε.

Χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη εξέλιξη στρατηγικό λάθος από ελληνικής πλευράς, σημειώνοντας ότι η ‘Αγκυρα αξιοποίησε την αμυντική της παραγωγή για να ενταχθεί δυναμικά στο διεθνές αμυντικό σύστημα.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί σήμερα την αμυντική της βιομηχανία και ως διπλωματικό εργαλείο, όχι μόνο έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, αλλά και σε χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μεγάλη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με καινοτόμα συστήματα και σύγχρονες τεχνολογίες. Επισήμανε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι υπόλοιπες σύγχρονες συγκρούσεις απέδειξαν πως αλλάζει ριζικά η φύση του πολέμου και ότι η Ελλάδα επιχειρεί όχι μόνο να καλύψει το χαμένο έδαφος, αλλά και να βγει μπροστά.

Όπως σημείωσε, η χώρα θα συνεχίσει να ενισχύει ταυτόχρονα την εθνική άμυνα και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.

«Η παρουσία στην Κύπρο ως επίδειξη ισχύος και αλληλεγγύης»

Ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε ιδιαίτερα και στην παρουσία δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων αναβαθμισμένων F-16 Viper στην Κύπρο, κατά την περίοδο της αυξημένης έντασης εξαιτίας του πολέμου στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Χαρακτήρισε την παρουσία αυτή τη μεγαλύτερη παράσταση ισχύος που θα μπορούσε να πραγματοποιήσει η Ελλάδα, αλλά και τη μεγαλύτερη ένδειξη αλληλεγγύης προς την Κυπριακή Δημοκρατία.

Όπως είπε, για να μπορεί μία χώρα να προχωρεί σε τέτοιες κινήσεις απαιτούνται ισχυρή εξωτερική πολιτική, ανθεκτική άμυνα και διεθνής παρουσία. Στο σημείο αυτό απέδωσε προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη την ικανότητα να εγγυηθεί την ασφάλεια της Ελλάδας και την ισχυρή διεθνή της εκπροσώπηση, υποστηρίζοντας ότι επ’ αυτού «δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία».

Μεταναστευτικό: «Από τη Μόρια και την Ειδομένη στη visa express»

Ο κ. Γεραπετρίτης ενέταξε στην αποτίμηση της ελληνοτουρκικής πολιτικής και το μεταναστευτικό, συγκρίνοντας την περίοδο 2015-2016 με τη σημερινή κατάσταση.

Ανέφερε ότι εκείνη την περίοδο περίπου ενάμισι εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες πέρασαν στη χώρα και υπενθύμισε την κατάσταση που επικρατούσε στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, στη Μόρια, στην Ειδομένη και στη Βόρεια Ελλάδα.

Επισήμανε παράλληλα ότι σήμερα οι μεταναστευτικές ροές από την Τουρκία έχουν σχεδόν μηδενιστεί, οι δομές στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου είναι πρακτικά άδειες και δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι τουρίστες επισκέπτονται τα ελληνικά νησιά μέσω του συστήματος ταχείας θεώρησης εισόδου. Πρόσθεσε ότι η συγκεκριμένη πολιτική ενισχύει την τοπική οικονομία και αποτελεί απτό αποτέλεσμα της νέας κατάστασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. «Όποιος θέλει να κρίνει, ας συγκρίνει», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι τα αποτελέσματα είναι αντικειμενικά και δεν επιδέχονται αμφισβήτηση.

Εκλογές το 2027 και έμφαση στην πολιτική σταθερότητα

Περνώντας στην εσωτερική πολιτική, ο υπουργός Εξωτερικών απέκλεισε επί της ουσίας το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, παραπέμποντας στη δέσμευση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν στον προβλεπόμενο συνταγματικά χρόνο, δηλαδή το 2027.

Όπως είπε, ο Πρωθυπουργός έχει «φυσική προδιάθεση» να τηρεί απολύτως τους θεσμούς και θεωρεί ότι όλα πρέπει να γίνονται στην ώρα τους. Ο κ. Γεραπετρίτης σημείωσε ότι το 2027 θα αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για την Ευρώπη και τον κόσμο, καθώς αναμένονται σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις, μεταξύ άλλων στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία διαθέτει ισχυρό περιφερειακό αποτύπωμα αλλά δεν ανήκει στις υπερδυνάμεις, η πολιτική σταθερότητα και η συνέχεια αποτελούν εξαιρετικά σημαντικό πλεονέκτημα. Τόνισε ακόμη ότι η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η οικονομία δεν πρέπει να μπαίνουν στον μύλο της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης με όρους μικροπολιτικής.

«Ο πολιτικός λαϊκισμός μπορεί να βλάψει τις εθνικές θέσεις»

Στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε ονομαστικά στον Αντώνη Σαμαρά και τον Αλέξη Τσίπρα, σημειώνοντας ότι όλοι θα κριθούν με βάση τα πεπραγμένα και τον λόγο τους. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι υπό τις σημερινές συνθήκες παγκόσμιας πίεσης ο πολιτικός λαϊκισμός μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες ακόμη και για τις εθνικές θέσεις της χώρας. Όπως είπε, ο «εύπεπτος» τρόπος με τον οποίο συχνά αντιμετωπίζονται τα εθνικά ζητήματα, χωρίς αντικειμενικά δεδομένα και με στόχο την καλλιέργεια και την ένταση του εθνικού συναισθήματος, δεν συνιστά ωφέλιμο πολιτικό λόγο.

«Ο δημαγωγικός λόγος μπορεί να έχει τεράστιες συνέπειες, ιδίως σήμερα», σημείωσε.

Αυτοδυναμία ή αναζήτηση συγκλίσεων

Για το ενδεχόμενο μη αυτοδύναμης κυβέρνησης μετά τις επόμενες εκλογές, ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η Νέα Δημοκρατία θα διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών με βάση τα πεπραγμένα της στην οικονομία, στην άμυνα, στην εξωτερική πολιτική και στην κοινωνική συνοχή.

Είπε ότι εφόσον οι πολίτες δώσουν αυτοδυναμία στη ΝΔ, η κυβέρνηση θα εφαρμόσει το πολιτικό της πρόγραμμα, το οποίο, όπως τόνισε, αποτελεί πολιτική δέσμευση και όχι προεκλογικό πυροτέχνημα.

Σε περίπτωση που η Νέα Δημοκρατία δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, ανέφερε ότι θα αναζητήσει τις αναγκαίες συγκλίσεις, λειτουργώντας ως θεσμικό κόμμα και με γνώμονα το συμφέρον της χώρας.

Σημείωσε ακόμη ότι, εάν η ΝΔ είναι πρώτο κόμμα με μεγάλη διαφορά από το δεύτερο και με ποσοστό που προσεγγίζει την αυτοδυναμία, τα υπόλοιπα κόμματα θα έχουν θεσμική υποχρέωση να εξετάσουν εάν υπάρχουν περιθώρια συνεργασίας.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν μπορεί να υπάρξει συνεργασία με κόμματα των οποίων οι θέσεις δεν συνάδουν με τις βασικές πολιτικές και εθνικές θέσεις της Νέας Δημοκρατίας.

Επίθεση στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ

Ο υπουργός Εξωτερικών εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση συνεργασίας ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, χαρακτηρίζοντάς την «ένα ετερόκλητο μόρφωμα που έφερε τη χώρα πολλές δεκαετίες πίσω».

Σύμφωνα με τον κ.Γεραπετρίτη, εκείνη η περίοδος έφερε την Ελλάδα στο χείλος της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δημιούργησε συνθήκες βαθιάς ρήξης στην κοινωνική συνοχή. Προειδοποίησε, επίσης, για τον «πολιτικό μηδενισμό» κομμάτων που δηλώνουν εκ των προτέρων ότι δεν πρόκειται να συνεργαστούν με κανέναν, σημειώνοντας ότι μια τέτοια στάση μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε αναταραχή, αβεβαιότητα και ασάφεια την επομένη των εκλογών. Κατά τον ίδιο, η άρνηση κάθε συνεργασίας αποτελεί θέση με πολύ μεγάλη πολιτική ευθύνη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα χρειάζεται σταθερότητα και συνέχεια λόγω των διεθνών αναταράξεων και των δύο πολέμων μεγάλης κλίμακας που εξελίσσονται στη γειτονιά της.

Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε σε πιο προσωπικό τόνο, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να δηλώνει ότι υποστηρίζει την Αγγλία στο Μουντιάλ, και ότι παραμένει σταθερά υποστηρικτής του Ολυμπιακού, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «είναι μεγάλη ευτυχία να έχεις γεννηθεί Ολυμπιακός, διότι ξέρεις ότι είναι προσδόκιμο πως θα έχεις μεγάλες χαρές στη ζωή σου».

Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ: Μύθοι και αλήθειες – Τα τουρκικά F35 και τα ανύπαρκτα νατοϊκά στρατηγεία

Σε ήττα της… ηττοπάθειας στο εσωτερικό της Ελλάδας εξελίχθηκαν, τελικά, τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα σε ό,τι αφορά τη χώρα μας.

Μπορεί οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για τη σκέψη πώλησης F-35 στην Τουρκία να καθιστούν αναγκαία την επαγρύπνηση σε διπλωματικό επίπεδο, όμως η εικόνα «καταστροφολογίας» κάθε άλλο παρά δικαιώθηκε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ανύπαρκτο στην ατζέντα της Συνόδου ζήτημα των στρατηγείων, για το οποίο ακόμη και πολιτικά πρόσωπα στη χώρα μας ζητούσαν από την κυβέρνηση να θέσει… βέτο!

Γενικά, η Σύνοδος Κορυφής εξελίχθηκε σε άσκηση δημοσίων διεθνών σχέσεων του Αμερικανού προέδρου και ανάδειξης του «ηγεμονικού» προφίλ του στη Δύση. Την ίδια Σύνοδο προσπάθησε να αξιοποιήσει και ο οικοδεσπότης Τούρκος ομόλογός του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όπως ήταν αναμενόμενο, για να προβάλει μια αναβαθμισμένη εικόνα της χώρας του και, κυρίως, για να περάσει το μήνυμα στους συμμάχους ότι η Τουρκία τούς είναι απαραίτητη για τη συλλογική άμυνα των 32.

Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ: Υποσχέσεις, αλλά…

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον προσείλκυσε, βεβαίως, στη χώρα μας, καθώς άπτεται του ελληνοτουρκικού αμυντικού συσχετισμού δυνάμεων, το ζήτημα της επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Η αλήθεια είναι ότι παρά το θερμό κλίμα μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν στον διάλογό τους μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε υποσχέσεις που δεν είναι αμελητέες σίγουρα, αλλά τις έχει δώσει και στο παρελθόν. Η φράση «θα το σκεφθούμε» του προέδρου των ΗΠΑ απέχει σαφώς από μία κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι θα αρθούν άμεσα οι κυρώσεις CAATSA και πως η Τουρκία θα παραλάβει σύντομα την υπερσύγχρονη αεροπορική πλατφόρμα, χωρίς αυτό να σημαίνει και ότι δεν θα το επιχειρήσει.

Το γεγονός, πάντως, ότι η Αγκυρα παίζει ακόμη «τα ρέστα της» για την απόκτηση των F-35, ένα μαχητικό αεροσκάφος-game changer, αποτελεί και μία δικαίωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στη συγκεκριμένη εξοπλιστική επιλογή, καθώς όλοι φαντάζονται την αγωνία που θα υπήρχε σήμερα αν είχε συμβεί το αντίθετο. Αν δηλαδή η Ελλάδα ήταν εκτός προγράμματος και η Τουρκία πίεζε σήμερα για να αποκτήσει ένα υπερόπλο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, όπως, άλλωστε, είχε αναφέρει και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, στη σχετική συζήτηση της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής (24/9/2025), απαντώντας στη σχετική με το «μεγάλο κόστος των F-35» παρατήρηση του τότε τομεάρχη Εθνικής Αμυνας του ΣΥΡΙΖΑ, Ευάγγελου Αποστολάκη, που ζητούσε να προτεραιοποιηθούν προγράμματα ενίσχυσης του στόλου.

Την ίδια στιγμή, άλλωστε, που τα F-35 παραμένουν «αντικείμενο του πόθου» για την Αγκυρα, τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη αυτού του τύπου ήδη κατασκευάζονται και τον επόμενο χρόνο οι πρώτοι Ελληνες πιλότοι τους θα εκπαιδεύονται στις ΗΠΑ.

Οι πύραυλοι S-400

Οσον αφορά την Τουρκία, το πρώτο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει είναι τι θα γίνει με τους ρωσικούς αντιαεροπορικούς πυραύλους S-400. Στο ερώτημα αυτό σαφής απάντηση δεν έχει δοθεί, πέρα από την εμφάνιση ενός νέου προβληματικού σεναρίου παραχώρησης στη Συρία, που συναντά τη σφοδρή αντίδραση του Ισραήλ.

Αλλωστε, το γεγονός ότι υπήρξε ήδη κινητοποίηση Δημοκρατικών βουλευτών και γερουσιαστών στο Κογκρέσο για να υπάρξει «ψήφισμα αποδοκιμασίας», εφόσον επιχειρηθεί άρση των κυρώσεων του Νόμου CAATSA, αποδεικνύει ότι η προσπάθεια δεν θα είναι εύκολη, ιδίως εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στα δύο νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ.

Ενα άλλο σενάριο που εξετάζεται είναι η παραχώρηση των S-400 σε άλλη φιλική στην Τουρκία χώρα (π.χ. στο Αζερμπαϊτζάν ή σε κράτος της Μέσης Ανατολής), ενώ η Τουρκία προσδοκά σε αυτήν την περίπτωση να αποδεσμευθούν άμεσα τα πέντε F-35 που έχουν ήδη κατασκευαστεί για λογαριασμό της, αν και είναι ακόμη αμφίβολο ότι όντως θα πράξουν οι ΗΠΑ κάτι τέτοιο.

Χαρακτηριστικό, επίσης, του πόσο έχει θορυβήσει την Ουάσιγκτον το ζήτημα των έντονων αντιδράσεων του Ισραήλ στην ενδεχόμενη αποδέσμευση της πώλησης F-35 στην Τουρκία είναι ότι, αν δεν είχε υπάρξει η αναζωπύρωση της σύρραξης ΗΠΑ-Ιράν, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, σχεδίαζε να επισκεφθεί το Τελ Αβίβ, σε μια προσπάθεια εξευμενισμού του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Οι αμερικανικοί κινητήρες για τα ΚΑΑΝ 

Μικρότερο συγκριτικά πρόβλημα για την Ελλάδα είναι η πώληση αμερικανικών κινητήρων F110 της General Electric στην Τουρκία για την κατασκευή των τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών ΚΑΑΝ. Παρότι δεν τη χαροποιεί ως κίνηση, είναι αλήθεια ότι η συγκεκριμένη πώληση δεν μπορεί να μπλοκαριστεί με τις κυρώσεις CAATSA. Παράλληλα, όμως, η κίνηση αυτή «εγκλωβίζει» την Αγκυρα για τα καλά σε ένα αμφίβολης αποτελεσματικότητας και αξιοπιστίας εγχείρημα.

Σε περίπτωση, μάλιστα, που επιβεβαιωθεί η «πονηρή» σκέψη αμυντικών αναλυτών ότι η Ουάσιγκτον επιτρέπει την πώληση των κινητήρων επειδή ακριβώς γνωρίζει ότι είναι δύσκολο στο ορατό μέλλον να αποδεσμευθεί η πώληση F-35 στην Τουρκία, θα ταιριάζει τότε το «ουδέν κακόν αμιγές καλού».

Οι βολές Τραμπ κατά συμμάχων 

Σε πολυμερές επίπεδο, αναδείχθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής οι συνεχιζόμενες «τριβές» μεταξύ ΗΠΑ και άλλων εταίρων της στο ΝΑΤΟ για το ζήτημα της σύρραξης με το Ιράν, με τον Αμερικανό πρόεδρο να επιφυλάσσει την «ψυχρολουσία» -ιδίως όσον αφορά τη διοργανώτρια Τουρκία- της διεξαγωγής της Συνόδου στη σκιά νέων πληγμάτων των ΗΠΑ στο Ιράν.

Φάνηκε, επίσης, για μία ακόμη φορά, το «χάσμα» σε προσωπικό επίπεδο μεταξύ Τραμπ και συγκεκριμένων Ευρωπαίων ηγετών με εντελώς διαφορετικά ιδεολογικά χαρακτηριστικά, όπως με τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, και τη συντηρητική πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι. Από την άλλη πλευρά, όμως, αποδείχθηκε ότι η προσέγγιση με τον κεντρώο πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, συνεχίζεται, σε σημείο που το Παρίσι να δικαιολογήσει τα νέα πλήγματα των ΗΠΑ στο Ιράν, με δήλωση του Γάλλου υπουργού Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό.

Σημαντικό, επίσης, είναι ότι, παρά τη ρητορική του Τραμπ στο παρελθόν, το ΝΑΤΟ δεσμεύθηκε για στρατιωτική βοήθεια, τουλάχιστον 140 δισ. ευρώ, στην Ουκρανία την περίοδο 2026-27, παράλληλα με τον σχεδιασμό για την παραγωγή συστημάτων Patriot.

Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ: Οι «κόκκινες γραμμές» της Αθήνας

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσήλθε με αυτοπεποίθηση στη Σύνοδο Κορυφής και έθεσε σαφέστατες «κόκκινες γραμμές» μέσα στην Αγκυρα για τα όρια της στρατιωτικής ενίσχυσης της Τουρκίας από τις ΗΠΑ. Παρότι ο κ. Μητσοτάκης «τυπικά» δεν θέλησε να σχολιάσει τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τα F-35, επεσήμανε ότι δεν μπορεί να είναι αποδεκτό το casus belli της Τουρκίας κατά συμμαχικής χώρας και να μη λαμβάνεται υπ’ όψιν το ζήτημα των θεμελιωδών αρχών της καλής γειτονίας.

Το γεγονός, μάλιστα, ότι τέθηκε σε επίπεδο Συμμαχίας το ζήτημα του σεβασμού της κυριαρχίας κάθε κράτους-μέλους αποκτά ξεχωριστή σημασία, επειδή έγινε «εκτός έδρας». Υπενθυμίζεται ότι ακριβώς το ίδιο ζήτημα έγινε αιτία να βρεθεί εκτός του προγράμματος SAFE η Τουρκία. Οπως, άλλωστε, σχολίαζαν διπλωματικές πηγές την επομένη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, «η Ελλάδα δεν μπορεί να ασκήσει βέτο, αλλά επιμένει στους όρους για την Τουρκία».

Και μπορεί η Αγκυρα να αναλώθηκε σε αμφιλεγόμενης αισθητικής επικοινωνιακά παιχνίδια, όπως με το «οθωμανικό εμβατήριο των γενιτσάρων» (το οποίο, όμως, στην πραγματικότητα ακούστηκε και κατά την υποδοχή και των άλλων ηγετών στο δείπνο και όχι μόνο του Ελληνα πρωθυπουργού), όμως η χώρα μας κάθε άλλα παρά βρέθηκε να παριστάνει τον «φτωχό συγγενή».

Δίαυλος επικοινωνίας

Στις επαφές που είχε ο κ. Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της Συνόδου, κατέστη σαφές ότι η Ελλάδα είναι πυλώνας ασφάλειας και σταθερότητας. Η χώρα μας έχει καταφέρει, επίσης, να διατηρεί σταθερό δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, ευρισκόμενη σταθερά εκτός του «κάδρου» της κριτικής του Αμερικανού προέδρου, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει, όπως προαναφέρθηκε, με τους πρωθυπουργούς της Ισπανίας και της Ιταλίας.

«Προίκα» σε αυτήν τη σταθερά καλή σχέση με τις ΗΠΑ είναι, βέβαια, και οι αμυντικές δαπάνες, οι οποίες, όπως έγραψε στο προηγούμενο φύλλο ο «Ε.Τ.», ξεπερνούν ήδη το όριο του 5% συνολικά (καθαρά αμυντικές και συμπληρωματικές), καθιστώντας την Ελλάδα παράδειγμα εντός της Συμμαχίας.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα συμμετέχει και σε άλλες πρωτοβουλίες για την άμυνα του δυτικού κόσμου. Δεν είναι τυχαίο ότι σε συνέχεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνι, που έχει αναλάβει και τη σχετική πρωτοβουλία, ανακοινώθηκε, κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει ως ιδρυτικό μέλος της Defence, Security and Resilience Bank (DSRB), της πρώτης παγκόσμιας τράπεζας για τη χρηματοδότηση της άμυνας, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας.

Μάλιστα, στην Αγκυρα είχαν συναντήσεις ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, με τους Καναδούς ομολόγους τους, Ανίτα Ανάντ και Ντέιβιντ ΜακΓκίντι αντίστοιχα.

Το «παραμύθι» των στρατηγείων του ΝΑΤΟ στην Τουρκία

Αν κάτι άλλο αναδείχθηκε από τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ είναι η ευκολία με την οποία υιοθετούνται στη χώρα μας σενάρια περί «τεράστιας αναβάθμισης» της Τουρκίας με την περιβόητη «ίδρυση στρατηγείων» στη γειτονική χώρα, η οποία θα γινόταν ακόμη και αφορμή… πολιτικών εξελίξεων στην Ελλάδα. Οπως αναμενόταν, τέτοιο ζήτημα δεν συζητήθηκε, καθώς δεν περιλαμβανόταν καν στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής, όπως είχε ήδη γράψει ο «Ε.Τ.» στο προηγούμενο φύλλο, ενώ και γενικότερα το θέμα αυτό δεν έχει τις δραματικές διαστάσεις που του προσδίδονται.

Απλώς, η Τουρκία προσφέρει υφιστάμενες εθνικές αμυντικές δομές στην Κωνσταντινούπολη και τα Αδανα προς αξιοποίηση από το ΝΑΤΟ, όπως το ίδιο πράττουν και άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, που έχει θέσει προς αξιολόγηση τη διάθεση του Πολυεθνικού Ναυτικού Στρατηγείου (GR Maritime Forces – GRMARFOR HQ) του Πολεμικού Ναυτικού στην Αγία Παρασκευή και του Εθνικού Κέντρου Αεροπορικών Επιχειρήσεων (ΕΚΑΕ) στη Λάρισα.

Δυναμικό «παρών»

Επίσης, παρά την εγχώριας προέλευσης «γκρίνια» για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε προγράμματα αμυντικής βιομηχανίας, σε σύγχυση με το SAFE της Ε.Ε. προφανώς -καθώς αυτονόητα στο ΝΑΤΟ δεν υπάρχουν περιορισμοί για τη συμμετοχή της-, η Ελλάδα δίνει δυναμικό «παρών» και σε αυτό το επίπεδο. Παράδειγμα η συμμετοχή της στο έργο για τον προσδιορισμό των παραμέτρων των νέων πυρομαχικών πυροβολικού 155 χιλιοστών, στο πλαίσιο του προτύπου της Συμμαχίας για τα «Πυρομαχικά Εμμεσης Πυρός Γενικής Χρήσης ΝΑΤΟ (GENIFR)».

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις στο ζήτημα της πώλησης στην Τουρκία του γαλλοϊταλικού συστήματος SAMP/T, το οποίο κατασκευάζεται από την κοινοπραξία Eurosam, στην οποία συμμετέχουν οι MBDA France, MBDA Italy και Thales. Η πρόσφατη σύρραξη στο Ιράν είναι αλήθεια ότι απέδειξε πως η Τουρκία είναι «γυμνή» στο ζήτημα της αντιαεροπορικής άμυνας, είτε από κακό αμυντικό σχεδιασμό είτε από… αλαζονεία και την πεποίθηση ότι δεν πρόκειται να δεχθεί πλήγμα στο έδαφός της! Το ενδεχόμενο προμήθειας, όμως, σημαντικού οπλικού συστήματος από τη Γαλλία, έστω και αν πρόκειται για συμπαραγωγή, δεν μπορεί παρά να προκαλεί προβληματισμό.