Λειψυδρία: Ο Νικήτας Μυλόπουλος και ο Κώστας Λαγουβάρδος εξηγούν στο ET Magazine γιατί δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού

Η νότια Ευρώπη πλήττεται έντονα τα τελευταία χρόνια από το φαινόμενο της λειψυδρίας, λόγω των εκτεταμένων περιόδων ξηρασίας και περιορισμού των βροχοπτώσεων. Η χώρα μας συγκαταλέγεται ανάμεσα σε εκείνες με το εντονότερο πρόβλημα, καθώς η λειψυδρία στην Ελλάδα δεν είναι πλέον ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά μία κανονικότητα, λόγω της κλιματικής κρίσης, όπως έχουν τονίσει πολλές φορές αρκετοί καθηγητές.

Βασική αιτία, η έλλειψη βροχοπτώσεων, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες που εξατμίζουν την όποια υγρασία και προκαλούν ξηρασία, αλλά και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που συνοδεύονται από μεγάλους όγκους νερού σε μικρά χρονικά διαστήματα, τους οποίους το έδαφος δεν προλαβαίνει να απορροφήσει -και να αποθηκεύσει- με αποτέλεσμα να έχει κατέβει επικίνδυνα η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα. Παράλληλα, η αυξημένη τουριστική κίνηση στα νησιά εντείνει το πρόβλημα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Σαντορίνη, όπου το έργο αφαλάτωσης του θαλασσινού νερού αναμενόταν να καλύψει το νησί για μία δεκαπενταετία, αλλά άντεξε μόλις για πέντε χρόνια, λόγω της εκρηκτικής αύξησης του τουρισμού.

Υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την Αττική;

Οι μειωμένες βροχοπτώσεις και οι υψηλές θερμοκρασίες των τελευταίων ετών επηρεάζουν όλο και περισσότερο τα υδατικά αποθέματα της χώρας, με τους δύο μεγάλους ταμιευτήρες στους οποίους βασίζεται η Αθήνα, τον Μόρνο και την Υλίκη, να έχουν χάσει το 40% και πλέον των αποθεμάτων τους τα τελευταία χρόνια. Η κλιματική αλλαγή έχει αλλάξει τα δεδομένα, καθιστώντας τις βροχοπτώσεις λιγότερο προβλέψιμες και συχνά πιο ακραίες. Στην Αττική, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας, το ερώτημα είναι σαφές: υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υδροδότηση και πόσο έτοιμο είναι το σύστημα να αντέξει ένα δύσκολο σενάριο;

Σύμφωνα με παράγοντες της ΕΥΔΑΠ η συζήτηση για το νερό δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές αντιδράσεις ή σε συγκυριακές αφορμές για αντιπαραθέσεις και κυρίως, δεν μπορεί να παραμένει στα λόγια. Χρειάζονται υπεύθυνες και γρήγορες αποφάσεις, επενδύσεις και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, αλλά και συνειδητή στάση της κοινωνίας το οποίο είναι ουσιαστικά μονόδρομος.

Πόσα κυβικά μέτρα ετησίως χρειάζεται η Αττική

Ο νομός Αττικής, ο οποίος πληθυσμιακά αγγίζει τους 4 εκατομμύρια ανθρώπους (3.814.064 άτομα σύμφωνα με την απογραφή του 2021) χρειάζεται ετησίως περίπου 400 εκατομμύρια λίτρα νερού για να καλυφθούν βασικές ανάγκες. Παρά τις βροχές και τα χιόνια, σε περίπτωση μακράς περιόδου ανομβρίας τα υπάρχοντα αποθέματα θα κρατούσαν το πολύ για δυο χρόνια.

Γέμισαν οι ταμιευτήρες μετά τις συνεχόμενες κακοκαιρίες

Οι κακοκαιρίες που έπληξαν τη χώρα μας τις τελευταίες εβδομάδες προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές και προβλήματα, ωστόσο ο τεράστιος όγκος νερού που έπεσε γέμισε τους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ, αυξάνοντας σημαντικά τα αποθέματα, τα οποία μέχρι πρότινος έγειραν ανησυχίες ακόμα και για τη πιθανότητα λειψυδρίας.

Σύμφωνα με τα δεδομένα απολήψιμων αποθεμάτων της ΕΥΔΑΠ, οι τέσσερις ταμιευτήρες της πρωτεύουσας έφτασαν την Τετάρτη (4/3) τα 715.823.000 κυβικά μέτρα νερού, από 399.736.000 την Πρωτοχρονιά του 2026, ξεπερνώντας τα επίπεδα του 2025. Η τελευταία φορά που τα αποθέματα ήταν πάνω από το «όριο» των 700 εκατ. κυβικών μέτρων ήταν τον Αύγουστο του 2024.

Η αύξηση των αποθεμάτων νερού κατά τον Φεβρουάριο

Άνοδος στη λίμνη Μαραθώνα

Στη λίμνη του Μαραθώνα, εξαφανίστηκε η ξερονησίδα που εμφανίστηκε τον Φεβρουάριο του 2025, όταν οι τιμές των αποθεμάτων έπεσαν κάτω από τα 22 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, μετά το πέρασμα των κακοκαιριών. Ωστόσο, για τους ιθύνοντες της ΕΥΔΑΠ, η εμφάνιση της ξερονησίδας αποτελεί μια προειδοποίηση ότι τα νερά βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, αλλά αυτός ο κίνδυνος επί του παρόντος έχει εκλείψει.

Σταθερή η Υλίκη

Στη περίπτωση της Υλίκης, οι τιμές των αποθεμάτων της δεν αυξήθηκαν όσο θα έπρεπε, με βάση τις εκτεταμένες βροχοπτώσεις. Η αύξηση που καταγράφηκε σε διάστημα τεσσάρων μηνών, δηλαδή την περίοδο των δυνατών βροχών ήταν μόλις, 1.300.000 κυβικά μέτρα νερού. Συγκεκριμένα στις 20/10/2025 είχε 158.336.000 κυβικά μέτρα νερού και στις 20/02/2026 καταγράφηκαν 159.668.000 κυβικά μέτρα νερού.

Μυλόπουλος στο ET Magazine: «Πάμε με κλειστά μάτια στον γκρεμό…»

Ο καθηγητής Νικήτας Μυλόπουλος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την λειψυδρία και εκφράζει τις ανησυχίες του για την κατάσταση που καλείται να διαχειριστεί η Αττική για να μην ξεμείνει από νερό.

Ο Νικήτας Μυλόπουλος είναι Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Διευθυντής του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και μιλώντας στο ET Magazine του EleftherosTypos.gr δεν εμφανίζεται καθησυχαστικός τονίζοντας πως η λειψυδρία είναι ένα ζήτημα που μας απασχολεί έντονα ενώ προειδοποίησε πως αν δεν γίνουν δράσεις θα έχουμε ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα στο μέλλον.

Τι δείχνουν τα μέχρι στιγμής στοιχεία για τα υδατικά αποθέματα στους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ; Κατά τη γνώμη σας ξεπεράστηκε ο κίνδυνος λειψυδρίας για φέτος το καλοκαίρι;

«Η λειψυδρία είναι ένα ευρύτερο και βαθύτερο πρόβλημα από το θέμα για τα αποθέματα νερού.  Συγκεκριμένα, η λειψυδρία είναι ένα σύνθετο πρόβλημα που οφείλεται στην υπερκατανάλωση νερού. Επί της ουσίας έχει να κάνει με τη χρήση του νερού και όχι με την προσφορά νερού από τη φύση. Στην Ελλάδα ξοδεύουμε περισσότερο από άλλες χώρες. Πρέπει να δούμε πολύ σοβαρά τι γίνεται με την κατανάλωση.

Η κορυφή του παγόβουνου είναι το ότι οι άνθρωποι στις πόλεις δεν θα έχουν νερό για το μέλλον και το παγόβουνο είναι ότι στερεύει το νερό συνολικά. Συρρικνώνονται τα διαθέσιμα λόγω της υπερκατανάλωσης.

Εδώ ωστόσο υπάρχουν δυο προβλήματα. Το ένα είναι η τρομακτική έλλειψη έργων υποδομής για τη διαχείριση του νερού και το άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι η κλιματική κρίση που εντείνει τη λειψυδρία. Ο τρόπος με τον οποίο επεμβαίνει η κλιματική κρίση είναι η αύξηση των ακραίων φαινόμενων δυσχεραίνοντας σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα μας να συλλέξουμε και να αποθηκεύσουμε νερό. Σχετικά με το ερώτημά σας: Μπορεί και να ξεπεράστηκε το πρόβλημα για τώρα. Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο για φέτος το καλοκαίρι. Το πρόβλημα είναι ο χειμώνας που θα έχουμε πάλι καταστροφές από την κλιματική κρίση και του χρόνου το καλοκαίρι αν θα έχουμε νερό. Πάμε από το κακό στο χειρότερο…»

Αττική, Λέρος, Πάτμος κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την λειψυδρία. Οι πολίτες στο άκουσμα «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» θορυβούνται. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό;

«Για να μην παίζουμε με τις λέξεις. Πρακτικά βοηθάει να γίνονται έργα με απευθείας ανάθεση. Εγώ δεν βλέπω άλλο λόγο να κηρυχθεί μια περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Δεν βλέπω καμία καμπάνια για τον περιορισμό της κατανάλωσης του νερού και της εξοικονόμησής του. Δεν βλέπω καμία κίνηση ως προς την εξασφάλιση έργων προσαρμογής στις νέες συνθήκες. Για τα έργα όπου εξαγγέλθηκαν μπορώ να πω ότι είναι στη σωστή κατεύθυνση γιατί χάνουμε μεγάλες νερού. Αλλά το γεγονός ότι εν έτη 2026 πάμε σε εκτροπή ποταμών δεν είναι καλό σημάδι για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού στη χώρα μας».

Πώς φτάσαμε σε αυτή την κατάσταση; Υπάρχει περίπτωση να μπουν και άλλες περιοχές σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη λειψυδρία;

«Το νερό που πίνει η Αθήνα, δεν είναι υπόθεση της Αθήνας αλλά όλων των οικοσυστημάτων γύρω από την Αττική. Εκεί πρέπει να δούμε την κατάσταση στον αρδευτικό τομέα, γιατί χρησιμοποιεί το 86% του συνολικού νερού. Δεν μπορεί να γίνεται αποσπασματικά η συζήτηση για τη λειψυδρία χωρίς να βάζουμε τον μεγαλύτερο παράγοντα το  νερό της άρδευσης. Από που έρχεται, πως το χρησιμοποιούμε και που πηγαίνει».

Πώς δικαιολογείται να έχουμε ραγδαίες βροχοπτώσεις και λειψυδρία;

«Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Έβρος. Είδαμε όλοι την απίστευτη κατάσταση με τις πλημμύρες τις προηγούμενες ημέρες ενώ ξέρουμε ότι ο ποταμός έχει στερέψει. Η Ελλάδα το έχει βιώσει πολύ έντονα τα τελευταία χρόνια αυτό: καταστροφικές καταιγίδες και πλημμύρες την ίδια στιγμή που η αγροτική παραγωγή και πολλά νησιά αντιμετωπίζουν σοβαρή λειψυδρία. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νερού συνολικά, αλλά η κακή χρονική και χωρική κατανομή του. Το «παράδοξο» της ταυτόχρονης πλημμύρας και λειψυδρίας δεν είναι παράδοξο. Είναι μια φυσική συνέπεια της κλιματικής κρίσης σε συνδυασμό με τις δικές μας επιλογές στη χρήση της γης και του νερού. Θα αρχίσουμε να μιλάμε για νέα κανονικότητα. Πάνω εκεί πρέπει να επικεντρώσουμε τη νέα προσέγγιση μας».

Πώς κρίνεται σήμερα το δίκτυο ύδρευσης στην Αττική και τι συμβαίνει με τις διαρροές;

«Να αναγνωρίσουμε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ωστόσο μιλάμε για ένα παλιό σύστημα χιλιάδων χιλιομέτρων αγωγών. Το ποσοστό των απωλειών είναι άνω του μέσου όρου. Υπάρχει ζήτημα για τη διαχείριση του νερού στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής».

Η Αθήνα πρόκειται να «διψάσει»;

«Εάν θα συνεχίσουμε την ίδια πολιτική φοβάμαι πολύ ότι θα γίνει κάποια στιγμή. Πάμε με κλειστά μάτια στον γκρεμό. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ εκατό χώρες στον κόσμο, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, υπόκειται σε υψηλό δυνητικό κίνδυνο ερημοποίησης στο ένα τρίτο των εδαφών της».

Η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει κεντρική λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας;

«Είναι μια εξαιρετική τεχνική λύση αλλά για ειδικές περιπτώσεις. Ωστόσο είναι ακριβή και οικονομικά και ενεργειακά και παράγει ένα περιβαλλοντικό αποτύπωμα όχι αμελητέο. Είναι ένα εργοστάσιο που παράγει τόνους αποβλήτων που θα πρέπει μετά να διαχειριστούμε. Είναι μια καλή λύση για τα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές».

Η λίμνη του Μόρνου «ξεδίψασε» αλλά ο κίνδυνος λειψυδρίας παραμένει

Ευχάριστα είναι τα νέα για τη λίμνη του Μόρνου μετά τις τελευταίες βροχοπτώσεις απαλύνοντας τις ανησυχίες λόγω λειψυδρίας. Η παρακολούθηση της κατάστασης στην τεχνητή λίμνη του Μόρνου, αξιοποιώντας δορυφορικές μετρήσεις, μετρήσεις από μετεωρολογικούς σταθμούς και εκτιμήσεις της χιονοκάλυψης, αποτελεί προτεραιότητα της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η οποία για τον σκοπό αυτό λειτουργεί και τη σελίδα του Παρατηρητηρίου Μόρνου (www.meteo.gr/mornos).

Ήταν όμως ο Φεβρουάριος ο πιο βροχερός μήνας των τελευταίων χρόνων; «Από τον Δεκέμβριο που ξεκίνησαν οι βροχές έχουν πέσει ικανοποιητικά ύψη βροχής στην περιοχή, ειδικά τον Φεβρουάριο» ανέφερε ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, μιλώντας στο ET Magazine του EleftherosTypos.gr.

Και συνεχίζει: «Σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης (Sentinel-2) που επεξεργάστηκε η μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η έκταση της λίμνης του Μόρνου στις 21 Φεβρουαρίου 2026 ανέρχεται σε 13 km², με τη μέση τιμή του Φεβρουαρίου για την περίοδο 2006–2024, να είναι 17,6 km², δηλαδή περίπου 26% χαμηλότερη από τη μέση τιμή. Ενδεικτικά, στις περιοχές που τροφοδοτούν τους ταμιευτήρες Μόρνου-Ευήνου, τον Ιανουάριο σημειώθηκαν κατά τόπους ύψη βροχής υπερτριπλάσια του Ιανουαρίου 2025, ενώ για τον Φεβρουάριο οι καταγραφές δείχνουν ήδη ύψη ακόμα και πενταπλάσια από τα περσινά. Αυτό σημαίνει ότι για το επερχόμενο καλοκαίρι δεν αναμένεται άμεσος κίνδυνος για την υδατική μας επάρκεια. Παρά ωστόσο την ανάκαμψη από τις άφθονες βροχοπτώσεις που σημειώνονται στην Ελλάδα και στην περιοχή του Μόρνου, η έκταση της λίμνης παραμένει σε χαμηλά επίπεδα».

Η ηχηρή απουσία της χιονοκάλυψης

Οι ημέρες χιονοκάλυψης στη χώρα το 2025 ήταν σημαντικά περιορισμένες κατά 35-30% στη Βόρεια Ελλάδα και στην Πίνδο, κάτω από τον μέσο όρο των ετών 2005-2024. Συνολικά, το 2025 σημειώθηκαν 170 ημέρες χιονόπτωσης στον Ολυμπο και 130 στην Πίνδο. Χαμηλός ήταν ο αριθμός ημερών χιονοκάλυψης στην Κρήτη με 100 ημέρες στα Λευκά Όρη. Στην Πάρνηθα οι ημέρες χιονοκάλυψης έφτασαν μόλις τις 8. Σε ελάχιστα σημεία σημειώθηκαν ημέρες χιονοκάλυψης πάνω από την μέση τιμή όπως σε περιοχές του Πηλίου, του Κισσάβου, της Σαμοθράκης και του Ολύμπου.

«Τα χιόνια φέτος ήταν περιορισμένα και αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στα αποθέματα νερού. Ήταν κάτω από τη μέση γραμμή. Ωστόσο από τον Νοέμβριο οι βροχές βοήθησαν την κατάσταση, ενώ τους δυο τελευταίους μήνες του 2025 και τους δυο πρώτους του 2026 έδωσαν μεγάλα ύψη βροχής» επεσήμανε ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος ενώ στο ερώτημα πως αποτιμά τα αποτελέσματα των βροχοπτώσεων του φετινού χειμώνα, συνολικά, απάντησε: «Παρά την ανάκαμψη από τις άφθονες βροχοπτώσεις που σημειώνονται στην Ελλάδα και στην περιοχή του Μόρνου, η έκταση της λίμνης του Μόρνου παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα με τη μονάδα ΜΕΤΕΟ να συνεχίζει την συστηματική παρακολούθηση και επικαιροποίηση των δεδομένων που προβάλλονται στη σελίδα του Παρατηρητηρίου Μόρνου. Μετά από καιρό έχουμε θετικές ειδήσεις για τον Μόρνο αλλά αυτό δεν φτάνει. Και δεν αρκούν μόνο οι βροχές για να λυθεί το πρόβλημα».

Ο σχεδιασμός της ΕΥΔΑΠ και το πλάνο επενδύσεων των 2,5 δισ. ευρώ

Η ΕΥΔΑΠ καλείται να διασφαλίσει όχι μόνο τη σημερινή επάρκεια νερού, αλλά και τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών της Αττικής τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με την Εταιρεία, η απάντηση σε αυτή την πρόκληση είναι ένα εκτεταμένο, ανταποδοτικό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που αφορά σε διαφορετικούς άξονες δράσης, από την αντικατάσταση παλαιών αγωγών και τη μείωση των διαρροών έως την ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων, την ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του υδροδοτικού συστήματος, την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών στην εξοικονόμηση του νερού, αλλά και την επαναχρησιμοποίηση όπου αυτό επιτρέπεται.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που αποτελούν τη βασική προϋπόθεση ώστε το νερό να συνεχίσει να φτάνει με ασφάλεια και επάρκεια στα νοικοκυριά στις επιχειρήσεις και στους δήμους της Αττικής.

Σύμφωνα με τους ίδιους παράγοντες αν κάποιος ισχυριζόταν ότι ένα τέτοιο εγχείρημα μπορεί να υποστηριχθεί με έσοδα που παραμένουν βαλτωμένα τα τελευταία 17 χρόνια, μάλλον θα ήταν για λόγους εντυπωσιασμού ή κοινωνικής συζήτησης. Η αναπροσαρμογή των τιμολογίων, μετά από 17 χρόνια αμετάβλητων χρεώσεων, και μάλιστα λαμβάνοντας υπόψη την ανταποδοτικότητα κάθε ευρώ που δίνει ο πολίτης, ήρθε για να στηρίξει κρίσιμα έργα που διασφαλίζουν ότι δεν θα πούμε το νερό νεράκι.

Βέβαια, ακόμα και το γεγονός ότι μετά την αναπροσαρμογή αυτή, τα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ παραμένουν τα χαμηλότερα μεταξύ μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, ενισχύουν περισσότερο το επιχείρημα ότι η αναπροσαρμογή και δίκαιη ήταν, και αναγκαία.

Το νερό της Αττικής δεν είναι ανεξάντλητο, ούτε δεδομένο. Η ευθύνη για τη διαφύλαξή του είναι συλλογική και αφορά τόσο την Πολιτεία και τους θεσμούς όσο και τους πολίτες. Η έγκαιρη δράση σήμερα είναι η μόνη ασφαλής επιλογή για να αποφευχθούν πολύ μεγαλύτερα προβλήματα στο μέλλον καταλήγουν οι παράγοντες της ΕΥΔΑΠ.

Οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τη σειρά του, προκειμένου να αποφευχθεί μία κρίση λειψιδρίας στην πρωτεύουσα και σε άλλες περιοχές της χώρας έλαβε μια σειρά από μέτρα προς υλοποίηση μέσα στο 2026.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, στο πλαίσιο της συντονισμένης στρατηγικής της Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας σε πανελλαδικό επίπεδο, ενέκρινε την υλοποίηση 42 έργων διαχείρισης υδατικών πόρων, συνολικού προϋπολογισμού 75.556.121,75 ευρώ.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025 του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και περιλαμβάνει παρεμβάσεις όπως η κατασκευή και ο εκσυγχρονισμός μονάδων αφαλάτωσης, η αναβάθμιση και αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης, καθώς και έργα αξιοποίησης πηγαίων υδάτων, μεταξύ των οποίων αγωγοί μεταφοράς και ταχυδιυλιστήρια.

Τα έργα αφορούν τόσο στη νησιωτική χώρα -και ειδικότερα νησιά όπου το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι έντονο (Παξοί, Φούρνοι Κορσέων, Λειψοί, Μεγανήσι, Αστυπάλαια, Φολέγανδρος, Ψαρά, Πόρος, Αλόννησος κ.α.)- όσο και στην ηπειρωτική (Σέρρες, Λειβαδιά, Δυτική Μάνη, περιοχές Συκέων-Νεάπολης, Πυλαία-Χορτιάτη, Βόλο κ.ά.).