Περίπου 1 δισ. ευρώ σε έργα που λειτουργούν και κατασκευάζονται, με προοπτική σημαντικής επέκτασης της αγοράς. Η ουρά αιτημάτων για 11 GW, οι ενστάσεις για τέλη και εγγυήσεις και οι προϋποθέσεις για να γίνει η Ελλάδα ψηφιακός κόμβος.
Επενδυτικό ενδιαφέρον που δυνητικά φτάνει τα 10 δισ. ευρώ συγκεντρώνουν τα data centers στην Ελλάδα. Για να μετατραπεί, όμως, σε εγκαταστάσεις, χρειάζονται διαθέσιμο ηλεκτρικό δίκτυο, προβλέψιμοι κανόνες και ανταγωνιστικό κόστος. Σε αυτά τα τρία πεδία εντοπίζει ο κλάδος τους κινδύνους που μπορούν να καθυστερήσουν έργα ή να στρέψουν κεφάλαια σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Η αγορά έχει ήδη περάσει από τις ανακοινώσεις στην κατασκευή, με τις επενδύσεις σε έργα που λειτουργούν και βρίσκονται υπό κατασκευή να προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων, GRDCA. Η επόμενη φάση ανάπτυξης, ωστόσο, συμπίπτει με την προσπάθεια αναμόρφωσης των κανόνων πρόσβασης στον ηλεκτρικό χώρο, προκαλώντας ανησυχία για τις πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Το μήνυμα της Ένωσης, στην ενημερωτική εκδήλωση που πραγματοποίησε, ήταν σαφές: χρειάζεται αυστηρότητα απέναντι στα αιτήματα που δεν αντιστοιχούν σε ώριμα έργα, μαζί με ασφάλεια και προβλεψιμότητα για τις πραγματικές επενδύσεις.
Από τα 30 MW στην προοπτική των 250 MW
Η σημερινή αγορά παραμένει μικρή σε σχέση με τις ώριμες ευρωπαϊκές αγορές. Κατά τη συζήτηση, η διαθέσιμη ισχύς για τον πληροφοριακό εξοπλισμό των εγκαταστάσεων σε λειτουργία τοποθετήθηκε περίπου στα 30 MW.
Πρόκειται για το λεγόμενο IT load, δηλαδή την ισχύ που διατίθεται στους servers και στον υπόλοιπο εξοπλισμό πληροφορικής. Διαφέρει από τη συνολική ηλεκτρική ισχύ μιας εγκατάστασης, στην οποία προστίθενται οι ανάγκες ψύξης και των υποστηρικτικών συστημάτων.
Για την επόμενη φάση ανάπτυξης, διατυπώθηκε εκτίμηση ότι η αγορά θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 250 MW σε ορίζοντα τριών έως πέντε ετών, με πιθανότερο χρονικό σημείο κοντά στην πενταετία. Η εκτίμηση αποτελεί σενάριο εξέλιξης της αγοράς και προϋποθέτει ότι θα προχωρήσουν οι απαιτούμενες επενδύσεις και συνδέσεις.
Διαβάστε Επίσης
Αντίστοιχα, τα 10 δισ. ευρώ αποτυπώνουν δυνητικό επενδυτικό ενδιαφέρον και δεν αποτελούν σύνολο εξασφαλισμένων ή συμβασιοποιημένων έργων. Η διάκριση έχει σημασία σε μια αγορά όπου οι εγκαταστάσεις σε λειτουργία, τα εργοτάξια, οι ανακοινώσεις και τα αιτήματα σύνδεσης βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωριμότητας.
Η ουρά των 11 GW
Χαρακτηριστικό είναι το μέγεθος των αιτημάτων για σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Σύμφωνα με την παρουσίαση της GRDCA, προσεγγίζουν τα 11 GW, απέχοντας σημαντικά από τη σημερινή λειτουργική δυναμικότητα του κλάδου.
Τα αιτήματα αυτά δεν ισοδυναμούν με άμεση ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ούτε με βέβαιες επενδύσεις. Όπως επισημάνθηκε, περιλαμβάνουν σχέδια διαφορετικής ωριμότητας, ενώ η δέσμευση χωρητικότητας από έργα που δεν προχωρούν μπορεί να περιορίζει τις δυνατότητες άλλων επενδυτών.
Η Ένωση τάσσεται υπέρ επαληθεύσιμων κριτηρίων ωριμότητας και μεγαλύτερης διαφάνειας για τη διαθέσιμη ισχύ. Ζητά, παράλληλα, οι απαιτήσεις να ακολουθούν τη φυσική αλληλουχία μιας επένδυσης, ώστε να μη ζητούνται εγκρίσεις και δεσμεύσεις σε στάδιο κατά το οποίο δεν είναι ακόμη εφικτό να εξασφαλιστούν.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει και στη σταδιακή ανάπτυξη των data centers. Οι εγκαταστάσεις μπορούν να ενεργοποιούνται σε φάσεις, ακολουθώντας τη ζήτηση των πελατών τους. Η GRDCA ζητά αυτή η διαδικασία να αναγνωρίζεται χωρίς απώλεια προτεραιότητας σύνδεσης, με συντονισμό ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ.
Οι επιβαρύνσεις που προβληματίζουν την αγορά
Στις θέσεις που παρουσίασε για το νομοσχέδιο, η Ένωση αναγνωρίζει βελτιώσεις σε σχέση με τη διαβούλευση, αλλά διατηρεί ενστάσεις για κρίσιμες οικονομικές και λειτουργικές απαιτήσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ετήσιο τέλος των 15.000 ευρώ ανά MW. Με βάση τον υπολογισμό της, για έργο 100 MW η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε 1,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο, επί ισχύος που δεν χρησιμοποιείται ακόμη. Η GRDCA ζητά την απαλοιφή του, θεωρώντας ότι αποτελεί μόνιμο κόστος και όχι κριτήριο ωριμότητας.
Για την εγγυητική των 200.000 ευρώ ανά MW προτείνει να εξεταστεί μείωση του ποσού, σταδιακή απομείωση με την επίτευξη οροσήμων και δυνατότητα εταιρικής εγγύησης. Ζητά επίσης να αποφεύγεται η κατάπτωση χωρίς υπαιτιότητα του επενδυτή ή για ισχύ που έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.
Στα αιτήματά της περιλαμβάνονται η διατήρηση των όρων των ήδη χορηγημένων Προσφορών και Συμβάσεων Σύνδεσης και η επανεξέταση του επιμερισμού του κόστους σύνδεσης και των ανάντη υποδομών.
Οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις αποτυπώνουν την αξιολόγηση της Ένωσης για τις ρυθμίσεις που παρουσίασε στην εκδήλωση. Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι οι επενδύσεις έχουν μακροχρόνιο ορίζοντα απόσβεσης και χρειάζονται σταθερότητα στους όρους υλοποίησης και λειτουργίας.
Το 60% από νέα έργα ΑΠΕ
Προβληματισμό προκαλεί και η απαίτηση κάλυψης του 60% από νέα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πριν από την ηλέκτριση, όπως περιγράφεται στην παρουσίαση της GRDCA.
Η ένσταση αφορά τον κίνδυνο να συνδεθεί το χρονοδιάγραμμα ενός data center με την ολοκλήρωση ενός άλλου επενδυτικού έργου. Εάν καθυστερήσει η νέα ενεργειακή μονάδα, μπορεί να επηρεαστεί και η ενεργοποίηση της ψηφιακής υποδομής.
Η Ένωση προτείνει η απαίτηση να συνδέεται με την πραγματική κατανάλωση και να υπάρχει μεταβατική περίοδος 18–24 μηνών. Ζητά επίσης ευελιξία μέσω συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, εγγυήσεων προέλευσης και αποθήκευσης.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ευρύτερα ο ρόλος των μπαταριών για την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά. Η αποθήκευση συνδέθηκε με τον περιορισμό της απώλειας διαθέσιμης παραγωγής και την ενίσχυση της ευελιξίας του συστήματος, παράλληλα με τις αναγκαίες επενδύσεις στα δίκτυα.
Γιατί η χωροθέτηση δεν λύνεται μόνο με ένα οικόπεδο
Η ύπαρξη διαθέσιμης γης και ρεύματος δεν αρκεί για την επιλογή μιας περιοχής. Η εγγύτητα στους πελάτες, οι τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και ο χρόνος απόκρισης των εφαρμογών επηρεάζουν επίσης τη χωροθέτηση.
Αυτό εξηγεί, όπως επισημάνθηκε στην εκδήλωση, τη συγκέντρωση ενδιαφέροντος γύρω από μεγάλα επιχειρηματικά κέντρα και ειδικότερα την Αττική. Για υπηρεσίες που απαιτούν άμεση ανταπόκριση ή συγχρονισμό συστημάτων, η απόσταση από τους χρήστες έχει επιχειρησιακή σημασία.
Οι απαιτήσεις διαφέρουν, πάντως, ανά εφαρμογή. Μεγάλες εγκαταστάσεις ειδικού σκοπού μπορούν να ακολουθούν διαφορετικά κριτήρια, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στη διαθεσιμότητα ενέργειας και στη δυνατότητα επέκτασης.
Νερό, ενέργεια και κοινωνική αποδοχή
Η GRDCA παρουσίασε επίσης τις θέσεις της για την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού και τον θόρυβο, επιδιώκοντας να διαχωρίσει τα χαρακτηριστικά των ελληνικών εγκαταστάσεων από γενικεύσεις που βασίζονται σε παραδείγματα άλλων αγορών.
Για την ηλεκτρική ενέργεια, επικαλείται εκτίμηση κατανάλωσης περίπου 65 GWh το 2024, που αντιστοιχεί περίπου στο 0,1% της ετήσιας κατανάλωσης της χώρας. Σε σενάριο μελλοντικού φορτίου πληροφορικής 200–250 MW, εκτιμά ότι το μερίδιο θα μπορούσε να πλησιάσει το 1%, ανάλογα με την ανάπτυξη και τη χρήση των εγκαταστάσεων.
Για το νερό, αναφέρει ότι οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν κυρίως αερόψυξη και συστήματα κλειστού κυκλώματος, με σχεδόν μηδενική λειτουργική χρήση νερού για την ψύξη. Η αξιολόγηση, ωστόσο, πρέπει να γίνεται ανά έργο, με βάση την τεχνολογία και τις τοπικές συνθήκες διαθεσιμότητας νερού.
Αντίστοιχα, για τον θόρυβο δίνει έμφαση στον σχεδιασμό, στην ηχομόνωση και στις μετρήσεις επαλήθευσης. Η ενημέρωση των κατοίκων και η αντιμετώπιση τεκμηριωμένων προβλημάτων αποτελούν, σύμφωνα με τις θέσεις της, προϋποθέσεις για την εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών.
Η αξία πέρα από το κτίριο
Η επενδυτική προοπτική επεκτείνεται πέρα από την κατασκευή των εγκαταστάσεων. Γύρω από τα data centers αναπτύσσονται ανάγκες για εξοπλισμό πληροφορικής, συντήρηση, υπηρεσίες cloud, ασφάλεια και εξειδικευμένο προσωπικό.
Η ενίσχυση των εγχώριων δεξιοτήτων αναδείχθηκε ως ξεχωριστή πρόκληση. Η ανάπτυξη της αγοράς απαιτεί μηχανικούς και τεχνικούς για ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, ψύξη, λειτουργία και ασφάλεια, με τον κλάδο να επισημαίνει ότι η κάλυψη των αναγκών δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην προσέλκυση εργαζομένων από το εξωτερικό.
Για την Ελλάδα, η ευκαιρία συνδέεται με τη δυνατότητα να φιλοξενεί περισσότερες υπηρεσίες και δεδομένα τοπικά, υποστηρίζοντας επιχειρήσεις, δημόσιες λειτουργίες, έρευνα και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
