Λίγες εβδομάδες μετά την παρουσίαση του νέου σχεδίου νόμου στοΥπουργικό Συμβούλιο, ο κ. Κεφαλογιάννης παρουσίασε το νέο πλαίσιο διαχείρισης φυσικών καταστροφών, το οποίο αναμένεται να τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση. Το σχέδιο νόμου φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά το μοντέλο Πολιτικής Προστασίας στη χώρα, μεταφέροντας το βάρος από την εκ των υστέρων αντιμετώπιση των καταστροφών στην πρόληψη, τον έγκαιρο συντονισμό και τη θεσμική αξιολόγηση κάθε κρίσης. Πρόκειται για μια συνολική αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο το κράτος προετοιμάζεται, παρεμβαίνει και αποτιμά φυσικές, τεχνολογικές και ανθρωπογενείς καταστροφές.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δημιουργία ενιαίου συστήματος διοίκησης κρίσεων, μέσω της σύστασης 13 επιχειρησιακών κέντρων, ένα σε κάθε Περιφέρεια, τα οποία θα είναι πλήρως διασυνδεδεμένα με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο. Παράλληλα, θεσπίζονται σαφείς κανόνες εμπλοκής και διοίκησης, βάσει του διεθνώς αναγνωρισμένου μοντέλου Incident Command System (ICS), ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις και ασάφειες στις πρώτες, κρίσιμες ώρες κάθε συμβάντος. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται η ίδρυση μετεωρολογικής μονάδας, η οποία θα παρέχει εξειδικευμένα και στοχευμένα δεδομένα στους επιτελείς του πεδίου, λαμβάνοντας υπόψη τις κλιματικές διαφοροποιήσεις που επηρεάζουν την εξέλιξη φαινομένων, όπως τα πύρινα μέτωπα.

«Το χρονοδιάγραμμα είναι σφιχτό αλλά στόχος είναι να ψηφιστεί μέσα στο επόμενο δίμηνο», σημείωσε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης και διευκρίνισε ότι ορισμένες διατάξεις θα είναι άμεσα εφαρμοστέες, ενώ άλλες θεσμικού χαρακτήρα, όπως η ανωτατοποίηση της Σχολής της Πυροσβεστικής, απαιτούν συγκεκριμένο χρόνο ωρίμανσης.

Ετοιμότητα δυνάμεων πολιτικής προστασίας

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Μητρώου Στοιχείων και Επικοινωνίας, καθώς και η συστηματική καταγραφή κρίσιμων υποδομών και διαθέσιμων πόρων πολιτικής προστασίας στην Εθνική Βάση Δεδομένων, με στόχο την πλήρη εικόνα των επιχειρησιακών δυνατοτήτων και την ταχύτερη κινητοποίηση πόρων. Παράλληλα προβλέπεται η ίδρυση επιχειρησιακής μετεωρολογικής μονάδας (Unit7-METEO) στο Ε.Σ.Κ.Ε.ΔΙ.Κ., η καθιέρωση Μετεωρολογίας Πεδίου και η συγκρότηση Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, ώστε η επιστημονική πρόγνωση να ενσωματώνεται συστηματικά στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Η πρόληψη

Σημαντικό κομμάτι στο σχέδιο «Ενεργή μάχη» αποτελεί η ενίσχυση της πρόληψης. Για αυτό το λόγο θεσμοθετείται η προδιαγεγραμμένη καύση ως εργαλείο μείωσης της καύσιμης ύλης στα δάση, ενώ εισάγεται υποχρέωση εκπόνησης και εφαρμογής σχεδίων πρόληψης πυρκαγιών από δήμους και περιφέρειες. Παράλληλα, ειδικοί μηχανισμοί εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου στοχεύουν στην έγκαιρη αναγνώριση ευάλωτων περιοχών και στην ιεράρχηση των παρεμβάσεων.

Ξεχωριστό βάρος δίνεται στη θεσμοθέτηση μηχανισμών διαφάνειας και λογοδοσίας. Τα αποτελέσματα της αρμόδιας επιστημονικής επιτροπής θα αποτυπώνονται σε θεσμικό έγγραφο, το οποίο θα διαβιβάζεται στη Βουλή, όπου θα κρίνεται αν θα συζητείται σε επίπεδο Επιτροπής ή Ολομέλειας. Με το νέο πλαίσιο καθιερώνεται μηχανισμός άντλησης συμπερασμάτων και θεσμικού ελέγχου της επιχειρησιακής δράσης, ενισχύοντας τη διαφάνεια στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών.

Ακαδημία Πυροσβεστικής

Μια μεγάλη αλλαγή που εισάγει το νομοσχέδιο είναι η ένταξη της Πυροσβεστικής Ακαδημίας στην ανώτατη εκπαίδευση ανοίγοντας παράλληλα το δρόμο για μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές. Η μετατροπή της σε ΑΕΙ και η δυνατότητα μεταπτυχιακών σπουδών ενισχύει τον ρόλο της επιστημονικής γνώσης και της συστηματικής εκπαίδευσης στην πολιτική προστασία. Παράλληλα, ενισχύεται η θεσμική υπόσταση του Πυροσβεστικού Σώματος και υποστηρίζεται η μετάβαση σε ένα μοντέλο επαγγελματικής εξέλιξης που συνδέεται με την πρόληψη, την επιχειρησιακή ανάλυση και την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.

Με τις παρεμβάσεις που προωθούνται, στόχος είναι να αντιμετωπιστούν αυτές οι διαχρονικές αδυναμίες, να ενισχυθεί η πρόληψη και η διαφάνεια και να συγκροτηθεί ένα σύστημα πολιτικής προστασίας που λειτουργεί με σαφείς κανόνες, θεσμική λογοδοσία και επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι στις ολοένα και πιο απαιτητικές συνθήκες που διαμορφώνει η κλιματική κρίση.