Δημογραφικό σοκ στην Ελλάδα: Χάνουμε 2,8 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080 – Τι αποκαλύπτει η έκθεση της Κομισιόν

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η Ελλάδα αναμένεται να χάσει περίπου 2,8 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080, ενώ η γήρανση του πληθυσμού θα εντείνεται, δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις για την οικονομία, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αποτυπώνει τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές τάσεις στην Ελλάδα και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι προβολές δείχνουν ότι η χώρα μας εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο πληθυσμιακής συρρίκνωσης, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί χωρίς διακοπή μέχρι το 2080.

Την ίδια στιγμή, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων μεταβάλλουν σταδιακά την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού, με τις μεγαλύτερες ηλικίες να καταλαμβάνουν ολοένα σημαντικότερο ποσοστό.

Ελλάδα: Πώς θα μειώνεται ο πληθυσμός μέχρι το 2080

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν, ο πληθυσμός της Ελλάδας, που υπολογίζεται σε 10,4 εκατομμύρια κατοίκους το 2025, αναμένεται να περιοριστεί στα 7,6 εκατομμύρια το 2080.

Πρόκειται για απώλεια περίπου 2,8 εκατομμυρίων ανθρώπων, δηλαδή για μείωση που προσεγγίζει το 27% του σημερινού πληθυσμού.

Η υποχώρηση προβλέπεται σταδιακή αλλά συνεχής, όπως αποτυπώνεται στον ακόλουθο πίνακα:

Έτος – Προβλεπόμενος πληθυσμός

2025

10,4 εκατομμύρια

2030

10,2 εκατομμύρια

2040

9,7 εκατομμύρια

2050

9,2 εκατομμύρια

2060

8,6 εκατομμύρια

2070

8 εκατομμύρια

2080

7,6 εκατομμύρια

Οι αριθμοί αυτοί καταδεικνύουν το μέγεθος του δημογραφικού προβλήματος, καθώς μέσα στις επόμενες πέντε δεκαετίες η Ελλάδα προβλέπεται να χάσει περισσότερο από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της.

Οι γεννήσεις δεν αρκούν για να αναστρέψουν την κατάσταση

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έκθεσης αφορά τη γονιμότητα. Παρότι εκτιμάται ότι ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα στην Ελλάδα θα αυξηθεί από περίπου 1,2 σε 1,45 έως το 2080, η μεταβολή αυτή δεν επαρκεί για να αντιστρέψει τη δημογραφική συρρίκνωση.

Ο βασικός λόγος είναι ότι ο δείκτης θα εξακολουθήσει να βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, το οποίο υπολογίζεται σε περίπου 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με μια μικρή βελτίωση των γεννήσεων, ο πληθυσμός της χώρας θα συνεχίσει, σύμφωνα με τις προβολές, να μειώνεται.

Η Ελλάδα γερνά – Αυξάνεται ο πληθυσμός άνω των 65 ετών

Παράλληλα με τη μείωση του συνολικού πληθυσμού, η έκθεση καταγράφει και μια δεύτερη σημαντική τάση: τη συνεχή αύξηση του μεριδίου των ηλικιωμένων. Οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω θα αποτελούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, ενώ ιδιαίτερα έντονη προβλέπεται η μεταβολή στις ηλικίες άνω των 80 ετών.

Στα στοιχεία για την Ελλάδα επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση, με την έκθεση να αναφέρει μεταβολή 13% για τις επόμενες δεκαετίες. Η γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί νέες ανάγκες για υπηρεσίες υγείας, μακροχρόνια φροντίδα και κοινωνική προστασία, ενώ παράλληλα περιορίζει αναλογικά τον πληθυσμό που βρίσκεται σε παραγωγική ηλικία.

Δημογραφικό πρόβλημα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η πληθυσμιακή συρρίκνωση δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ θα αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια κατοίκους το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029.

Στη συνέχεια, όμως, προβλέπεται να ακολουθήσει πτωτική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080. Η μεταβολή αυτή αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 8% σε σύγκριση με το 2025.

Οι δημογραφικές εξελίξεις δεν θα είναι ίδιες σε όλα τα κράτη-μέλη. Σε δέκα χώρες ο πληθυσμός προβλέπεται να είναι μεγαλύτερος το 2080 σε σχέση με σήμερα. Ωστόσο, κοινό χαρακτηριστικό για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι η αύξηση της μέσης ηλικίας των κατοίκων.

Ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τη μελλοντική ηλικιακή σύνθεση της Ευρώπης. Το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σήμερα σε 33% το 2080.

Με άλλα λόγια, περίπου ένας στους τρεις κατοίκους της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ανήκει στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα. Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η αναλογική αύξηση των ανθρώπων ηλικίας 80 ετών και άνω, καθώς το ποσοστό τους προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.

Την ίδια περίοδο, το μερίδιο του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών αναμένεται να μειωθεί από 58% σε 51%. Η διάμεση ηλικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.

Ασφαλιστικό: Λιγότεροι εργαζόμενοι για περισσότερους συνταξιούχους

Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης αφορά τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών συστημάτων. Η έκθεση προβλέπει σημαντική αύξηση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος αποτυπώνει την αναλογία των πολιτών άνω των 65 ετών προς εκείνους ηλικίας 20 έως 64 ετών.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο συγκεκριμένος δείκτης αναμένεται να αυξηθεί από 38% το 2025 σε 65% το 2080. Η μεγαλύτερη μεταβολή εκτιμάται ότι θα έχει ήδη πραγματοποιηθεί έως το 2050.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα παραγωγικής ηλικίας σε κάθε 10 πολίτες άνω των 65 ετών, το 2080 η αναλογία θα έχει περιοριστεί σε λιγότερα από 16 άτομα. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξήσει την πίεση στα συνταξιοδοτικά συστήματα, καθώς λιγότεροι άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας θα αντιστοιχούν σε περισσότερους ηλικιωμένους.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εντωμεταξύ ο συνολικός δείκτης γονιμότητας προβλέπεται να παρουσιάσει μικρή ανάκαμψη τις επόμενες δεκαετίες. Από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 1,3 παιδιών ανά γυναίκα το 2024, αναμένεται να φτάσει περίπου τα 1,5 παιδιά το 2080.

Παρά τη βελτίωση, η γονιμότητα θα εξακολουθήσει να υπολείπεται σημαντικά του ορίου των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα που απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού. Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι η τάση αυτή αποτελεί βασικό παράγοντα για τη μακροπρόθεσμη μείωση του πληθυσμού και τη μεταβολή της ηλικιακής του σύνθεσης.

Όλη η έκθεση ΕΔΩ

Προσδόκιμο ζωής: Οι άνδρες θα φτάνουν τα 86 και οι γυναίκες τα 90 έτη

Την ίδια στιγμή, οι προβλέψεις καταγράφουν σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τους άνδρες, το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να αυξηθεί από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080, δηλαδή κατά επτά χρόνια.

Αντίστοιχα, για τις γυναίκες προβλέπεται αύξηση από τα 84 στα 90 έτη, κατά περίπου έξι χρόνια. Η εξέλιξη αυτή θα περιορίσει σταδιακά τη διαφορά στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Παράλληλα, όμως, θα ενισχύσει τη συνολική γήρανση του πληθυσμού, καθιστώντας ακόμη πιο σημαντικό τον σχεδιασμό πολιτικών για την υγεία, τη φροντίδα των ηλικιωμένων και την κοινωνική ασφάλιση.