Το Ισραήλ εισέρχεται σε μια μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθώς η κάλπη των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής δεν ανέδειξε ξεκάθαρο νικητή.
Τα δύο βασικά στρατόπεδα έμειναν μακριά από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 61 εδρών. Το μπλοκ των δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων υπό τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει προβάδισμα με 54 έδρες, με καταμετρημένο πάνω από το 80% των ψήφων μέχρι αργά χθες βράδυ, ενώ το μπλοκ της αλλαγής υπό τον νεοφώτιστο στον πολιτικό στίβο πρώην στρατηγό Γκάντι Αϊζενκοτ ακολουθεί με 49 έδρες.
Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσουν τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Αραβες του Ισραήλ, τα οποία καταγράφουν ιστορική άνοδο, διπλασιάζοντας σχεδόν την παρουσία τους στην επόμενη Κνεσέτ (19 έδρες από 10 στην προηγούμενη Βουλή).
Η οριστική εικόνα των αποτελεσμάτων αναμένεται να ανακοινωθεί αύριο, αφού προσμετρηθούν μεταξύ άλλων οι ψήφοι των στρατιωτών που υπηρετούν στα μέτωπα και μελών διπλωματικών αποστολών στο εξωτερικό. Ωστόσο, η προοπτική επικράτησης της αντιπολίτευσης απομακρύνεται, καθώς οι επιδόσεις της δεν επαλήθευσαν τις δημοσκοπήσεις. Ο Νετανιάχου, παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του συνασπισμού του (είχε εξασφαλίσει 64 έδρες στις εκλογές του 2022), επιβεβαίωσε τη φήμη του Χουντίνι της πολιτικής που επιβιώνει από αμέτρητες δοκιμασίες.
Κάλεσμα
Κάλεσε σε σχηματισμό «ισχυρής, δεξιάς εθνικής κυβέρνησης». Επικαλούμενος για νιοστή φορά την απειλή του Ιράν, υποστήριξε ότι το Ισραήλ έχει μια «μοναδική ιστορική ευκαιρία», σε συνεργασία με τον Τραμπ, να ολοκληρώσει μια «ιερή αποστολή». Ο Αμερικανός πρόεδρος, από την πλευρά του, δήλωσε πως Νετανιάχου τα πήγε «πολύ καλά» χάρη στη δική του δημόσια υποστήριξη λίγες μέρες πριν την αναμέτρηση.
Ο Αϊζενκοτ απάντησε ότι ο Νετανιάχου έχει χάσει τη λαϊκή υποστήριξη και θα έπρεπε να πάει σπίτι του, προειδοποιώντας τον να μην εργαλειοποιήσει την ασφάλεια της χώρας για πολιτικούς σκοπούς.
Διαβάστε Επίσης
Αυξημένη συμμετοχή
Μια σημαντική νέα παράμετρος στο μετεκλογικό τοπίο είναι η άνοδος των αραβικών κομμάτων, τα οποία ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικά για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Για την ώρα ο συνασπισμός υπό τον Νετανιάχου, αλλά και οι περισσότεροι ηγέτες των εβραϊκών κομμάτων της αντιπολίτευσης έχουν αποκλείσει τη συνεργασία μαζί τους, επικαλούμενοι την έλλειψη κοινών αξιών και επιχειρήματα του τύπου ότι η συμμετοχή τους απειλεί τον εβραϊκό χαρακτήρα του ισραηλινού κράτους.
Εξαίρεση αποτελεί ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του αριστερού κόμματος των Δημοκρατικών και πρώην στρατηγός, ο οποίος τάχθηκε και χθες υπέρ κυβέρνησης με τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων. «Οποιος επιχειρεί να διαγράψει τις ψήφους των Αράβων πολιτών παραδίδεται στον Νετανιάχου και εγκαταλείπει το Ισραήλ», δήλωσε.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο ηγέτης του αραβικού κόμματος Ραάμ, Μανσούρ Αμπάς, δήλωσε έτοιμος να συνεργαστεί με τον Αϊζενκοτ. Το Ραάμ έχει προηγούμενη εμπειρία συμμετοχής σε κυβερνητικό συνασπισμό που συγκροτήθηκε από ισραηλινά κόμματα με κοινό στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία.
Υποστηρικτές της συνεργασίας επιμένουν ότι ο αποκλεισμός των αραβικών κομμάτων υπονομεύει την ίδια τη δημοκρατική διαδικασία, καθώς αγνοεί την πολιτική εκπροσώπηση ενός σημαντικού τμήματος του πληθυσμού (20%).
Η αυξημένη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων εκτιμάται πως συνέβαλε στην άνοδο της εκπροσώπησής τους, σε μια αναμέτρηση με συμμετοχή 77,7%, την υψηλότερη εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Η εκλογική αναμέτρηση ήταν η πρώτη μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα, στον Λίβανο και με το Ιράν.
Τα 4 πιθανά σενάρια
1 Ενδεχόμενο συνασπισμού
Τα μέρη θα ξεκινήσουν αμέσως διαπραγματεύσεις για να προσπαθήσουν να φτάσουν σε πλειοψηφία 61 εδρών, αλλά η πορεία προς τα εμπρός δεν είναι καθόλου εύκολη. Ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ θα κατονομάσει έναν υποψήφιο που έχει την καλύτερη ευκαιρία να σχηματίσει κυβέρνηση – όχι απαραίτητα το κόμμα με τις περισσότερες έδρες.
Οι διαπραγματεύσεις για τον συνασπισμό μπορεί να είναι επίπονες, με τα μέρη να επιμένουν στα συμφέροντα-θέσεις, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε ασταθείς κυβερνήσεις. Ο Νετανιάχου χρειάστηκε 58 ημέρες για να σχηματίσει την κυβέρνησή του μετά τις προηγούμενες εκλογές τον Νοέμβριο του 2022.
2 Κυβέρνηση μειοψηφίας
Εάν κανένα μπλοκ δεν καταφέρει να εξασφαλίσει 61 έδρες, ένας υποψήφιος θα μπορούσε να προσπαθήσει να κυβερνήσει χωρίς πλειοψηφία, αλλά μάλλον μέσω υποστήριξης σε ad hoc βάση από άλλους νομοθέτες.
Σε αυτό το σενάριο, οι νομοθέτες από τα αραβικά ισραηλινά κόμματα θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο, κάτι που έγινε το 2021-2022 στην τότε κυβέρνηση Μπένετ-Λαπίντ.
Ενα άλλο αραβικό κίνημα, η Κοινή Λίστα, έχει δηλώσει ότι θα ήταν απίθανο να ενταχθεί σε μια κυβέρνηση συνασπισμού, αλλά έχει προσφερθεί να παράσχει ένα «δίχτυ ασφαλείας» για όποιον εκδιώκει τον Νετανιάχου από την εξουσία.
3 Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας
Λαμβάνοντας υπόψη την ακραία πόλωση του Ισραήλ, η προοπτική μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας θα φαινόταν ευφάνταστη, αλλά θα μπορούσε θεωρητικά να δημιουργήσει μια λιγότερο ακραία κυβέρνηση. Ισραηλινοί σχολιαστές έχουν συχνά εξετάσει το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας στην οποία ο Νετανιάχου θα απαρνηθεί τους προκλητικούς ακροδεξιούς συμμάχους του και θα συνεργαστεί με τον Αϊζενκοτ, ο οποίος συμμερίζεται τις απόψεις του Νετανιάχου για πολλά ζητήματα ασφαλείας. Ενας τέτοιος μεγάλος συνασπισμός θα απέκλειε τα αραβικά κόμματα.
Μια δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στις 16 Οκτωβρίου διαπίστωσε ότι το 55% των Ισραηλινών θα προτιμούσε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας έναντι νέων εκλογών εάν η ψηφοφορία δεν παρήγαγε σαφή πλειοψηφία. Αυτό το σενάριο έχει πρόσφατο προηγούμενο. Το 2020, ο Νετανιάχου και ο Μπένι Γκαντς κατέληξαν σε συμφωνία καταμερισμού της εξουσίας μετά από τρεις εκλογές σε λιγότερο από έναν χρόνο.
Η συμφωνία όρισε εναλλαγή της πρωθυπουργίας, αλλά η εταιρική σχέση κατέρρευσε μετά από έναν χρόνο. Μια κυβέρνηση ενότητας στην παρούσα κατάσταση θα αντιμετώπιζε έντονη αντίθεση και από τις δύο πλευρές, ιδιαίτερα από το μπλοκ της αντιπολίτευσης, το οποίο έχει χτίσει την εκστρατεία του γύρω από την εκδίωξη του Νετανιάχου, καθιστώντας τον ακατάλληλο να ηγηθεί.
4 Αδιέξοδο και νέες εκλογές
Εάν κανένας υποψήφιος δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, το Ισραήλ θα πρέπει να επιστρέψει στις κάλπες. Η χώρα διεξήγαγε τέσσερις εκλογές μεταξύ Απριλίου 2019 και Μαρτίου 2021 λόγω της αδυναμίας των πολιτικών να σφυρηλατήσουν έναν βιώσιμο συνασπισμό.
Ο υποψήφιος που ορίστηκε από τον πρόεδρο θα έχει, κατ’ αρχάς, 28 ημέρες για να σχηματίσει συνασπισμό, με πιθανή παράταση 14 ημερών. Στο μεταξύ, η υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου παραμένει στη θέση της. Το Ισραήλ έχει μακρά παράδοση κυβερνήσεων συνασπισμού. Κανένα κόμμα δεν έχει εξασφαλίσει ποτέ αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
