Ένα Ελ Νίνιο ιστορικής ισχύος θα μπορούσε να αλλάξει αισθητά τον φετινό χειμώνα στην Ευρώπη, φέρνοντας ισχυρότερους ανέμους και υψηλότερες από τις συνηθισμένες θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, ο συνδυασμός αυτών των δύο παραγόντων μπορεί να αυξήσει την παραγωγή αιολικής ενέργειας και ταυτόχρονα να περιορίσει τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά την περίοδο αιχμής για τη θέρμανση. Το Ελ Νίνιο συνδέεται με την περιοδική άνοδο της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον ανατολικό και κεντρικό Ειρηνικό, λόγω εξασθένησης των αληγών ανέμων. Εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια, μπορεί να διαρκέσει έως και 12 μήνες και επηρεάζει τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
«Εκτός κλίμακας»
Το φετινό Ελ Νίνιο ενδέχεται να είναι ισχυρότερο από οποιοδήποτε άλλο έχει καταγραφεί από τότε που άρχισε η συστηματική παρακολούθηση του φαινομένου. «Μπορεί να είναι ισχυρότερο από οτιδήποτε έχουμε δει από τότε που ξεκίνησαν οι μετρήσεις μας. Κυριολεκτικά εκτός κλίμακας», δήλωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου η γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Σελέστ Σαούλο. Η κορύφωση του φαινομένου αναμένεται μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου, γεγονός που σημαίνει ότι θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη μέσα στον χειμώνα. Σύμφωνα με τη μετεωρολογική εταιρεία Nebbo, οι χειμώνες με Ελ Νίνιο τείνουν να δημιουργούν αρνητική ανωμαλία πίεσης στον κεντρικό Βόρειο Ατλαντικό. Αυτό μπορεί να μετατοπίσει τον αεροχείμαρρο και να κατευθύνει ισχυρότερους δυτικούς ανέμους προς τη Βρετανία, τη Βόρεια Θάλασσα, την Ιρλανδία και τη Σκανδιναβία.
Περισσότερος άνεμος για την Ευρώπη
Αν επιβεβαιωθούν αυτές οι συνθήκες, τα αιολικά πάρκα στη Βόρεια Θάλασσα, τη Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία θα μπορούσαν να καταγράψουν σημαντική αύξηση της παραγωγής τους προς το τέλος του 2026. Μια τέτοια εξέλιξη θα αντιστρέψει την εικόνα των τελευταίων ετών, όταν παρατεταμένες περίοδοι χαμηλών ανέμων περιόρισαν την παραγωγή από αιολικά πάρκα και ανάγκασαν τις εταιρείες ηλεκτρισμού να στραφούν περισσότερο σε άλλες πηγές. Το φαινόμενο ήταν ιδιαίτερα έντονο στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη παραγωγό αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη. Εκεί χρησιμοποιείται και ο όρος «Dunkelflaute» για τις περιόδους κατά τις οποίες συνυπάρχουν χαμηλή ηλιοφάνεια και ασθενείς άνεμοι, περιορίζοντας σημαντικά την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Παρά το γεγονός ότι η συνολική αιολική ισχύς της Γερμανίας έχει φτάσει περίπου τα 82 γιγαβάτ στα μέσα του 2026, σύμφωνα με την Ember, οι κορυφώσεις της παραγωγής κατά τα τελευταία χρόνια παρέμειναν χαμηλότερες λόγω της έλλειψης σταθερών ανέμων.Υπάρχουν, ωστόσο, ήδη ενδείξεις αλλαγής. Σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, η παραγωγή αιολικής ενέργειας στη Γερμανία τον Αύγουστο ήταν περισσότερο από 30% υψηλότερη από τον μέσο όρο του ίδιου μήνα κατά τα δύο προηγούμενα χρόνια.
Τι σημαίνει για το φυσικό αέριο
Η αιολική ενέργεια αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στη Γερμανία, καλύπτοντας περίπου το 28% της ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχεται από τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, σύμφωνα με την Ember. Ο άνθρακας ακολουθεί με περίπου 20% και το φυσικό αέριο με περίπου 16%.Όταν αυξάνεται σημαντικά η παραγωγή από αιολικά πάρκα, συνήθως μειώνεται η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα και φυσικό αέριο τόσο στη Γερμανία όσο και ευρύτερα στη βόρεια Ευρώπη. Με τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου να βρίσκονται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, το Reuters εκτιμά ότι οι εταιρείες ηλεκτρισμού είναι πιθανό να περιορίσουν πρώτα την κατανάλωση φυσικού αερίου όταν αυξηθεί η αιολική παραγωγή. Μια παρατεταμένη μείωση της κατανάλωσης θα μπορούσε να συγκρατήσει τις αναλήψεις από τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου και να μειώσει την ανάγκη για νέες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ηπιότερος χειμώνας
Τα ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν ιστορικά συνδεθεί και με ηπιότερες μέσες θερμοκρασίες στην Ευρώπη κατά τους χειμερινούς μήνες. Σύμφωνα με το Reuters, ένα ισχυρό Ελ Νίνιο ευνοεί συχνά τη θετική φάση της Βορειοατλαντικής Ταλάντωσης, κατά την οποία υψηλές πιέσεις μπορούν να μεταφέρουν ηπιότερο και υγρότερο αέρα προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Οι μετεωρολόγοι της LSEG εκτιμούν ότι οι θερμοκρασίες είναι πιθανό να παραμείνουν υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα στην ηπειρωτική Ευρώπη και στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, ενώ μεγαλύτερος κίνδυνος ψύχους εντοπίζεται κυρίως στη Σκανδιναβία και στη βόρεια και κεντρική Ρωσία. Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις, πάντως, παραμένουν αβέβαιες και τα δεδομένα μπορούν να αλλάξουν τους επόμενους μήνες. Προς το παρόν, όμως, αρκετοί μετεωρολόγοι συγκλίνουν στην εκτίμηση για έναν ηπιότερο και πιο ανεμώδη χειμώνα στην Ευρώπη.
