Όπως μεταδίδει το Politico, ο Τραμπ φέρεται να άσκησε έντονη κριτική σε κλειστή συνάντηση προς τον Ρούτε, εστιάζοντας στην άρνηση ορισμένων χωρών του ΝΑΤΟ να δώσουν στις ΗΠΑ πρόσβαση σε στρατιωτικές βάσεις για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τι ειπώθηκε στον Λευκό Οίκο.

Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διατύπωσε συγκεκριμένα αιτήματα ούτε απείλησε ευθέως με μείωση της αμερικανικής δέσμευσης προς το ΝΑΤΟ, επανερχόταν διαρκώς στο ίδιο θέμα, εκφράζοντας την ενόχλησή του. Σύμφωνα με μία από τις πηγές, ο Τραμπ είχε την αίσθηση ότι οι σύμμαχοι «τον πρόδωσαν», καθώς αρνήθηκαν να επιτρέψουν τη χρήση βάσεων για επιχειρήσεις που, όπως υποστήριζε, λειτουργούν χάρη στην αμερικανική υποστήριξη.

Η στάση χωρών όπως η Γαλλία και η Ισπανία, οι οποίες αρνήθηκαν ακόμη και τη διέλευση αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών από τον εναέριο χώρο τους κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, ενίσχυσε μια ήδη υπάρχουσα δυσαρέσκεια του Τραμπ απέναντι στη Συμμαχία. Στο δικό του αφήγημα, οι Ευρωπαίοι παρουσιάζονται ως «αχάριστοι τζαμπατζήδες» που επωφελούνται από την αμερικανική ασφάλεια χωρίς να συνεισφέρουν αναλογικά.

Χαρακτηριστική ήταν και η τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ανέφερε: «Δεν τους ζητάμε να κάνουν αεροπορικές επιδρομές. Όταν όμως χρειαζόμαστε να χρησιμοποιήσουμε τις στρατιωτικές τους βάσεις και η απάντησή τους είναι αρνητική, τότε τίθεται το ερώτημα γιατί συμμετέχουμε στο ΝΑΤΟ».

Η δύσκολη ισορροπία του Ρούτε

Ο Μαρκ Ρούτε, πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας, βρέθηκε σε ιδιαίτερα λεπτή θέση, καθώς από τη μία επιδιώκει τη διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας και τη στήριξη προς την Ουκρανία, ενώ από την άλλη καλείται να διαχειριστεί την απρόβλεπτη στάση της αμερικανικής ηγεσίας.

Σε δημόσια τοποθέτησή του στην Ουάσιγκτον προσπάθησε να ισορροπήσει, σημειώνοντας: «Οι σύμμαχοι ανταποκρίνονται στα αιτήματα των Ηνωμένων Πολιτειών», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η συνάντηση με τον Τραμπ ήταν «ειλικρινής» και ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «απογοητεύτηκε» από την περιορισμένη στρατιωτική συνδρομή.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι τα κράτη-μέλη έχουν αυξήσει τη συνεισφορά τους, επιχειρώντας να εκτονώσει το κλίμα έντασης.

Ο Τραμπ δεν προχώρησε σε άμεσες απειλές προς το ΝΑΤΟ

Παρά το τεταμένο κλίμα, οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ μετά τη συνάντηση δεν περιλάμβαναν συγκεκριμένες απειλές κατά της Συμμαχίας ή μεμονωμένων κρατών-μελών. Αυτό από ορισμένες πλευρές ερμηνεύτηκε ως μια σχετική αποκλιμάκωση της έντασης.

«Πρόκειται για μια πιο ήπια στάση σε σχέση με προηγούμενες τοποθετήσεις», ανέφερε μία από τις πηγές. «Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, αλλά το γεγονός ότι ο Ρούτε βρέθηκε εκεί βοήθησε».

Ο Λευκός Οίκος ωστόσο διατήρησε αυστηρή γραμμή, δηλώνοντας: «Όπως έχει αναφέρει ο πρόεδρος Τραμπ, το ΝΑΤΟ έχει δοκιμαστεί και έχει αποτύχει. Δεν υπάρχουν υψηλές προσδοκίες από τη Συμμαχία αυτή τη στιγμή, και οι σύμμαχοι επωφελούνται από στρατηγικά περάσματα όπως τα Στενά του Ορμούζ περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Περιορισμένη ευρωπαϊκή συμμετοχή

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν παράσχει υποστήριξη σε επιμέρους επίπεδα. Η Γαλλία έχει επιτρέψει ανεφοδιασμό αεροσκαφών, χωρίς όμως να εγκρίνει επιθετικές επιχειρήσεις από το έδαφός της. Παράλληλα, αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει λιμάνια σε Ελλάδα και Ισπανία, ενώ επιχειρησιακή υποστήριξη έχει παρασχεθεί από βάσεις στη Βρετανία και την Ιταλία.

Ένα από τα βασικά ζητήματα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, είναι η έλλειψη σαφούς καθοδήγησης από την Ουάσιγκτον σχετικά με τις ακριβείς ανάγκες της και το χρονικό πλαίσιο. Ο Ρούτε παραδέχθηκε ότι υπήρξε κάποια σύγχυση, αναφέροντας ότι «ορισμένοι σύμμαχοι αιφνιδιάστηκαν από τα γεγονότα και δεν αντέδρασαν όσο γρήγορα απαιτούνταν».

Συζήτηση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία

Η κρίση αυτή φαίνεται να ενισχύει τον διάλογο στην Ευρώπη γύρω από την ανάγκη για μεγαλύτερη στρατηγική ανεξαρτησία. Η Τζόρτζια Μελόνι υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ περνούν «περίοδο δυσκολίας» και ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, αρκετοί αναγνωρίζουν ότι μια τέτοια αλλαγή δεν μπορεί να γίνει άμεσα. Όπως σχολίασε Αμερικανός αξιωματούχος, «το ΝΑΤΟ χρειάζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες για να λειτουργήσει. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποχωρήσουμε, αλλά η απογοήτευση του προέδρου δεν είναι αβάσιμη».

Αβεβαιότητα για το μέλλον

Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης από την πλευρά του Ρούτε, παραμένει ασαφές τι ακριβώς ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες από τους συμμάχους τους στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν. Μέχρι στιγμής δεν έχουν κατατεθεί συγκεκριμένα αιτήματα στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

Ο Λιθουανός αξιωματούχος, «το ζήτημα δεν αφορά το ΝΑΤΟ συνολικά αλλά συγκεκριμένες διμερείς σχέσεις και αιτήματα».

Η εξέλιξη των επόμενων μηνών θα εξαρτηθεί από το αν θα υπάρξει σύγκλιση προσδοκιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων ή αν η ένταση αυτή θα βαθύνει περαιτέρω τις ρωγμές στο εσωτερικό της Συμμαχίας.