Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ασκήσει επανειλημμένα δριμεία κριτική σε πολλά από τα 31 άλλα μέλη της αμυντικής συμμαχίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ενώ πρόσφατα επέπληξε ορισμένα από αυτά για το ότι δεν παρείχαν περισσότερη βοήθεια στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν.

Η συχνότητα των συνόδων κορυφής του ΝΑΤΟ ποικίλει κατά τη διάρκεια της 77χρονης ιστορίας της συμμαχίας, αλλά οι ηγέτες της συναντώνται κάθε καλοκαίρι από το 2021 και θα συγκεντρωθούν φέτος στην τουρκική πρωτεύουσα Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου.

Ωστόσο, ορισμένα μέλη πιέζουν για επιβράδυνση του ρυθμού, όπως δήλωσαν στο Reuters ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος και πέντε διπλωμάτες, όλοι από χώρες μέλη του ΝΑΤΟ.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ θέλουν λιγότερο δράμα και καλύτερες αποφάσεις

Ένας διπλωμάτης ανέφερε ότι η σύνοδος κορυφής του 2027, που θα πραγματοποιηθεί στην Αλβανία, πιθανότατα θα λάβει χώρα εκείνο το φθινόπωρο και ότι το ΝΑΤΟ εξετάζει το ενδεχόμενο να μην πραγματοποιήσει καθόλου σύνοδο το 2028 – το έτος των αμερικανικών προεδρικών εκλογών και το τελευταίο πλήρες ημερολογιακό έτος της θητείας του Τραμπ.

Ένας άλλος είπε ότι ορισμένες χώρες πιέζουν για τη διοργάνωση συνόδων κορυφής κάθε δύο χρόνια, προσθέτοντας ότι δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση και ότι ο Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε θα έχει τον τελικό λόγο. Οι πηγές μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν τις εσωτερικές διαβουλεύσεις του ΝΑΤΟ.

Σε ερώτηση του Reuters, ένας αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε: «Το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να διοργανώνει τακτικές συναντήσεις των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, ενώ μεταξύ των συνόδων κορυφής οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα συνεχίσουν να διαβουλεύονται, να σχεδιάζουν και να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με την κοινή μας ασφάλεια».

Δύο από τις πηγές ανέφεραν τον Τραμπ ως παράγοντα, αλλά αρκετές ανέφεραν ότι υπήρχαν ευρύτερες παράμετροι που έπαιζαν ρόλο. Ορισμένοι διπλωμάτες και αναλυτές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι οι ετήσιες σύνοδοι κορυφής δημιουργούν πίεση για εντυπωσιακά αποτελέσματα, η οποία αποσπά την προσοχή από τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

«Καλύτερα να έχουμε λιγότερες συνόδους κορυφής παρά κακές συνόδους κορυφής», δήλωσε ένας διπλωμάτης. «Έχουμε ούτως ή άλλως πολλή δουλειά μπροστά μας, ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε». Ένας άλλος ανέφερε ότι η ποιότητα των συζητήσεων και των αποφάσεων αποτελεί το πραγματικό μέτρο της δύναμης της συμμαχίας.

Μακρά η σκιά του Τραμπ στις συνεδριάσεις του ΝΑΤΟ

Η Φίλις Μπέρι, μη μόνιμη ανώτερη ερευνήτρια στο Atlantic Council, έγραψε: «Η μείωση των υψηλού επιπέδου συνόδων κορυφής θα επέτρεπε στο ΝΑΤΟ να προχωρήσει στις εργασίες του και να μετριάσει το δραματικό κλίμα που χαρακτήρισε πολλές πρόσφατες διατλαντικές συναντήσεις».

Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα στον ιστότοπο του think tank, σημείωσε ότι το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε μόνο οκτώ συνόδους κορυφής κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του Ψυχρού Πολέμου. Περιέγραψε τις τρεις πρώτες συνόδους κορυφής του Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του ως «αμφιλεγόμενες εκδηλώσεις, που κυριαρχούνταν από τα παράπονά του για τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες των συμμάχων».

Η περσινή σύνοδος κορυφής στη Χάγη διαμορφώθηκε επίσης σε μεγάλο βαθμό από το αίτημα του Τραμπ να αυξήσουν τα μέλη του ΝΑΤΟ δραστικά τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ – ένας στόχος που αποδέχτηκαν συμφωνώντας να δαπανήσουν το 3,5% για βασικές αμυντικές δαπάνες και το 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις σχετικές με την ασφάλεια. Το απλό γεγονός ότι έληξε χωρίς σημαντικά δραματικά επεισόδια θεωρήθηκε επιτυχία.

Η φετινή συνάντηση φαίνεται επίσης ότι θα είναι τεταμένη. Αφού οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ αρνήθηκαν να του παράσχουν τη στήριξη που ζητούσε στον πόλεμο με το Ιράν — τον οποίο είχε ξεκινήσει χωρίς να τους συμβουλευτεί ή να τους ενημερώσει —ο Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά αν οι ΗΠΑ πρέπει να τηρήσουν τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ και δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από τη Συμμαχία. Μήνες νωρίτερα, είχε διεκδικήσει τη Γροιλανδία, ένα αυτόνομο έδαφος που ανήκει στη Δανία, επίσης μέλος του ΝΑΤΟ.

Στη σύνοδο κορυφής του 2018, ο Τραμπ απείλησε να αποχωρήσει σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες των άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ. «Αν είχε κάνει πράξη την απειλή του να αποχωρήσει σε ένδειξη διαμαρτυρίας, θα είχαμε μείνει να μαζέψουμε τα κομμάτια ενός διαλυμένου ΝΑΤΟ», έγραψε ο Γιενς Στόλτενμπεργκ, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ εκείνη την εποχή, σε ένα βιβλίο αναμνήσεων που εκδόθηκε πέρυσι.