Frontex: Σχέδιο από την Κομισιόν για 30.000 συνοριοφύλακες – Νέα εποχή στη φύλαξη των συνόρων

Η σταδιακή αύξηση του αριθμού των υπαλλήλων στους 30.000 και η ανάληψη κεντρικού ρόλου στις επιστροφές παράνομων μεταναστών αποτελούν τις βασικότερες από τις προτεινόμενες αλλαγές.

Η αναβάθμιση κρίθηκε απαραίτητη, καθώς, όπως σημειώνει η Κομισιόν, παρά την πρόοδο που έχει καταγράψει η ΕΕ τα τελευταία δύο χρόνια —με τις επιστροφές να παρουσιάζουν αύξηση που ξεπερνά το 30%—, τα κοινά εξωτερικά σύνορα δοκιμάζονται από ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η κατάσταση αυτή απαιτεί μια ισχυρότερη και αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή απάντηση.

Οι νέοι κανόνες θα διευρύνουν περαιτέρω την εντολή του Frontex, δίνοντάς του τη δυνατότητα να ενεργεί ταχύτερα, ενώ παράλληλα θα διευκολύνουν τα κράτη-μέλη να αξιοποιούν πλήρως τα εργαλεία και τις υπηρεσίες του. Οι βασικές καινοτομίες της πρότασης περιλαμβάνουν ένα ενισχυμένο μόνιμο σώμα, μια δύναμη ταχείας αντίδρασης για την παρέμβαση σε καταστάσεις κρίσης, καθώς και ένα νέο διαδικτυακό κέντρο παρακολούθησης για τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών απειλών κατά των συνόρων μας.

Ειδικότερα, προβλέπεται η σταδιακή στελέχωση του οργανισμού με 30.000 υπαλλήλους και η δημιουργία μιας νέας «ευρωπαϊκής εφεδρείας συνόρων και επιστροφής» 17.000 ατόμων, οι οποίοι θα παραμένουν στη διάθεση των κρατών-μελών και θα αναπτύσσονται επιχειρησιακά όποτε κρίνεται αναγκαίο.

Παράλληλα, συγκροτείται μια δύναμη ταχείας αντίδρασης για άμεση παρέμβαση στα εξωτερικά σύνορα σε περιπτώσεις κρίσης ή έκτακτης ανάγκης. Η απόφαση για την αποστολή της θα λαμβάνεται ταχύτατα από τον εκτελεστικό διευθυντή του Frontex, κατόπιν σχετικού αιτήματος του πληττόμενου κράτους-μέλους.

Στον τομέα των υποδομών, ο Frontex θα λειτουργεί πλέον ως κεντρική αρχή προμηθειών. Θα έχει τη δυνατότητα να αγοράζει, να μισθώνει ή να κατέχει από κοινού με τα κράτη-μέλη επιχειρησιακό εξοπλισμό, με έμφαση στα ψηφιακά εργαλεία και τα συστήματα που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ).

Ταυτόχρονα, ο οργανισμός αποκτά έναν σαφώς πιο προληπτικό και στρατηγικό ρόλο στην καθοδήγηση των επιχειρήσεων επιστροφής σε επίπεδο ΕΕ, στοχεύοντας στη μέγιστη αποτελεσματικότητα και την οικονομική αποδοτικότητα της στήριξής του.

Προς αυτή την κατεύθυνση, ιδρύεται ένα ειδικό Κέντρο Συντονισμού Επιστροφών για τη συλλογή και ανάλυση επιχειρησιακών πληροφοριών. Η συνδρομή του Frontex θα καλύπτει όλο το φάσμα της διαδικασίας, από την έγκαιρη ταυτοποίηση και την παροχή συμβουλών οικειοθελούς επιστροφής έως τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων και τη βοήθεια επανένταξης.

Επιπλέον, ο οργανισμός θα μπορεί να συνδράμει στην οργάνωση και εκτέλεση επιχειρήσεων επιστροφής από μια τρίτη χώρα σε άλλη, υπό την προϋπόθεση σύναψης σχετικής συμφωνίας και με απόλυτο σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Τέλος, το νέο διαδικτυακό κέντρο παρακολούθησης θα επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό επικίνδυνων τάσεων και την ταχεία παρέμβαση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, ενσωματώνοντας έτσι και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα.

Συμπληρωματικά με τον βασικό κανονισμό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα παράλληλο θεσμικό πλαίσιο για την πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών επιστροφής, επανεισδοχής και επανένταξης σε όλη την ΕΕ.

Στόχος είναι ο εκσυγχρονισμός της διαχείρισης των υποθέσεων, η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, η μείωση της γραφειοκρατίας και η ποιοτική αναβάθμιση της συλλογής και ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών.