Την ώρα που οι πολιτικές Τραμπ έχουν επιβαρύνει τις σχέσεις των ΗΠΑ με παραδοσιακούς συμμάχους τους, η Κίνα έχει στρέψει το βάρος της στη σύσφιξη δεσμών με κρίσιμους εταίρους, όπως ο Καναδάς και η Ινδία, σύμφωνα με αναλυτές.

Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό πλεόνασμα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο έφτασε το 2025 στο ιστορικό υψηλό των 1,2 τρισ. δολαρίων, οι μηνιαίες εισροές συναλλάγματος άγγιξαν τα 100 δισ. δολάρια –το υψηλότερο ποσό που έχει καταγραφεί ποτέ– ενώ η παγκόσμια χρήση του κινεζικού νομίσματος, του γουάν, έχει επεκταθεί σημαντικά.

Καθώς ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ αναμένεται να φτάσει στην Κίνα το βράδυ της Τετάρτης με στόχο την επανεκκίνηση των επιχειρηματικών σχέσεων που είχαν επιβαρυνθεί τα τελευταία χρόνια, αναλυτές και ειδικοί εκτιμούν ότι το Πεκίνο θα επιχειρήσει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πολιτική και οικονομική του επιρροή διεθνώς.

Με στήριγμα μια οικονομία 20 τρισ. δολαρίων και χρηματιστηριακές και ομολογιακές αγορές συνολικής αξίας 45 τρισ. δολαρίων, η Κίνα αναδεικνύεται σε «σταθερό εταίρο» για πολλές χώρες, σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικών του Boston College, Αλεξάνταρ Τόμιτς.

«Νομίζω ότι η Κίνα έκανε σωστά τη δουλειά της, τοποθετώντας τον εαυτό της ως αξιόπιστο και σταθερό εμπορικό εταίρο», δήλωσε ο Ντέρικ Ίργουιν, συν-επικεφαλής επενδύσεων αναδυόμενων αγορών στην Allspring Global Investments.

«Ουσιαστικά λένε: έχετε έναν τεράστιο εμπορικό εταίρο στις ΗΠΑ που έχει γίνει πιο απρόβλεπτος. Εμείς μπορούμε να προσφέρουμε προβλεψιμότητα και σταθερότητα. Και αυτό είναι απολύτως θεμιτό».

Η τετραήμερη επίσκεψη Στάρμερ θα είναι η πρώτη Βρετανού πρωθυπουργού στην Κίνα από το 2018 και έρχεται μετά την επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ νωρίτερα αυτόν τον μήνα — την πρώτη επίσκεψη Καναδού ηγέτη στο Πεκίνο από το 2017.

Κατά την επίσκεψη Κάρνεϊ, οι δύο χώρες υπέγραψαν οικονομική συμφωνία με στόχο την άρση εμποδίων στο εμπόριο και τη διαμόρφωση μιας νέας στρατηγικής σχέσης. Ο Καναδός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την Κίνα «πιο προβλέψιμο και αξιόπιστο εταίρο».

Ωστόσο, η Κίνα δεν είναι η μόνη που αναζητά νέες εμπορικές συμφωνίες για να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την Τρίτη, η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε πολυαναμενόμενη εμπορική συμφωνία, η οποία μειώνει σημαντικά τους δασμούς και θα μπορούσε να διπλασιάσει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τη Νότια Ασία έως το 2032.

Ανθεκτική η κινεζική οικονομία

Παρότι οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου βρίσκονται εδώ και χρόνια σε γεωπολιτική αντιπαράθεση, η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 όξυνε δραστικά τις εντάσεις σε πολλαπλά μέτωπα, όπως το εμπόριο και η τεχνολογία.

Τον Απρίλιο, ο Τραμπ αύξησε τους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα σε ποσοστά άνω του 100%, πριν προχωρήσει σε μερική αναδίπλωση και συμφωνηθεί μια προσωρινή εκεχειρία. Την ίδια στιγμή, το Πεκίνο ενίσχυσε τις εξαγωγές του προς αγορές εκτός ΗΠΑ και υιοθέτησε μέτρα στήριξης για τον ιδιωτικό τομέα και τις αγορές.

Οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 20% το 2025, όμως αυξήθηκαν κατά 25,8% προς την Αφρική, 7,4% προς τη Λατινική Αμερική, 13,4% προς τη Νοτιοανατολική Ασία και 8,4% προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Πολλές χώρες που στο παρελθόν δεν ήταν φιλικές προς την Κίνα, πλέον στρέφονται προς αυτήν, επειδή οι ΗΠΑ γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες», δήλωσε ο Τόμιτς. «Όσο δυσκολότερες γίνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες ως εταίρος, τόσο περισσότερος χώρος ανοίγεται για την Κίνα».

Παρά τις εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ, η κινεζική οικονομία –η οποία πιέζεται εσωτερικά από αποπληθωρισμό, χαμηλή κατανάλωση και τη μακροχρόνια κρίση στον κλάδο των ακινήτων– πέτυχε τον κυβερνητικό στόχο ανάπτυξης 5% για το 2025.

Το τελευταίο διάστημα, η Κίνα έχει ανακοινώσει σειρά μέτρων για την ενίσχυση των ξένων επενδύσεων, μεταξύ των οποίων πιλοτικά προγράμματα σε Πεκίνο, Σαγκάη και άλλες περιοχές, με άνοιγμα της αγοράς σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, η υγεία και η εκπαίδευση.

Τον Δεκέμβριο καταγράφηκαν εισροές συναλλάγματος-ρεκόρ ύψους 100,1 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία της κινεζικής ρυθμιστικής αρχής, ενώ τα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα έφτασαν σε υψηλό δεκαετίας, στα 3,36 τρισ. δολάρια.

Η χρηματοπιστωτική αγορά της χώρας εμφανίστηκε ανθεκτική παρά τις εμπορικές συγκρούσεις, με τον δείκτη της Σαγκάης να ενισχύεται κατά 27% μέσα στον τελευταίο χρόνο, ξεπερνώντας τις αμερικανικές αγορές. Παράλληλα, ο όγκος συναλλαγών κατέγραψε ιστορικό υψηλό και το γουάν διεύρυνε τη διεθνή χρήση του.

Η ώθηση του γουάν

Καθώς το δολάριο γίνεται λιγότερο ελκυστικό για επενδυτές λόγω της απρόβλεπτης προσέγγισης Τραμπ στο εμπόριο και τη διεθνή διπλωματία, το Πεκίνο επιταχύνει τις προσπάθειες για ενίσχυση της παγκόσμιας χρήσης του γουάν, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη.

Μεγάλες διεθνείς τράπεζες προσπαθούν να αυξήσουν τη ρευστότητα του κινεζικού νομίσματος σε υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα και να δημιουργήσουν ταχύτερα συστήματα διακανονισμών σε γουάν, κυρίως σε εμπορικούς διαδρόμους της Κίνας με τη Νοτιοανατολική Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.

«Έχουμε δει στο παρελθόν κύκλους προσπάθειας διεθνοποίησης του γουάν και στη συνέχεια υποχώρησης», ανέφερε τραπεζικό στέλεχος διεθνούς ομίλου. «Αυτή τη φορά όμως είναι διαφορετικά — οι πολιτικές Τραμπ ευνοούν έντονα την ενίσχυση της χρήσης του γουάν».

Περισσότερο από το ήμισυ των διασυνοριακών συναλλαγών της Κίνας διακανονίζεται πλέον σε γουάν, από σχεδόν μηδενικά επίπεδα πριν από 15 χρόνια, ενώ σχεδόν το 50% των κινεζικών δανείων στο εξωτερικό χορηγείται πλέον σε ρενμίνμπι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της κεντρικής τράπεζας (PBOC) και της SAFE.

Επιφυλάξεις για την κινεζική στρατηγική

Παρά τη νέα, πιο φιλική οικονομική και πολιτική στρατηγική του Πεκίνου, ορισμένοι αναλυτές εξωτερικής πολιτικής εκφράζουν επιφυλάξεις.

Η Πατρίσια Κιμ, ερευνήτρια στο Brookings Institution, σημειώνει ότι η δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε εμπιστοσύνη προς την Κίνα από τους συμμάχους της Ουάσινγκτον.

«Πολλές από αυτές τις χώρες εξακολουθούν να έχουν σοβαρές ανησυχίες για την κινεζική εμπορική πολιτική, τη χρήση οικονομικού εξαναγκασμού, καθώς και για άλυτες θαλάσσιες και ιστορικές διαφορές», δήλωσε.

«Στη σημερινή συγκυρία, η Κίνα μπορεί να μοιάζει πιο συγκρατημένη ή πραγματιστική σε σύγκριση με την ακραία ρητορική και τις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ. Όμως η πραγματική της συμπεριφορά δεν έχει υπάρξει ιδιαίτερα καθησυχαστική».