Εν μέσω πολιτικής ασάφειας και καθεστωτικής «ομίχλης», προβάλλει στο Ιράν, σε όλα τα θέματα, η προσωπικότητα του σκληροπυρηνικού Ρεζαΐ

Ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών ισχυρίστηκε στις 9 Νοεμβρίου ότι ο Ρεζαΐ και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, πιθανότατα θα συναντηθούν προσεχώς στο Κατάρ.

Μια συνάντηση του Ρεζαΐ με τον Βανς θα σηματοδοτούσε ότι ο Ρεζαΐ διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις, δεδομένου ότι, μέχρι στιγμής, των συνομιλιών με Αμερικανούς αξιωματούχους έχουν ηγηθεί ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, και ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γαλιμπάφ.

Ένα αγγλόφωνο μέσο ενημέρωσης του καθεστώτος διέψευσε ότι ο Ρεζαΐ θα συναντηθεί με τον Βανς, τονίζοντας ότι το Ιράν δεν προτίθεται να διαπραγματευτεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εάν οι τελευταίες δεν ικανοποιήσουν τους επτά όρους που έχει θέσει η Τεχεράνη.

Ωστόσο, το Tabnak —ένα σκληροπυρηνικό ιρανικό μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με τον Ρεζαΐ— αναπαρήγαγε τις πληροφορίες περί πιθανής συνάντησης του Ρεζαΐ με τον Βανς, χωρίς να τις διαψεύσει.

Ο Ρεζαΐ είναι ένα σκληροπυρηνικό στέλεχος του καθεστώτος με μακρά θητεία και ανώτερος στρατιωτικός στρατηγικός σύμβουλος του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος τον διόρισε γραμματέα του SNSC στις 9 Αυγούστου.

Εκτιμάται ότι ο Ρεζαΐ ευθυγραμμίζεται με την πτέρυγα του καθεστώτος που αντιτίθεται σε σημαντικές παραχωρήσεις. Πρόκειται για μια πτέρυγα που είναι πρόθυμη να συμμετάσχει σε συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αρνείται να προβεί σε ουσιαστικούς συμβιβασμούς.

Ο Ρεζαΐ έχει δηλώσει επανειλημμένα και δημόσια ότι το Ιράν θα «ανοίξει ξανά» τα Στενά του Ορμούζ μόνο εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες ικανοποιήσουν τους επτά όρους του Ιράν.

Στις 19 Σεπτεμβρίου, ο Ρεζαΐ ανακοίνωσε ότι το Ιράν έχει θέσει επτά μη διαπραγματεύσιμους όρους για την έναρξη συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο άμεσος τερματισμός του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση όλων των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η πλήρης κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα.

Στις 5 Νοεμβρίου, ο Ρεζαΐ επανέλαβε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να εισέλθει σε διαπραγματεύσεις ούτε να «ανοίξει ξανά» τα Στενά του Ορμούζ χωρίς την ικανοποίηση των όρων του.

Δεν είναι σαφές τι εννοεί ο Ρεζαΐ με τον όρο «επαναλειτουργία» ή «άνοιγμα» των Στενών. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν περιγράψει επανειλημμένα ένα «ανοιχτό» στενό ως πέρασμα που παραμένει υπό ιρανική διαχείριση, ενώ στο παρελθόν επιχείρησαν να αξιοποιήσουν την ασαφή διατύπωση του μνημονίου συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, του Ιουλίου 2026, προκειμένου να επιβάλουν τον ιρανικό έλεγχο στα Στενά.

Ο Ρεζαΐ έχει επίσης τονίσει, σε δημόσιες τοποθετήσεις του, τη στρατηγική αξία των Στενών του Ορμούζ, χαρακτηρίζοντάς τα «πιο σημαντικά από δεκάδες ατομικές βόμβες» και πηγή «τεράστιου εθνικού πλούτου».

Τα σχόλια αυτά υποδηλώνουν ότι ο Ρεζαΐ αντιλαμβάνεται τα Στενά του Ορμούζ ως ένα στρατηγικό εθνικό περιουσιακό στοιχείο, πέρα από το ότι αποτελούν μέσο άσκησης πίεσης στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και ότι δεν θα ήταν διατεθειμένος να απεμπολήσει οριστικά τον ιρανικό έλεγχο επί των Στενών.

Είναι επίσης απίθανο ο Ρεζαΐ να συμφωνήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αν και ενδέχεται να είναι πρόθυμος να συζητήσει πυρηνικά ζητήματα, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν τα ιρανικά αιτήματα.

Στις 5 Νοεμβρίου, η εφημερίδα New York Times, επικαλούμενη δύο Ιρανούς αξιωματούχους και έναν Αμερικανό αξιωματούχο, ανέφερε ότι ο Ρεζαΐ έχει δείξει κατ’ ιδίαν «μεγαλύτερη προθυμία για συζήτηση» σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σε σύγκριση με όσα υποδηλώνουν οι δημόσιες δηλώσεις του.

Ωστόσο, η ενδεχόμενη προθυμία του Ρεζαΐ να συζητήσει πυρηνικά θέματα δεν συνεπάγεται ότι είναι έτοιμος να προβεί σε οποιαδήποτε παραχώρηση στο πλαίσιο του πυρηνικού προγράμματος της χώρας του.

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Ρεζαΐ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υπήρξαν αδιάλλακτες. Έχει τονίσει χαρακτηριστικά ότι «ούτε ένα γραμμάριο εμπλουτισμένου ουρανίου δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από το Ιράν», ενώ άφησε να εννοηθεί ότι η χώρα θα μπορούσε να αλλάξει το πυρηνικό της δόγμα σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου.

Είναι πιθανό ο Ρεζαΐ να προβάλλει αυτή την «προθυμία για συζήτηση» πυρηνικών ζητημάτων με τις ΗΠΑ ως μέσο καθυστέρησης πιθανών πληγμάτων κατά του Ιράν, μέσω της παράτασης των διαπραγματεύσεων — μια τακτική που το καθεστώς έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα στο παρελθόν.

Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι οι δημόσιες δηλώσεις του Ρεζαΐ —σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν προτίθεται να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις μόνο εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες ικανοποιήσουν τους επτά όρους που έχει θέσει η Τεχεράνη— ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.