Διπλωματία των «φιλοφρονήσεων» χωρίς αντίκρισμα: Ο Ερντογάν έφυγε από τη Νέα Υόρκη με Boeing, αλλά χωρίς F-35

Μια τακτική κολακείας που αποτελεί πλέον σήμα κατατεθέν των δύο ανδρών, με τον Τούρκο πρόεδρο να ανταποδίδει το εγκώμιο τοποθετώντας το χέρι στο στήθος σε ένδειξη ευγνωμοσύνης – παρά τις αμφιβολίες των αναλυτών για το αν αντιλαμβανόταν πλήρως το λεκτικό ύφος του Τραμπ, λόγω των περιορισμένων γνώσεων αγγλικών που διαθέτει.

Ωστόσο, πίσω από τους χαρακτηρισμούς όπως «καταπληκτικός», «τέλειος» και «σκληρό καρύδι», η ουσία της αμερικανικής στάσης παρέμεινε εξαιρετικά ψυχρή. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν εξασφάλισε καν χρόνο για μια επίσημη κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ερντογάν, ούτε προσέφερε κάποιο από τα κρίσιμα ανταλλάγματα που προσδοκούσε η Άγκυρα. Αντίθετα, ο Τούρκος ηγέτης ήταν εκείνος που προσήλθε με «δώρα», ανακοινώνοντας μια γιγαντιαία εμπορική συμφωνία της Turkish Airlines για την αγορά αμερικανικών αεροσκαφών Boeing.

Το ανυπέρβλητο εμπόδιο των S-400 και το πολιτικό «αδιέξοδο»

Ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της τουρκικής κυβέρνησης δεν διατηρούσαν αυταπάτες ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα προέβαινε σε ανακοινώσεις για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα παραγωγής και προμήθειας των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35. Η αμερικανική νομοθεσία και οι κυρώσεις CAATSA, οι οποίες επιβλήθηκαν λόγω της απόκτησης και ενεργοποίησης του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα, θέτουν ένα νομικό και πολιτικό τείχος που ο Τραμπ δεν μπορεί να παρακάμψει λόγω του εσωτερικού μετώπου στο Κογκρέσο.

Την ίδια στιγμή, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται σε εξίσου δύσκολη θέση. Η όποια δέσμευση για απόσυρση, αποθήκευση ή μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα απαιτεί την έγκριση του Βλαντιμίρ Πούτιν – μια υποχώρηση που η Άγκυρα αρνείται να κάνει. Έτσι, οι δύο ηγέτες επέλεξαν τη διπλωματική οδό της αποσιώπησης των «καυτών» ζητημάτων, διατηρώντας μια σχέση «μακριά και αγαπημένοι».

Η διπλωματία της αμηχανίας: Τι δήλωσε ο Τομ Μπάρακ

Έξω από το «Σπίτι της Τουρκίας» στη Νέα Υόρκη, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις χρησιμοποιώντας ανάλογη φρασεολογία. Υποστήριξε ότι οι δύο ηγέτες «τρέφουν απίστευτο σεβασμό ο ένας για τον άλλο» και ότι υπάρχει απόλυτη «αρμονία μεταξύ τους», χαρακτηρίζοντας την Τουρκία ως «καλό φίλο των ΗΠΑ».

Παρ’ όλα αυτά, ο Αμερικανός διπλωμάτης αναγκάστηκε να παραδεχθεί την πραγματικότητα, τονίζοντας πως «χρειάζεται χρόνος για το CAATSA» και την άρση των κυρώσεων. Όταν δε πιέστηκε από δημοσιογράφους για την απουσία διμερούς συνάντησης κορυφής, αρκέστηκε να δηλώσει πως οι δύο άνδρες «μιλούν συχνά και δεν υπήρχαν πολλά καινούρια πράγματα να ειπωθούν».

Η συμφωνία-μαμούθ με τη Boeing και το καθηλωμένο KAAN

Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαιτέρως δοτικός σε επίπεδο πράξεων. Χαρακτηρίζοντας τον Τραμπ «πολύτιμο φίλο» στο πλαίσιο εκδήλωσης στη Νέα Υόρκη για τον έναν αιώνα διπλωματικών σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας, ο Ερντογάν παρέστη αυτοπροσώπως στην υπογραφή μιας τεράστιας εμπορικής συμφωνίας.

Μπροστά από μια εντυπωσιακή αφίσα της Turkish Airlines, επισημοποιήθηκε η παραγγελία έως και 150 αεροσκαφών 737 MAX από την Boeing. Η συμφωνία περιλαμβάνει την άμεση παραγγελία 100 αεροσκαφών τύπου Boeing 737-8, με δικαίωμα προαίρεσης (option) για επιπλέον 50 αεροσκάφη της ίδιας οικογένειας.

Παρά την οικονομική σημασία της συμφωνίας για την αμερικανική βιομηχανία, ο Ερντογάν απέτυχε στον πρωταρχικό του στόχο: την υπογραφή για την αγορά πολεμικών αεροσκαφών F-35 ή έστω την προμήθεια των απαραίτητων κινητήρων της General Electric.

Η υπόθεση των κινητήρων παραμένει κομβική για την τουρκική πολεμική βιομηχανία, καθώς χωρίς αυτούς το εγχώριο μαχητικό αεροσκάφος KAAN παραμένει ένα εκθεσιακό «κουφάρι». Παρά τις υποσχέσεις Τραμπ τον περασμένο Ιούνιο ότι θα προσπεράσει το Κογκρέσο για την πώληση κινητήρων αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων, το μπλόκο των Δημοκρατικών βουλευτών διατηρείται ακέραιο.

Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, η παράδοση των πρώτων κινητήρων θα καθυστερήσει αρκετά χρόνια, εκτός εάν η Άγκυρα αποφασίσει να απομακρύνει οριστικά τους S-400 και να αλλάξει άρδην τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ και την Ελλάδα. Μέχρι τότε, το τουρκικό KAAN θα παραμένει χωρίς μηχανές, αποδεικνύοντας ότι οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο αποτελούν το πραγματικό «σκληρό καρύδι» στη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.