Ανατριχιαστική η ομοιότητα της προαναγγελίας του καύσωνα στις 22 Ιουλίου με την τραγωδία στο Μάτι. Αυτή η ιστορική γνώση μετατράπηκε σε κινητοποίηση, με κεντρικό τον ρόλο του FireHub του Εθνικού Αστεροσκοπείου. Μιλώντας με τον διευθυντή Ερευνών, υπεύθυνο του Κέντρου Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης BEYOND, Χάρη Κοντοέ, μοιράστηκα την εμπειρία του από τις υπηρεσίες της τεχνολογίας για την πρόληψη του κακού.
«Εκείνο το απόγευμα, στο Μάτι είχαμε ένα ακραίο φαινόμενο ανέμου, το οποίο είχε να συμβεί 30 και πλέον χρόνια. Το σύστημα FireHub ήταν ανοιχτό στην Πεντέλη και παρακολουθούσαμε το αποτύπωμα κάθε 5 λεπτά. Ηταν σαν μια γραμμή να την τραβάς από Δύση προς Ανατολή, που μεγάλωνε και βρήκε την κοιλάδα ως επιταχυντής ταχύτητας, χτυπώντας την περιοχή. Αυτή η τραγωδία μάς έχει βάλει σε μόνιμη κατάσταση συναγερμού, διότι οικισμοί σαν το Μάτι σε Ανατολική και Δυτική Αττική είναι πάρα πολλοί. Με το έργο που μας ανέθεσε στη συνέχεια η Περιφέρεια Αττικής, τους αποτυπώσαμε έναν προς έναν. Ξέρουμε πια, με όλα αυτά τα σχέδια κινδύνου στους αντίστοιχους οικισμούς, ποιο σπίτι κινδυνεύει περισσότερο, αν είναι πυρίμαχα τα υλικά του, αν είναι εκτεθειμένο στην καύσιμη ή ακαθάριστη ύλη, αν το οδικό δίκτυο είναι λίγο και περιορισμένο και δεν μπορούν να προσεγγίσουν οχήματα».
Το FireHub -υπηρεσία δορυφορικής παρακολούθησης δασικών πυρκαγιών- έχει πολλές υπηρεσίες, δίνοντας ανά 5 λεπτά εικόνα. Από το 2011 άρχισε να αναπτύσσεται, από κοινού με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, ως υπηρεσία πιστότητας και αξιοπιστίας, βελτιούμενο σταδιακά με μοντέλα, τεχνολογίες, δημιουργώντας πολύτιμη ιστορική γνώση. «Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι τα συστήματα, στην εξέλιξή τους, μπορούν να σας πουν σήμερα ότι αύριο πυρκαγιά θα έχετε σε μία συγκεκριμένη γειτονιά της Αττικής και δεν θα έχετε στη διπλανή της. Και μπορεί να σας πουν με την ίδια ακρίβεια και εκεί που θα υπάρχει και εκεί που δεν θα υπάρχει. Πολύ σημαντικό για τον επιχειρησιακό φορέα, ο οποίος πρέπει να χωροθετήσει δυνάμεις για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της επόμενης ημέρας».
«Βεβαίως, να πούμε πάλι ότι το Εθνικό Αστεροσκοπείο, για να τα κάνει αυτά, επειδή διαθέτει όχι μόνο τους επιστήμονες και τις τεχνολογίες, αλλά και υποδομές, εδώ στο ινστιτούτο μας συγκεντρώνουμε χιλιάδες δορυφορικά δεδομένα καθημερινά από τα προγράμματα που λειτουργούμε, όπως το παγκόσμιο Hub του Copernicus. Εχουμε δικές μας κεραίες συλλογής δορυφορικών δεδομένων, ούτως ώστε να υπάρχει μία συνεχής, συστηματική, αντικειμενική ενημέρωση από το Διάστημα για το ποια είναι η επιχειρησιακή εικόνα, ώστε να ανακοινώνουμε ακριβώς στις υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας, στην Περιφέρεια κ.ά. Σημαντικό είναι, επίσης, το ότι υπήρχαν και περιπτώσεις όπου η ενημέρωση του συστήματος ήταν νωρίτερα από την επίσημη ενημέρωση του κέντρου, για τον απλούστατο λόγο ότι υπάρχουν πυρκαγιές οι οποίες πιάνουν σε δυσπρόσιτες περιοχές που είναι μακριά από κατοικήσιμες ζώνες ή χωριά ή πυρκαγιές εισερχόμενες από γειτονικές χώρες – έχουμε πάρα πολλές τέτοιες πυρκαγιές, όπως ξέρετε».
Αυτή η αίσθηση ασφάλειας, είναι γεγονός ότι ευτυχώς ξεφεύγει -τουλάχιστον με τα έως σήμερα δεδομένα- από την εικόνα της γενικής απελπισίας που πνιγόταν στους καπνούς των ολοκληρωτικών καταστροφών του παρελθόντος. Και, όπως τονίζει ο κ. Κοντοές, η εξέλιξη αποδεικνύει πως είναι πιο σημαντική η αξία της υπηρεσίας «πού θα πιάσει η φωτιά αύριο», «πού πρέπει να είμαι έτοιμος να αντιμετωπίσω τον κίνδυνο», οπότε ο μηχανισμός ενημερώνεται και με περιπολίες, οχήματα, γενική ετοιμότητα τα δύο τελευταία χρόνια. Ειδικά φέτος, είμαστε στο σημείο -και εύχεται να συνεχιστεί- πολλές πυρκαγιές να αντιμετωπίζονται στην έναρξή τους.
Το σύστημα FireHub είναι ανοιχτή στους πολίτες υπηρεσία, όπως και άλλες: καταγραφή ιστορικών πυρκαγιών, όπου μπορεί να «μπει» κάποιος στην περιοχή του, να δει τα τελευταία 40 χρόνια ποιες πυρκαγιές έχουν συμβεί, με ποια συχνότητα, να καταλάβει ποια είναι η πιο ευάλωτη περιοχή εκεί που ζει κ.λπ. Χρήσιμες και αισιόδοξες για το μέλλον μας οι τεχνολογικές, επιστημονικές, επιχειρησιακές εξελίξεις σε ισχυρή διασύνδεση με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Παραμένει όμως και για τον κ. Κοντοέ ο ένας, εξίσου ισχυρός, αλλά ανεξέλεγκτος παράγοντας. Ο ανθρώπινος, που συνεχίζει να οπλίζεται από την ηλιθιότητα, την κακότητα, την αντικοινωνικότητα, όταν ακόμη σιγοκαίνε τα κεράκια μνήμης για τα 104 θύματα στο Μάτι που δεν ξεχνάει κανείς πώς από αυτά τα όπλα του παράγοντα ξεκίνησε. Οπως και άλλες θανατηφόρες πυρκαγιές -ήδη θρηνούμε την απώλεια τριών πυροσβεστών- που ξεκινούν από τον ίδιο παράγοντα. Τον… «ανθρώπινο».
