Πώς λειτουργούν τα αντικαταθλιπτικά

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα στοχεύουν στη βελτίωση και τη διόρθωση της δράσης των νευροδιαβιβαστών. Από τους πιο γνωστούς νευροδιαβιβαστές είναι η σεροτονίνη, η νοραδρεναλίνη και η ντοπαμίνη. Κάποιο πρόβλημα με αυτούς τους νευροδιαβιβαστές μπορεί να εκδηλωθεί με διαταραχές της διάθεσης, παθολογικό άγχος και άλλα προβλήματα. Τα αντικαταθλιπτικά, λοιπόν, στοχεύουν στην «επιδιόρθωση» αυτής της διαταραχής της ισορροπίας των νευροδιαβιβαστών, που εκδηλώνεται με διάφορα ενοχλητικά συμπτώματα.

Είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι τα αντικαταθλιπτικά δεν δρουν αμέσως. Μάλιστα, χρειάζονται αρκετές ημέρες για να λειτουργήσουν. Η βελτίωση των συμπτωμάτων μπορεί να πάρει έως και 6 εβδομάδες.

Τύποι αντικαταθλιπτικών φαρμάκων

Υπάρχουν διάφοροι τύποι αντικαταθλιπτικών, τα οποία χωρίζονται ανάλογα με τον τον μηχανισμό δράσης τους σε διαφορετικά συστήματα του εγκεφάλου. Ανάλογα με την περίπτωση και το προφίλ του ασθενή, ο ιατρός είναι ο καταλληλότερος άνθρωπος για να αποφασίσει ποιο είδος αντικαταθλιπτικού θα χορηγήσει.

                                           Αντικαταθλιπτικά νέας γενιάς

SSRIs. Πρόκειται για τους επιλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης. Χορηγούνται σε περιπτώσεις διαταραχών διάθεσης (μείζονα κατάθλιψη), αγχωδών διαταραχών, ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. Σε σύγκριση με πιο παλιά αντικαταθλιπτικά, τα SSRIs συνοδεύονται από λιγότερες παρενέργειες.

SΝRIs. Οι επιλεκτικοί αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και της νοραδρεναλίνης (SNRIs) εκτός από τη σεροτονίνη, συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του συναισθήματος και της διάθεσης. Συνήθως, χορηγούνται σε περιπτώσεις μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου, αγχωδών διαταραχών, χρόνιου πόνου και ινομυαλγίας.

NASSAs. Αυξάνουν τα επίπεδα νοραδρεναλίνης και σεροτονίνης στις συνάψεις των νευρώνων. Μπορεί να χορηγηθούν σε διαταραχές άγχους και διαταραχές της προσωπικότητας.

NDRIs. Είναι οι αναστολείς επαναπρόσληψης της νορεπινεφρίνης και της ντοπαμίνης. Είναι χρήσιμοι στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, καθώς προσφέρουν κινητοποίηση, αφού επιδρούν στο προμετωπιαίο φλοιό, με αποτέλεσμα να αυξάνουν την ενέργεια και να τονώνουν το άτομο. Προτείνεται σε άτομα με συμπτώματα, όπως είναι η υπνηλία, η κλινοφιλία κ.ά.

NaRIs ή NSRIs. Οι αναστολείς επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης είναι ευρέως διαδεδομένοι για την αποτελεσματικότητά τους σε συμπτώματα διαταραχής ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ).

SMSs. Είναι οι τροποποιητές και διεγέρτες των υποδοχέων σεροτονίνης, που συγκαταλέγεται στα τελευταίας γενιάς αντικαταθλιπτικά. Μεταξύ άλλων, βελτιώνει τις γνωστικές λειτουργίες.

SARIs. Στοχεύουν στην ανακούφιση από συμπτώματα, όπως είναι η αϋπνία, η καταθλιπτική διάθεση και η ψυχοκινητική ανησυχία.

                                   Παλιότερης γενιάς αντικαταθλιπτικά

TCAs. Χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της κατάθλιψης, του παθολογικού άγχους και του χρόνιου πόνου. Είναι αρκετά αποτελεσματικά φάρμακα, αλλά επειδή ανήκουν σε προηγούμενη γενιά παρουσιάζουν περισσότερες παρενέργειες σε σχέση με τα νεότερα αντικαταθλιπτικά.

ΜΑΟΙs. Χορηγώντας αυτό το φάρμακο, διασπάται λιγότερη σεροτονίνη, άρα συγκεντρώνεται περισσότερη, με αποτέλεσμα τη βελτίωση του συναισθήματος.

                               Πότε χρειάζεται να πάρω αντικαταθλιπτικά;

Σε γενικές γραμμές, τα αντικαταθλιπτικά χορηγούνται όταν ένα άτομο αδυνατεί να αντεπεξέλθει στην καθημερινότητα ή όταν αρνητικά συναισθήματα, όπως το άγχος, ο θυμός και η θλίψη, υπερβαίνουν τα όριά του. Μία ακόμη περίπτωση χορήγησης αντικαταθλιπτικών, είναι η ύπαρξη σοβαρών ψυχικών διαταραχών, όπως είναι η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, η διπολική διαταραχή ή κάποιες διαταραχές προσωπικότητας.

                              Πώς θα πάρω το σωστό αντικαταθλιπτικό;

Θα πρέπει να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό, ο οποίος είναι ο πιο αρμόδιος να ανταποκριθεί στις δικές σας ιδιαίτερες ανάγκες, να σας συμβουλεύσει και να σας καθοδηγήσει προς τη σωστότερη επιλογή.

                    Αν παίρνω αντικαταθλιπτικά χρειάζομαι και ψυχοθεραπεία;

Σημαντικό είναι η φαρμακευτική αγωγή να συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία. Αν και υπάρχουν σύνθετες ψυχιατρικές διαταραχές με βιολογική και κληρονομική βάση, συνήθως, οι ψυχολογικές δυσκολίες αποτελούν απόρροια του τρόπου ζωής του ατόμου και των επιλογών που κάνει. Ετσι, είναι σημαντικό να δράσει κανείς ολιστικά, ώστε να ζήσει μία ζωή από την οποία αντλεί ικανοποίηση.

                    Μπορώ να παίρνω αντικαταθλιπτικά όποτε νομίζω εγώ;

Προσοχή! Τα αντικαταθλιπτικά δεν πρέπει να λαμβάνονται κατά βούληση ή να διακόπτεται απότομα η λήψη τους. Οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά δεν είναι εθιστικά, διεγερτικά ούτε ηρεμιστικά, αλλά, αντίθετα, επιφέρουν την αίσθηση ισορροπίας. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι είναι καλό να λαμβάνονται άσκοπα και άκριτα, με το παραμικρό συναίσθημα θλίψης ή σε μία δύσκολη κατάσταση. Τα αντικαταθλιπτικά είναι μία θεραπευτική αγωγή που απαιτεί δέσμευση και συνέπεια από το άτομο που τα λαμβάνει.