Αθήνα Καιρός

Βικτόρια Χίσλοπ στην ΕΤ: Πολύ μικρή χώρα η Ελλάδα για να αντέχει διχασμούς

www.eleftherostypos.gr
Συνέντευξη
8 λεπτά
Βικτόρια Χίσλοπ στην ΕΤ: Πολύ μικρή χώρα η Ελλάδα για να αντέχει διχασμούς

Η Βικτόρια Χίσλοπ επιστρέφει με το «Σκοτεινό πέλαγος» (Εκδόσεις «Ψυχογιός»), ένα πολυεπίπεδο ιστορικό μυθιστόρημα, που προσεγγίζει τη μεταπολεμική Ελλάδα μέσα από έναν βαθύτατα ανθρώπινο φακό.

Με φόντο τα ταραγμένα χρόνια του περασμένου αιώνα, η συγγραφέας δεν αποτυπώνει απλώς τα γεγονότα της εποχής, αλλά ψηλαφίζει τα τραύματα του διχασμού, τη δύναμη της μητρικής αγάπης και την ψυχική ανθεκτικότητα των γυναικών της υπαίθρου. Μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες, το έργο επικεντρώνεται στο διαχρονικό κόστος του πολέμου. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ξεδιπλώνουμε το λογοτεχνικό σύμπαν ενός βιβλίου που αναμένεται να συγκινήσει.

Κυρία Χίσλοπ, στο νέο σας βιβλίο επιλέγετε ως καμβά την Καλόπετρα, μια απομονωμένη ορεινή κοινότητα. Με ποιους λογοτεχνικούς μηχανισμούς μετατρέπετε αυτόν τον κλειστό μικρόκοσμο σε καθρέφτη της συλλογικής εθνικής μοίρας μας, όταν η εξωτερική απειλή εισβάλλει βίαια σε αυτόν;

– Η φανταστική Καλόπετρα είναι ένα «ιδανικό» χωριό, ευλογημένο από τη φύση, όπου η γη θρέφει γενναιόδωρα ανθρώπους και ζώα, το καθάριο νερό αναβλύζει μέσα από τον βράχο και τα δέντρα λυγίζουν από τους καρπούς. Ενας επίγειος Παράδεισος, θα έλεγα. Οι οικογένειες ζουν ευτυχισμένες η μία πλάι στην άλλη, όλοι είναι ίσοι μεταξύ τους. Υστερα, όμως, γλιστρά ανάμεσά τους το «φίδι» της πολιτικής και σπέρνει τον διχασμό, διχοτομώντας την κοινότητα και τα σπιτικά. Ο θυμός δεν αργεί να ακολουθήσει… Γινόμαστε μάρτυρες της βίας και της ασχήμιας αυτής της ρήξης, κάτι που εξακολουθεί να συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο, συχνά με αφορμή θρησκευτικές αλλά και πολιτικές διαφορές. Ακόμη με συγκλονίζει η ευκολία με την οποία οι άνθρωποι αρπάζουν τα όπλα και τα στρέφουν ο ένας εναντίον του άλλου. Αυτός ο δρόμος δεν φέρνει ποτέ μια πραγματική λύση, σε αντίθεση με τον διάλογο, ακόμα κι αν χρειαστεί να κάνουν υποχωρήσεις όλες οι πλευρές. Η σωματική βία πληγώνει ακόμη και τους ίδιους τους θύτες. Τα παιδιά είναι οι αθώοι της ιστορίας, δεν παίρνουν το μέρος ούτε της Δεξιάς ούτε της Αριστεράς. Τα μωρά; Τα παιδιά; Δεν έχουν πολιτική ταυτότητα. Είναι τα αθώα θύματα κάθε σύγκρουσης.

Οι ενδοοικογενειακοί δεσμοί δοκιμάζονται σκληρά από την καχυποψία και τα ιδεολογικά στερεότυπα των ανδρών. Πώς διαχειριστήκατε συγγραφικά αυτήν τη λεπτή ισορροπία; Πώς προστατεύονται οι ανθρώπινες σχέσεις όταν το πολιτικό μίσος τρυπάει τον πυρήνα του σπιτιού;

– Δεν είμαι βέβαιη ότι οι ανθρώπινες σχέσεις μπορούν να επιβιώσουν κάτω από την ίδια στέγη όταν συγκρούονται εκ διαμέτρου αντίθετες ιδεολογίες, ειδικά όταν αγγίζουν τα άκρα. Σε αυτήν την ιστορία, τις περισσότερες φορές, οι γυναίκες μένουν μόνες με τα παιδιά τους. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα μέσα από την καθημερινότητα ενός σπιτιού: αν κάποιος πιστεύει βαθιά στην ισότητα ανδρών και γυναικών και ένας άλλος μέσα στην οικογένεια τρέφει μισογυνικές ή σεξιστικές αντιλήψεις, αυτό σύντομα θα γεννήσει πικρές τριβές. Και αν μιλάμε για ένα ζευγάρι, αμφιβάλλω αν ένας τέτοιος δεσμός μπορεί να αντέξει στον χρόνο, ίσως μάλιστα να οδηγήσει ακόμη και στη βία. Αν το επεκτείνετε αυτό σε ακραίες πολιτικές πεποιθήσεις, δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς πώς ριζώνει το μίσος. Η μοναδική δική μου προσωπική εμπειρία από μια τέτοια ρήξη ήταν το Brexit – κάτι πολύ, μα πολύ ήπιο μπροστά στον ελληνικό Εμφύλιο. Φίλοι και συγγενείς αποξενώθηκαν βαθιά εξαιτίας του. Τώρα πια ανήκει στο παρελθόν και οι περισσότεροι ξαναβρήκαμε τη φιλία μας, όμως θυμάμαι ακόμη τον δικό μου θυμό που μου αφαίρεσαν την ευρωπαϊκή ταυτότητά μου. Ευτυχώς, εμείς δεν καταφύγαμε στη βία.

Εσωτερική εικόνα άρθρου

Στο έργο σας οι χαρακτήρες δεν είναι ασπρόμαυροι, αλλά λειτουργούν σχεδόν αρχετυπικά: η Φωτεινή με τη μητρική δύναμή της, η Στέλλα που παγιδεύεται στον αδελφικό διχασμό και η αντιπαθής αλλά καταλυτική μαμή, η κυρία Καίτη, που φέρνει τη ζωή μέσα στον χαλασμό. Τι αντιπροσωπεύει για εσάς αυτό το γυναικείο τρίπτυχο και πώς επιλέξατε να φωτίσετε την πολυπλοκότητά τους σε στιγμές κρίσης;

– Ναι, υπάρχει μια αδελφική ρήξη, όμως ταυτόχρονα υπάρχει και μια βαθιά λαχτάρα για συμφιλίωση, την οποία, τελικά, βρίσκουν οι δυο τους, καθώς το γυναικείο ένστικτο της αγάπης αποδεικνύεται ισχυρότερο από την πολιτική. Οσο για την κυρία Καίτη, πράγματι κινείται περισσότερο με πολιτικά κριτήρια. Κι εδώ πλάθω ένα παράδοξο, καθώς, ενώ έχει το χάρισμα να ξεγεννά μωρά, τις περισσότερες φορές με ασφάλεια, στην πραγματικότητα δεν συμπαθεί ιδιαίτερα τα παιδιά, τους φέρεται σκληρά και τα διδάσκει χωρίς ίχνος αγάπης ή ενδιαφέροντος. Πιστεύω πως ορισμένοι άνθρωποι έρχονται στον κόσμο με μικρότερο απόθεμα αγάπης μέσα τους κι εκείνη ανήκει σε αυτούς, πιστεύω όμως εξίσου πως κάθε άνθρωπος κρύβει μέσα του ένα χαρισματικό στοιχείο που τον λυτρώνει.

Ο τίτλος του μυθιστορήματος φέρει έναν έντονο ομηρικό συμβολισμό για την ανθρώπινη αντοχή απέναντι στα χτυπήματα της μοίρας. Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία, τελικά, οφείλει να λειτουργεί ως ένα λιμάνι ελπίδας και κάθαρσης για τις ανοιχτές συλλογικές πληγές του παρελθόντος;

– Είναι, αναμφίβολα, ένας ρόλος που μπορεί να υπηρετήσει. Δεν πιστεύω πως χωρούν «πρέπει» στη λογοτεχνία, καμία επιβεβλημένη υποχρέωση. Σε μια ελεύθερη κοινωνία δεν επιβάλλονται κανόνες γύρω από αυτήν, ευτυχώς. Μπορεί, ωστόσο, να λειτουργήσει ως ένα καταφύγιο όπου βρίσκει κανείς ελπίδα. Είμαι ακόμη θυμωμένη με τον Τολστόι για τον τρόπο που τελείωσε την «Αννα Καρένινα». Ηταν, όμως, δική του επιλογή, δική του δημιουργική απόφαση. Το «Σκοτεινό πέλαγος», όπως και όλα τα προηγούμενα μυθιστορήματά μου, έχει μια αισιόδοξη κατάληξη, ένα ευτυχές τέλος, αν θέλετε. Είναι μια προσωπική στάση ζωής, αλλά προτιμώ να αναζητώ μια λυτρωτική έκβαση, να φαντάζομαι πως οι πληγές κατά κάποιον τρόπο επουλώνονται ή πως κοιτάζουμε κατάματα το παρελθόν και αναγνωρίζουμε τα λάθη μας. Οσο για το νέο βιβλίο μου, δεν βρίσκω κανένα κακό στο να καταλήξουν οι Ελληνες αναγνώστες, 80 χρόνια έπειτα από ορισμένα από τα γεγονότα που περιγράφω, σε τούτη τη σκέψη: «Τι φρικτά πράγματα κάναμε εμείς οι Ελληνες ο ένας στον άλλον. Πρέπει να φροντίσουμε να μην ξανασυμβεί ποτέ τέτοια σκληρότητα. Ας προσπαθήσουμε να αγαπάμε και να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον. Είμαστε μια μικρή χώρα – είμαστε πολύ λίγοι για να αντέχουμε τέτοιους διχασμούς». Το βιβλίο κλείνει με έναν χορό. Θέλω οι αναγνώστες να καταλάβουν το γιατί.

Το κεντρικό μοτίβο του βιβλίου, ο βίαιος αποχωρισμός μιας μάνας από την κόρη της, κουβαλά το βαρύ φορτίο των χαμένων παιδιών και του ξεριζωμού. Πώς μετατρέπεται μια τόσο τραυματική ιστορική πραγματικότητα σε υψηλή λογοτεχνία χωρίς να διολισθήσει στον εύκολο μελοδραματισμό;

– Αν τοποθετούσα στην Αγγλία μια ιστορία όπου αποσπούν βίαια μια μητέρα από το παιδί της και στοιβάζουν παιδιά σε φορτηγά για να τα περάσουν πεζή πάνω από τα βουνά σε μια ξένη χώρα, οι αναγνώστες θα μιλούσαν για ένα παράλογο μελόδραμα. Ή μια ιστορία για παιδιά που τα συγκέντρωναν από ορφανοτροφεία και τα έδιναν για υιοθεσία στην Αμερική… Κι όμως, στην Ελλάδα αυτά συνέβησαν στ’ αλήθεια, είναι ωμά ιστορικά γεγονότα. Το μελόδραμα γεννιέται όταν διογκώνεις τεχνητά την πραγματικότητα, ενώ στη δική μου αφήγηση η ίδια η αλήθεια δεν χρειαζόταν καμία υπερβολή. Μάλιστα, οι ήρωές μου στέκονται με μια σιωπηλή αξιοπρέπεια και ψυχραιμία απέναντι στη βία μιας άδικης σύλληψης και στην εξαφάνιση των παιδιών τους.

Ειδήσεις Σήμερα
Ακολουθήστε το EleftherosTypos.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο EleftherosTypos.gr
ΣΧΟΛΙΑ
Σχολιασμός

Tο eleftherostypos.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

eleftherostypos.gr | Ταυτότητα
Διακριτικός Τίτλος:Ελεύθερος Τύπος
Έδρα Εταιρείας:Χλόης 80, Μεταμόρφωση Τ.Κ. 14452
Νομική Μορφή:Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία
ΑΦΜ:801129700 – Δ.Ο.Υ.: ΚΕΦΟΔΕ ΑΤΤΙΚΗΣ
Νόμιμος Εκπρόσωπος – Διαχειριστής:Αντωνίου Θωμάς
Δικαιούχος Domain Name:ΕΤ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Ι.Κ.Ε.
Διευθυντής:Γιάννης Τσαπρούνης
Διευθυντές Σύνταξης:Μιχάλης Μαρδάς – Δέσποινα Κονταράκη
Αρχισυνταξία:Κώστας Κατίκος – Μιχαήλ Παπαβασιλείου
Εμπορικός Διευθυντής:Δημήτρης Καλαμάρης
Στοιχεία Επικοινωνίας
Τηλέφωνο:+30210-8113000
Email:[email protected]