Μία πολύτιμη συλλογή ευρωπαϊκής τέχνης, της οποίας το πραγματικό εύρος παρέμενε έως πριν από περίπου δύο χρόνια άγνωστο, έρχεται για πρώτη φορά στο φως με την πληρότητα που της αξίζει. Περίπου 5.000 έργα, από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, συγκροτούν έναν καλλιτεχνικό θησαυρό.
Η αρχή της συγκρότισης της συλλογής εντοπίζεται στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, με δωρεές εικονογραφικού υλικού που καταγράφονται ήδη από το 1841, ενώ καθοριστικός σταθμός υπήρξε το 1905, όταν ο διπλωμάτης και συλλέκτης Ιωάννης Γεννάδιος προσέφερε 2.904 έργα, εμπλουτίζοντας σημαντικά τη συλλογή και μεταβάλλοντας τη φυσιογνωμία της.
Πρωτότυπα χαρακτικά Ευρωπαίων δημιουργών, αλλά και χαρακτικές αναπαραγωγές σπουδαίων ζωγραφικών συνθέσεων των Μικελάντζελο, Ραφαήλ, Τιτσιάνο, Ρούμπενς και άλλων μεγάλων δασκάλων της τέχνης συνθέτουν ένα εντυπωσιακό «χάρτινο μουσείο». Μία αντιπροσωπευτική επιλογή 263 χαρακτικών παρουσιάζεται στην έκθεση «Ευρωπαϊκή χαρακτική: 15ος-19ος αιώνας. Μνήμη Φίλιππου Τσιμπόγλου», που ξεκίνησε ήδη να υποδέχεται επισκέπτες στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
«Η έκθεση προσφέρει μία μοναδική ευκαιρία γνωριμίας με μία αδημοσίευτη συλλογή έργων τέχνης, που ανάλογή της -έως σήμερα- μπορούσε κάποιος να δει μόνο στα μεγάλα μουσεία της Ευρώπης. Αυτή είναι η μεγάλη έκπληξη στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στην Αθήνα», λέει χαρακτηριστικά στον «Ε.Τ.» ο ιστορικός Τέχνης και επιμελητής της έκθεσης, Σωκράτης Λούπας. Οπως, μάλιστα, μας εξηγεί, ακόμη και η ίδια η Βιβλιοθήκη δεν διέθετε πλήρη εικόνα του εύρους και του περιεχομένου της συλλογής της, η οποία, παρά τον καλλιτεχνικό της πλούτο, δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο ολοκληρωμένης επιστημονικής τεκμηρίωσης. Η έκθεση αφιερώνεται στη μνήμη του αείμνηστου γενικού διευθυντή της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππου Τσιμπόγλου (1956-2023), και πραγματοποιείται με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), χάρη στο προσωπικό ενδιαφέρον του Ανδρέα Δρακόπουλου, προέδρου του ΙΣΝ.
Οπως μας περιγράφει ο κ. Λούπας, το αποτέλεσμα της διετούς ερευνητικής προσπάθειας είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, ολοκληρωμένου και επιστημονικά τεκμηριωμένου ηλεκτρονικού καταλόγου, που περιλαμβάνει περίπου 5.000 έργα της συλλογής της Εθνικής Βιβλιοθήκης και προσφέρεται για περαιτέρω έρευνα. Από το σύνολο αυτό επιλέχθηκαν 263 αντιπροσωπευτικά χαρακτικά για την έκθεση, ενώ 290 έργα παρουσιάζονται στον συνοδευτικό έντυπο κατάλογο, σε επιμέλεια του Σταύρου Ζουμπουλάκη, προέδρου του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης.
Η έκθεση διατρέχει περισσότερους από τέσσερις αιώνες ευρωπαϊκής τέχνης, αναδεικνύοντας την εξέλιξη της χαρακτικής, τις διαφορετικές τεχνικές και τις εκφραστικές δυνατότητές της. Εργα από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Κάτω Χώρες και άλλες ευρωπαϊκές χώρες συνθέτουν μία πολυδιάστατη εικόνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Εξίσου πλούσια είναι και η θεματολογία, όπως μαρτυρούν και οι επτά ενότητες της έκθεσης: προσωπογραφίες, θρησκευτικά έργα, μυθολογικές και αλληγορικές συνθέσεις, τοπιογραφίες, ζωογραφίες, καθώς και δύο ξεχωριστές ενότητες αφιερωμένες στους σημαντικούς χαράκτες Ζακ Καλό και Φραντσέσκο Μπαρτολότσι. Η χρονολογική διαδοχή των έργων επιτρέπει στον επισκέπτη να παρακολουθήσει τις αλλαγές στο ύφος, στη σύνθεση και στις τεχνικές της χαρακτικής μέσα στους αιώνες. Ανάμεσα στους δημιουργούς που εκπροσωπούνται στην έκθεση συγκαταλέγονται οι Κορνέλις Κορτ, Χέντρικ Χόλτσιους, Αγκοστίνο Καράτσι, Φρα Αντόνιο Λορεντσίνι, Τζοβάνι Ρόκα και Γκιστάβ Ντορέ.
Προϋπάρχουσες συνθέσεις
Σημαντική θέση στην έκθεση κατέχουν τα χαρακτικά που αντιγράφουν, αναπαράγουν και ερμηνεύουν προϋπάρχουσες ζωγραφικές συνθέσεις και γλυπτά. Σε αυτά τα έργα γίνεται ορατή η προσωπική συμβολή του χαράκτη: η μετάφραση του χρώματος, του φωτός και της ζωγραφικής επιφάνειας σε γραμμές, τόνους και χαράξεις. Στους αιώνες πριν από την εφεύρεση της φωτογραφίας, η μνήμη των σπουδαίων έργων και των παλαιών δασκάλων της τέχνης διασώθηκε μέσω της χαρακτικής. Η σημασία αυτών των χαρακτικών αποδόσεων έργων όπως των Μικελάντζελο, Τιτσιάνο, Ρούμπενς και Κλοντ Λορέν υπερβαίνει την καλλιτεχνική τους αξία.
Info
Είσοδος ελεύθερη, Χώρος: Αίθριο 4ου ορόφου ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ, Λεωφόρος Συγγρού 364, Καλλιθέα, Διάρκεια: 12 Νοεμβρίου 2026 έως 12 Φεβρουαρίου 2027,
Ωρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Κυριακή 09:30-20:00























