Μήνυμα στους Βρετανούς για τα Γλυπτά του Παρθενώνα: Η Ιταλία επέστρεψε θησαυρούς στην Ελλάδα - Ανοίγει τον δρόμο για τον επαναπατρισμό

Παράλληλα, υπέγραψαν την επέκταση του Μνημονίου Συνεργασίας, ενισχύοντας την κοινή προσπάθεια εντοπισμού, αποκατάστασης και επαναπατρισμού παράνομα διακινημένων αρχαιοτήτων.

Η συνεργασία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στη διεθνή μάχη κατά της παράνομης εμπορίας πολιτιστικών αγαθών. Δεν αφορά μόνο την επιστροφή αρχαιοτήτων στη χώρα προέλευσής τους, αλλά και την εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία ανασύνθεσης χιλιάδων σπασμένων τεκμηρίων, προκειμένου να αποκαλυφθεί ξανά η ιστορία που χάθηκε μαζί με την παράνομη απομάκρυνσή τους.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπενθύμισε πως η συνεργασία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 με την υπογραφή σχετικού μνημονίου στην Αθήνα, το οποίο αφορά τη μελέτη, τεκμηρίωση, συντήρηση και αποκατάσταση περίπου 70.000 θραυσμάτων αγγείων που είχαν βρεθεί στην κατοχή των εκκαθαριστών της εταιρείας του Βρετανού εμπόρου αρχαιοτήτων Robin Symes.

Η υπόθεση του Robin Symes θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς υποθέσεις παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων των τελευταίων δεκαετιών. Η ελληνική έρευνα ξεκίνησε το 2006 μετά την επιχείρηση στη Σχοινούσα και, ύστερα από πολυετείς συντονισμένες προσπάθειες, οδήγησε στον επαναπατρισμό εκατοντάδων αρχαίων αντικειμένων.

Τον Μάιο του 2023 επέστρεψαν στην Ελλάδα 351 αρχαιότητες, ανάμεσά τους αγάλματα, ειδώλια, αγγεία, κοσμήματα και σκεύη που χρονολογούνται από τη Νεολιθική περίοδο έως τους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους. Μαζί τους μεταφέρθηκαν και δεκάδες χιλιάδες θραύσματα, τα οποία πλέον μελετώνται στα ειδικά εργαστήρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Από την ιταλική πλευρά, ο υπουργός Πολιτισμού Alessandro Giuli χαρακτήρισε τη συνεργασία ένα σύνθετο αλλά εξαιρετικά σημαντικό εγχείρημα, υπογραμμίζοντας ότι η μέχρι σήμερα πρόοδος αποδεικνύει τη σημασία της κοινής δράσης απέναντι στην αρχαιοκαπηλία. Μάλιστα, συνέδεσε το παράδειγμα Ελλάδας και Ιταλίας με τη διεθνή συζήτηση για την επιστροφή των πολιτιστικών θησαυρών στις χώρες προέλευσής τους, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα αποτελέσει μήνυμα και για την υπόθεση των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Αρχαιότητες μέσα σε κουτιά σαπουνιών – Η εικόνα που προκάλεσε σοκ

Η πραγματική έκταση της καταστροφής αποκαλύφθηκε όταν οι επιστήμονες άνοιξαν τα κιβώτια με το κατασχεμένο υλικό. Ανάμεσα στα χιλιάδες θραύσματα εντοπίστηκαν κομμάτια αρχαίων αγγείων τοποθετημένα ακόμη και μέσα σε μικρά κουτιά από σαπούνια ξενοδοχείων, ενώ κάποια συνοδεύονταν από κάρτες που έδειχναν ότι είχαν σταλεί ως χριστουγεννιάτικα δώρα.

Η γενική γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου περιέγραψε ότι το 2023 έφτασαν στη Θεσσαλονίκη πέντε μεγάλα κιβώτια με περίπου 300 μικρότερα κουτιά γεμάτα αρχαιολογικό υλικό, χωρίς τα απαραίτητα στοιχεία προέλευσης ή ανασκαφικής τεκμηρίωσης. Η εικόνα αυτή αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο τα αντικείμενα αποσπάστηκαν βίαια από το φυσικό τους περιβάλλον, χάνοντας πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία και τη χρήση τους.

Παρά τις δυσκολίες, η επιστημονική ομάδα έχει ήδη πετύχει σημαντική πρόοδο. Μέσα από πέντε κοινές εργασίες Ελλήνων και Ιταλών ειδικών έχουν ανασυντεθεί περισσότερα από 70 αρχαία αγγεία, ενώ συνεχίζεται η ταυτοποίηση αντικειμένων υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, ορισμένα από τα οποία αποδίδονται σε σπουδαίους δημιουργούς της αττικής αγγειογραφίας.

Το Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών παρατείνεται έως τον Μάρτιο του 2027, με στόχο να ολοκληρωθεί η συντήρηση, η αναγνώριση και η τελική απόδοση των αρχαιοτήτων στους νόμιμους τόπους προέλευσής τους.