Ημέρα Μνήμης Μικρασιατικού Ελληνισμού: Η Καισαριανή τίμησε τις ρίζες της με το παραδοσιακό «Κεσκέκι»

Σε μια τέτοια επίδειξη πολιτισμικής συνέχειας και απότισης φόρου τιμής στις αλησμόνητες πατρίδες, η Καισαριανήφιλοξένησε για 22η διαδοχική χρονιά το παραδοσιακό «Κεσκέκι», μετατρέποντας την ιστορική μνήμη σε πράξη κοινωνικής συνοχής.

Η εμβληματική προσφυγική συνοικία τίμησε την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας με έναν ξεχωριστό τρόπο: συνδυάζοντας την αυθεντική μικρασιατική γαστρονομία, τους παραδοσιακούς χορούς και τη μουσική, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ενότητας που ανοιγόταν σε ολόκληρη την τοπική κοινωνία.

Η τελετουργική παρασκευή στα καζάνια των «Ξύλινων»

Οι προετοιμασίες για το απαιτητικό αυτό έθιμο ξεκίνησαν από νωρίς το πρωί της Παρασκευής στον χώρο των «Ξύλινων». Εκεί τοποθετήθηκαν τέσσερα μεγάλα καζάνια, στα οποία το μοσχαρίσιο κρέας άρχισε να σιγοβράζει δίπλα στο σιτάρι. Η διαδικασία απαιτεί συνεχή φροντίδα, καθώς το σιτάρι εμπλουτίζεται σταδιακά με τον συμπυκνωμένο ζωμό του κρέατος μέχρι να φουσκώσει και να αποκτήσει την επιθυμητή χυλωμένη υφή.

Το κεσκέκι αποτελεί ένα έδεσμα με βαθιές ιστορικές καταβολές. Οι ρίζες του ανατρέχουν στις αρχαιοελληνικές ταυροθυσίες, πέρασαν στο μικρασιατικό «κουρμπάνι» και μετασχηματίστηκαν στις χριστιανικές τράπεζες της αγάπης. Στην Καισαριανή μεταφέρθηκε ως πολύτιμη πολιτισμική παρακαταθήκη από τους πρώτους Μικρασιάτες πρόσφυγες που κατέφθασαν από τα Βουρλά, το Σιβρισάρι και την ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η εκπαιδευτική διάσταση της ημέρας. Δεκάδες μαθητές από τα δημοτικά σχολεία της Καισαριανής επισκέφθηκαν το σημείο παρασκευής κατά τη διάρκεια της ημέρας. Είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά τη διαδικασία, να μάθουν για την ιστορική εξέλιξη του εθίμου στο πέρασμα του χρόνου, να χορέψουν παραδοσιακούς χορούς και να δοκιμάσουν γλυκά κεράσματα.

«Αντί για απλό μνημόσυνο, επιλέγουμε τη ζωντανή μνήμη»

Μιλώντας στο Orange Press Agency, η πρόεδρος του Μικρασιατικού Συλλόγου Καισαριανής, Στέλλα Σαρηπαναγιώτου – Λήλου, περιέγραψε τη βαθύτερη σημασία της πρωτοβουλίας: «Σήμερα πραγματοποιούμε το κεσκέκι, έναν θεσμό που διατηρούμε στην πόλη μας εδώ και 22 χρόνια. Πρόκειται για ένα έθιμο φερμένο από τη Μικρά Ασία, το οποίο έχουμε καθιερώσει προς τιμήν της 14ης Σεπτεμβρίου, της ημέρας που έχει οριστεί ως ημέρα μνήμης για τη γενοκτονία του μικρασιατικού ελληνισμού. Επιλέξαμε συνειδητά, αντί για ένα τυπικό μνημόσυνο, να αναβιώνουμε αυτό το έθιμο, το οποίο εμπεριέχει και το σιτάρι, βασικό στοιχείο της παραδοσιακής μνημόνευσης».

Η ίδια ανέλυσε τις κοινωνικές ρίζες του εθίμου στη Μικρά Ασία: «Εκεί αποτελούσε μια συλλογική προσπάθεια ολόκληρου του χωριού για να τιμηθεί ένας άγιος, ή στο πλαίσιο γάμων και βαφτίσεων. Με συνεισφορά όλων των κατοίκων αγοραζόταν ο μόσχος, ο οποίος κυκλοφορούσε ελεύθερος στο χωριό υπό την επιτήρηση όλων. Όταν πλησίαζε η ημέρα της γιορτής, οι άντρες αναλάμβαναν τη σφαγή. Η διαδικασία ξεκινά από το πρωί στα καζάνια με το σιτάρι και το κρέας, τα σχολεία μας επισκέπτονται για να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορική σκυτάλη, και το βράδυ η δράση εξελίσσεται σε ένα μεγάλο παραδοσιακό πανηγύρι».

Η ιστορική τεκμηρίωση του εθίμου από την τοπική μικρασιατική κοινότητα στηρίχθηκε σε ενδελεχή έρευνα στις γραπτές πηγές και τα συγγράμματα του Μηλιώρη και της Χαϊδεμένου.

«Εντοπίσαμε το έθιμο ακριβώς όπως αποτυπωνόταν στα Βουρλά και το Σιβρισάρι, τις ιδιαίτερες πατρίδες των προγόνων μας. Στην κεντρική μας εκδήλωση στην Πλατεία 200 συγκεντρώνονται κάθε χρόνο περισσότερα από 1.500 άτομα. Τιμούμε αυτή τη μνήμη μοιραζόμενοι το φαγητό, ακούγοντας τις μουσικές των αλησμόνητων πατριδών και χορεύοντας τους παραδοσιακούς μας χορούς, ώστε να κρατάμε ζωντανή την πολιτιστική μας κληρονομιά. Πρόκειται για μια δράση μοναδική στο είδος της για ολόκληρη την Αττική», πρόσθεσε η πρόεδρος του Συλλόγου.

Πολιτική και κοινωνική συσπείρωση στην Πλατεία «200»

Η εκδήλωση κορυφώθηκε το βράδυ της Παρασκευής στην Πλατεία των «200», όπου τοποθετήθηκαν δεκάδες τραπέζια για να υποδεχθούν τους εκατοντάδες δημότες αλλά και τους επισκέπτες από άλλες περιοχές. Το ζεστό κεσκέκι μοιράστηκε σε ατομικές μερίδες, συνοδευόμενο από φρέσκο ψωμί και κρασί, ενώ ο χώρος γέμισε από παραδοσιακές μικρασιατικές μελωδίες.

Το «παρών» στην εκδήλωση έδωσε σύσσωμη η τοπική αυτοδιοίκηση και πολιτική ηγεσία της πόλης. Μεταξύ άλλων παραβρέθηκαν ο δήμαρχος Καισαριανής Ηλίας Σταμέλος, η πρόεδρος του Μικρασιατικού Συλλόγου Στέλλα Σαρρηπαναγιώτου, ο επικεφαλής της παράταξης «Καισαριανή Τώρα» και πρώην δήμαρχος Χρήστος Βοσκόπουλος, ο Αντιδήμαρχος Βαγγέλης Πλυτάς, η επικεφαλής της παράταξης «Όμορφη Πόλη» Μπεττίνα Γραφίδου, καθώς και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης.