Ένα διήγημα κάθε ημέρα – «Ο Φοίβος, το ΡΕΞ και η Αναστασία» από τον συγγραφέα Δημήτρη Κωστόπουλο

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Στο πίσω μέρος σε μια αλάνα, τις αργίες, παραστάσεις με κουκλοθέατρο και Καραγκιόζη. Τους μπήκε η ιδέα. Ετσι το 1937 άνοιξε το θερινό σινεμά, ο Φοίβος. Ο χώρος όμως ποτέ δεν είναι αθώος. Μπαινοβγαίνει στην ιστορία.

Τον σκληρό Δεκέμβρη του 1944, έγινε αρχηγείο της ΟΠΛΑ. Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών, αλλά και εξόντωσης των αντιφρονούντων. Τα παιδιά του Οιδίποδα σε νέες περιπέτειες. Αίμα και δάκρυα. Πέρασαν πολλοί από εκεί. Ανάμεσά τους ο Μένης Κουμανταρέας με τους γονείς του, αυτοί γλίτωσαν, και η ηθοποιός Ελένη Παπαδάκη. Το πτώμα της βρέθηκε ημίγυμνο στην Ούλεν.

Τέλειωσε ο πόλεμος, τελείωσε και ο εμφύλιος, ξανανοίξανε οι δουλειές. Το 1953 οι αδελφοί Παπάζογλου άνοιξαν δίπλα στον θερινό τον χειμωνιάτικο. Τις Κυριακές το πρωί στον θερινό αγώνες κατς. Σήμερα αυτός, ο Φοίβος, είναι ο μοναδικός κινηματογράφος που έχει απομείνει από τους περίπου σαράντα που είχε κάποτε η πόλη. Τον θερινό τον γκρέμισε ο δρόμος. Η Νικολάου Στράτου, σήμερα Εθνικής Αντιστάσεως. Αδειάζουν τα χωριά, φουσκώνει η Αθήνα. Μεγάλωσε και ο προσφυγικός δήμος, απλώθηκε, έφτασε στο βουνό με τις καινούργιες συνοικίες του. Νέα Ζωή, Ανθούπολη, Κηπούπολη

Η δεκαετία του ’50 και αυτή του ’60 ήταν οι δεκαετίες του λαϊκού τραγουδιού και του σινεμά. Οι μετακινήσεις δύσκολες, παλιά λεωφορεία, ιδρωμένοι συνωστισμοί και ποδαρόδρομος. Ετσι δίπλα στα συνοικιακά καφενεία ξεφύτρωσαν, ο ένας μετά τον άλλον, και οι θερινοί κινηματογράφοι της γειτονιάς. Η λεωφόρος Θηβών χώριζε περίπου στη μέση το Περιστέρι.

Στον κάπως τακτοποιημένο κόσμο της Αστυνομίας Πόλεων και σε αυτόν της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής και του αυθαίρετου οικιστή. Δύο παράλληλοι στη Θηβών δρόμοι, η Δωδεκανήσου από πάνω και η Σαρανταπόρου από κάτω, οδηγούσαν αντίστοιχα στο ΡΕΞ και στην ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ. Τους δύο καινούργιους θερινούς σινεμάδες. Με ένα εισιτήριο, δυο ταινίες. Μία ελληνική και μία ξένη. Μελό, κωμωδία και περιπέτεια. Χαλίκι στο έδαφος και μεταλλικές καρέκλες με πλαστική ψάθα. Αγιόκλημα και γιασεμί στη μάντρα. Πασατέμπος, λεμονάδες, πορτοκαλάδες και μπυράλ. Η ελληνική Κόκα Κόλα. Εμπαινες το σούρουπο και έβγαινες περασμένα μεσάνυχτα. Φτηνές επενδύσεις μεγάλων θεαμάτων. Μαγεία που σκορπούσε μια στενή λωρίδα φως που έβγαινε από μια τρύπα στο καμαράκι της μηχανής. Ανοιγε πάνω από τα κεφάλια μας και πλημμύριζε την οθόνη.

Ηταν ένας Κούσης. Γύρναγε στις γειτονιές, ένα μικρό φορτηγό με μεγάφωνο. Πούλαγε πατάτες, κρεμμύδια, καρπούζια. Τα έφερνε, ο ίδιος, από τα χωράφια. Ξαφνικά ένα πρωί βγήκε ο κόσμος στα παράθυρα. Αντί για καρπούζια Μανωλάδας και πατάτες Τριπόλεως: «Σήμερον στον κινηματογράφο ΡΕΞ δύο συναρπαστικές ταινίες με μία δραχμή. “Γη ποτισμένη με ιδρώτα” με την ασυναγώνιστη Ναργκίς και ο βασιλιάς του γέλιου Φραγκίσκος Μανέλλης με τον Θανάση Βέγγο στο “Μήτρος και Μητρούσης”».

Ο ινδικός κινηματογράφος, το Μπόλιγουντ, είχε φτάσει στην Ελλάδα. Τραγουδούσε η Ναργκίς με ένα κόκκινο σημάδι στο κούτελο και την αγαπούσε γόης και φτωχόπαιδο ο Ρατζ Καπούρ. Γρήγορα τα ινδικά θλιμμένα τραγούδια έγιναν λαϊκά: «Σε τούτο τον κόσμο σκληρή είναι η ζωή μας» και «Καρδιά πληγωμένη πώς βαστάς και δεν ραγίζεις» με τη θρυλική Βούλα Πάλλα. Ο Κούσης από μανάβης είχε γίνει ιδιοκτήτης του θερινού σινεμά ΡΕΞ. Λένε, είχε κομπόδεμα, πούλησε και κάτι κτήματα. Κάπως έτσι ανάμεσα στην αρχιτεκτονική της ανάγκης ξεπήδησε το ΡΕΞ.

Στην πιο σικ πλευρά της πόλης, κάτω από τη Θηβών, το 1958 ακριβώς απέναντι από το μπαουχάους κτίριο του ΙΚΑ, ο Χρήστος Διαμαντόπουλος άνοιξε τον θερινό κινηματογράφο ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ. Με 1,50 δραχμές αυτός οι δύο ταινίες. Θυμάμαι την αξέχαστη βραδιά με τις δυο κινηματογραφικές εκδοχές της «Αναστασίας». Η «Αναστασία» με τον Γιουλ Μπρίνερ και την Ινγκριντ Μπέργκμαν. Μια κοπέλα που έχει χάσει τη μνήμη της, μοιάζει με την Αναστασία Νικολάγιεβνα, την κόρη του τελευταίου τσάρου, που εκτελέστηκε αλλά το πτώμα της δεν βρέθηκε ποτέ. Ο καραφλός γόης Γιουλ Μπρίνερ αξιωματικός του Λευκού Στρατού.

Ακολούθησε ή προηγήθηκε -αυτό δεν το θυμάμαι- και η ελληνική εκδοχή της, η «Αναστασά».Ενα βουκολικό δράμα με τη Μάρλεν Παπούλια και τον γόη της εποχής Κώστα Κακαββά στον ρόλο του φτωχού βοσκού Λιάκου. Υπάρχει και ένας κακός τσέλιγκας. Μουσική επένδυση ο Βασίλης Τσιτσάνης. Μάλιστα ο ευφυής σκηνοθέτης, Ηλίας Μαχαίρας, βρήκε τον τρόπο να αξιοποιήσει και τα λαϊκά τραγούδια του Τσιτσάνη. Για να αποφύγει τη σύλληψη, κατηγορούμενος άδικα για ένα φόνο, ο Λιάκος κατεβαίνει στην πόλη. Στο τραπέζι που τα πίνει, κλασική σκηνή του ελληνικού κινηματογράφου της εποχής, λείπει το ποτήρι της. Αλλά στο πάλκο απέναντι, ζωντανά, η Πόλυ Πάνου. Δίπλα της με το μπουζούκι του και στο σιγόντο ο Βασίλης Τσιτσάνης.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70 σχεδόν δεν υπήρχε σπίτι χωρίς παλιά ασπρόμαυρη τηλεόραση στο σαλόνι. Η τηλεόραση ήταν ένα σινεμά που μπορούσαμε να πάμε μόνοι μας. Ετσι σιγά σιγά οι κινηματογράφοι, ο ένας μετά τον άλλον, έκλεισαν. Οι κεντρικοί έγιναν σούπερ μάρκετ και αυτοί στις γειτονιές πολυκατοικίες. Κλείσαν και τα θερινά. Το 1974 η Αναστασία και λίγο πιο πριν το ΡΕΞ.

Ηταν και μια Τασούλα στη γειτονιά. Ψηλή με μακριά πόδια, κορμί βέργα, μοντέλο του Μοντιλιάνι. Για μένα Αναστασία. Εστελνε η οθόνη σπαράγματα ερωτισμού στο κοινό. Ορκοι αγάπης, αγκαλιές, φιλιά, μουσικές και τραγούδια. Κρυφές ματιές σαν κοφτές ανάσες μέσα στο σκοτάδι. Την πάντρεψαν νωρίς. Δεν ξαναπήγα, δεν άντεχα να τη βλέπω με τον άλλο. Πέρυσι έμαθα ότι πέθανε. Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο. Ετσι λένε.