Δέος: Το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα συμπληρώνεται μετά από 220 χρόνια - Τι λένε στον ΕΤ οι Μ. Κορρές και Β. Μανιδάκη

Η ολοκλήρωση της αποκατάστασης του δυτικού αετώματος και η οριστική απομάκρυνση των σκαλωσιών, των εξωτερικών ικριωμάτων από τη δυτική όψη επαναφέρουν την αρχιτεκτονική ενότητα στο δυτικό αέτωμα επιτρέποντας στο διεθνές κοινό του κορυφαίου συμβόλου του Δυτικού Πολιτισμού να αντιληφθεί πλήρως τη μνημειακή τριγωνική σύνθεση των γλυπτών που το κοσμούσαν, τους δύο πρωταγωνιστές θεούς, στο κέντρο και τις προσωποποιήσεις των ποταμών της Αθήνας, του Ιλισσού και του Κηφισού, στις γωνίες του αετώματος. Για πρώτη φορά μετά από δύο αιώνες, η δυτική όψη του Παρθενώνα αποδίδεται από το Υπουργείο Πολιτισμού στην πληρέστερη δυνατή μορφή της, καθώς με την τοποθέτηση δύο ορθοστατών στις κενές θέσεις του δυτικού αετώματος και την ολοκλήρωση της αποκατάστασης του αντιθηματικού τοίχου αποκαθίσταται η αρχιτεκτονική ενότητα του αετώματος. Παράλληλα, η μελέτη που συνόδευσε το έργο αποκατάστασης του δυτικού αετώματος φαίνεται να αποσαφηνίζει πτυχές της δράσης του λόρδου Έλγιν στον Παρθενώνα κατά τα πρώτα χρόνια της απόσπασης των Γλυπτών από το 1801 και μετά…

Ως στιγμή «ιστορικής σημασίας για το μνημείο, για την Ακρόπολη και για τον παγκόσμιο πολιτισμό» χαρακτήρισε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη «την ολοκλήρωση της εξαιρετικά απαιτητικής αναστηλωτικής επέμβασης, χάρη στην οποία το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα αποδίδεται στην πληρέστερη μορφή του μετά από περίπου 220 χρόνια». «Το θέαμα είναι πραγματικά συγκλονιστικό» δήλωσε η κ. Μενδώνη και επισήμανε «το αέτωμα, το οποίο γενιές Ελλήνων πολιτών και επισκεπτών από όλο τον κόσμο είχαν συνηθίσει να βλέπουν ελλιπές, ανακτά την αρχιτεκτονική του ενότητα. Οι δύο νέοι ορθοστάτες, που τοποθετήθηκαν στις κενές θέσεις του, δεν αποκαθιστούν μόνο ένα μορφολογικό κενό. Επιτρέπουν να αναδειχθούν εκ νέου οι μοναδικές αναλογίες και η γεωμετρική τελειότητα της δυτικής όψης του Παρθενώνα». Σύμφωνα με την Υπουργό η επιτυχής ολοκλήρωσή του έργου «αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι η Ελλάδα, το Υπουργείο Πολιτισμού, τα στελέχη του έχουν πετύχει η ελληνική αναστηλωτική σχολή να πρωτοπορεί και να συγκαταλέγεται στις κορυφαίες διεθνώς. Σήμερα, αντικρίζουμε το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα όπως δεν το είχαμε δει εδώ και δύο αιώνες».

Κορρές στον ΕΤ: «Χρειάστηκε μελέτη 4 δεκαετιών»

Η εικόνα που βλέπουμε σήμερα με την ολοκλήρωση μιας εξαιρετικά απαιτητικής αναστηλωτικής επέμβασης να καλωσορίζει τους επισκέπτες στον Ιερό Βράχο, το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα, συνοδεύεται από μελέτη που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ο σχεδιασμός του έργου όπως λέει στον ΕΤ ο καθηγητής, Αρχιτέκτων, Ακαδημαϊκός-Πρόεδρος της Επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως Μανόλης Κορρές, ξεκίνησε το 1983. «Τότε καταρτίστηκε όλο το πρόγραμμα, το οποίο περιείχε και το σύνολο του έργου που υλοποιήθηκε» μας αφηγείται ο κ. Κορρές και μας εξηγεί «το έργο όμως έπρεπε να κλιμακωθεί σύμφωνα με προτεραιότητες. Αυτό που πάντοτε προέχει είναι το σωστικό μέρος της επέμβασης και έπεται εκείνο που συμπληρώνει και αποκαθιστά την εικόνα. Το σωστικό μέρος ήταν η απαλλαγή του μνημείου από τα επιβλαβή ξένα συνδετικά στοιχεία που είχε προσθέσει κατά καιρούς η αναστήλωση, ιδίως του 1900 έως το 1933. Αυτή είναι η εξήγηση γιατί δόθηκε προτεραιότητα στα σωστικά έργα και μετά ακολούθησαν οι συμπληρώσεις, μεταξύ των οποίων και αυτή, η οποία είναι επιτυχής και επιδρά πολύ θετικά στην εμφάνιση του μνημείου».

Μανιδάκη στον ΕΤ: Ορόσημο για το έργο της προστασίας και ανάδειξης των μνημείων της Ακρόπολης

Ως «ένα ιδιαίτερα σημαντικό ορόσημο για το έργο της προστασίας και ανάδειξης των μνημείων της Ακρόπολης» χαρακτηρίζει στον ΕΤ η αρχιτέκτων μηχανικός προϊσταμένη του έργου αποκατάστασης του Παρθενώνα Β. Μανιδάκη. Όπως μας εξηγεί, η δυτική πλευρά αποτελεί «την πλέον εκτεθειμένη και πλέον γνωστή όψη του Παρθενώνα, γιατί είναι αυτή που αντικρίζει κανείς όταν ανεβαίνει από τα Προπύλαια». Ο τριγωνικός χώρος της όψης, ήταν ακριβώς ο χώρος ο οποίος φιλοξενούσε τα λεγόμενα αετωματικά Γλυπτά. Τα πιο περίφημα, τα πιο απαιτητικά από πλευράς γλυπτικής, από πλευράς κατασκευής και από πλευράς στήριξης. Τα περισσότερα θραύσματα από το αέτωμα βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Ανάμεσά τους και η περίφημη ποταμίσσια μορφή, πιθανότατα του Ιλισσού ή του Κηφισού στην αριστερή- βόρεια άκρη, η οποία, όπως σημειώνει η κ. Μανιδάκη, «ήταν από τα καλύτερα διατηρημένα γλυπτά του αετώματος» και «ο Έλγιν την απέσπασε από τη θέση του». Όπως υπογραμμίζει η επικεφαλής αρχιτέκνων μηχανικός του έργου, μέσα από τη μελέτη του δυτικού αετώματος «διερευνήθηκε περισσότερο το πλαίσιο της δράσης του Έλγιν στον Παρθενώνα». «Η μελέτη μας έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίζουμε με μεγάλη ακρίβεια πότε κατέπεσαν οι δύο ορθοστάτες από το δυτικό αέτωμα» αναφέρει η κ. Μανιδάκη και επισημαίνει «η μελέτη έδειξε ότι η πτώση των ορθοστατών σχετίζεται με τη δράση του Έλγιν» εξηγώντας ότι οι ορθοστάτες βρίσκονταν ακόμη στη θέση τους έως το 1801, ενώ η απώλειά τους χρονολογείται στο 1802, περίοδο κατά την οποία ο Έλγιν είχε ήδη ξεκινήσει την αφαίρεση γλυπτών από τον Παρθενώνα.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟ η αποκατάσταση των ορθοστατών του τυμπάνου, δηλαδή των μεγάλων κατακόρυφων μαρμάρινων πλακών που συγκροτούν το τριγωνικό χώρο του δ. αετώματος αποτέλεσε μία από τις πλέον σύνθετες επεμβάσεις των τελευταίων ετών για την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως. Το έργο απαίτησε εξειδικευμένες τεχνικές λύσεις και απόλυτη ακρίβεια σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από την επεξεργασία των νέων μαρμάρων έως την ανύψωση και τοποθέτησή τους στο μνημείο. Ο μεγάλος ορθοστάτης του δυτικού αετώματος αποκαταστάθηκε στην αρχική γεωμετρία του μέσω συγκόλλησης των σωζόμενων αρχαίων θραυσμάτων και συμπλήρωσης με νέο μάρμαρο, ενώ ο δεύτερος κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από νέο μάρμαρο. Η ολοκλήρωση του προγράμματος αποκατάστασης της δυτικής όψης πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο έργου που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.