Την πάγια και αμετάβλητη θέση της ΕΕ ότι «το τουρκολυβικό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών», επανέλαβε η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας, κατά τη συνάντηση που είχε στις Βρυξέλλες, με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν.
Οι δύο αξιωματούχοι είχαν μια «εκτενή συζήτηση για μια σειρά ζητημάτων». Όπως αναφέρει η ίδια η Κάλας σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα «Χ», εκτός από το τουρκολυβικό μνημόνιο, στο επίκεντρο βρέθηκε το Κυπριακό, οι υβριδικές απειλές της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
I had an extensive discussion with my colleague @HakanFidan on a range of issues.
Good neighbourly relations and advancing the Cyprus settlement process are of high importance. I raised yesterday’s Libyan vote on a maritime MoU with Türkiye and stressed that it infringes upon the sovereign rights of third states.
On Russia’s dangerous Black Sea escalation, I emphasised the need to step up the pressure on Moscow to end the war. The EU and Türkiye both support a Black Sea freedom of navigation arrangement.
We also addressed developments in the South Caucasus and across the Middle East. Houthi attacks on Saudi Arabia and Yemen are textbook terror tactics and must end. In the Strait of Hormuz, Iran is making shipping dangerous and expensive. Freedom of navigation must be restored without tolls or fees.
— Kaja Kallas (@kajakallas) October 21, 2026
Συγκεκριμένα, στην ανάρτησή της στο «Χ», η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής αναφέρει τα εξής:
«Οι σχέσεις καλής γειτονίας και η προώθηση της διαδικασίας διευθέτησης του Κυπριακού είναι ύψιστης σημασίας. Έθεσα το ζήτημα της χθεσινής ψηφοφορίας στη Λιβύη σχετικά με ένα Μνημόνιο Συνεννόησης για θαλάσσια ζητήματα με την Τουρκία και τόνισα ότι αυτό παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Όσον αφορά την επικίνδυνη κλιμάκωση της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, υπογράμμισα την ανάγκη ενίσχυσης της πίεσης προς τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου. Τόσο η ΕΕ όσο και η Τουρκία υποστηρίζουν τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Διαβάστε Επίσης
Συζητήσαμε επίσης τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη αποτελούν κλασικό παράδειγμα τακτικών τρομοκρατίας και πρέπει να σταματήσουν. Στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν καθιστά τη ναυσιπλοΐα επικίνδυνη και δαπανηρή. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αποκατασταθεί, χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων τελών».
«Άκυρο, χωρίς ισχύ» – Και η Αίγυπτος απορρίπτει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Μετά την ΕΕ, την Ελλάδα και την Κύπρο και η Αίγυπτος απορρίπτει την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, προσθέτοντας ότι η επικύρωση αυτή δεν θα έχει καμία νομική ισχύ για το Κάιρο.
Στην τοποθέτηση του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών καθίσταται σαφές ότι το Κάιρο δεν πρόκειται να αναγνωρίσει την εγκυρότητα της συγκεκριμένης επικύρωσης. Η Αίγυπτος διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι η ενέργεια αυτή «δεν θα έχει κανένα νομικό αντίκτυπο» για τη χώρα, αμφισβητώντας ευθέως τη νομιμοποίηση των αποφάσεων που λαμβάνονται σε αυτό το πλαίσιο και θωρακίζοντας τα δικά της κυριαρχικά δικαιώματα στη λεκάνη της Μεσογείου.
Επικοινωνία Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ΥΠΕΞ
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο βρέθηκε στο επίκεντρο και της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμντελατί.
«Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης και τις επιπτώσεις τους στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών στο Χ.
🇬🇷🇨🇾 Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Κύπριο ομόλογό του @ckombos.
Στο επίκεντρο, οι εξελίξεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.@CyprusMFA @cyprusingreece @GreeceinCyprus https://t.co/jAUrKvxy0n
— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026
Την έντονη αποδοκιμασία της εξέφρασε χθες και η ΕΕ για την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, τονίζοντας την αλληλεγγύη της σε Ελλάδα και Κύπρο. Η Ελλάδα κάνει λόγο για νομικά αβάσιμη κοινοβουλευτική απόφαση, ενώ η Άγκυρα τονίζει πως διασφαλίζει τα δικαιώματα των δύο χωρών.
Σε μια ηχηρή παρέμβασή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χαρακτήρισε άκυρο το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασαν απόψε (20/10) με κοινή δήλωση τη βαθιά λύπη τους για την επικύρωση από το λιβυκό Κοινοβούλιο του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας, υπενθυμίζοντας παράλληλα της θέση της ΕΕ ότι η συμφωνία αυτή είναι άκυρη γιατί παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων και το δίκαιο της θάλασσας.
«Εκφράζουμε τη βαθιά μας λύπη για τη σημερινή επικύρωση, από το λιβυκό Κοινοβούλιο, του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα», αναφέρουν οι δύο κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ.
Ταυτόχρονα υπενθυμίζουν ότι η θέση της ΕΕ επί του θέματος αυτού διατυπώθηκε σαφώς από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη. «Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη», τονίζουν, επαναβεβαιώνοντας την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Καταλήγοντας, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη.
Για νομικά αβάσιμη κοινοβουλευτική απόφαση κάνει λόγο η Αθήνα
Υπουργείο Εξωτερικών
Είχε προηγηθεί ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, στην οποία τονίζονταν σαφώς πως «η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής».
Αναλυτικά το ΥΠΕΞ αναφέρει:
«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.
Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο. Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Καταδίκη από την Κύπρο
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου καταδίκασε με τη σειρά του την απόφαση της Βουλής της Λιβύης για έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού «μνημονίου συναντίληψης» του 2019.
Στη σχετική του ανακοίνωση σημειώνει πως το εν λόγω «μνημόνιο» παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και του εθιμικού διεθνούς δικαίου, αναφορικά με τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.
«Ως εκ τούτου, το υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να θεωρεί το εν λόγω “μνημόνιο” παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών», καταλήγει η ανακοίνωση.
Τι αλλάζει για Τουρκία, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο
Για το σκηνικό που διαμορφώνεται, μετά την επικύρωση του τουρκολυβικού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, μίλησε ο Κωνσταντίνος Φίλης στον ΣΚΑΪ, αναλύοντας τα νέα δεδομένα και το αν και κατά πόσο επηρεάζει τις ελληνικές θέσεις.
Όπως εξηγεί ο κ. Φίλης, η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου έχει και συμβολική και πρακτική αξία. Συμβολική, διότι είχε ήδη επικυρωθεί αυτή η συμφωνία το 2019 από το Προεδρικό Συμβούλιο της Λιβύης, επικαλούμενη τότε η κυβέρνηση την εγκατάσταση έκτακτης ανάγκης. Έρχεται όμως τώρα το Κοινοβούλιο να το κάνει αυτό, κάτι το οποίο επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία έχει ένα κυρίαρχο ρόλο στη Λιβύη, διότι εκτός από τις επενδύσεις και την οικονομική υποστήριξη που προσφέρει με διαφόρους τρόπους πάνω και κάτω από τα ραντάρ στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, είναι και ένα κράτος το οποίο μεσολαβεί για την ενοποίηση των δύο διαφορετικών μερών της Λιβύης. Και αυτό το κάνει μαζί και με κράτη τα οποία είναι κοντά στην Ελλάδα, όπως είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή και η Αίγυπτος.
Παράλληλα, εξηγεί ο κ. Φίλης, η έγκριση της συμφωνίας δείχνει και τη δυσχέρεια στην οποία έχει πέσει η ανατολική Λιβύη τα τελευταία χρόνια, μετά και την αποτυχία του Χαλίφα Χαφτάρ το 2019 να ανατρέψει την κυβέρνηση της Τρίπολης. Ο ίδιος δέχθηκε πίεση βλέποντας χώρες οι οποίες τον υποστήριζαν να αποστασιοποιούνται, και η Τουρκία βρήκε το κατάλληλο κενό για να μπορέσει να εισχωρήσει, να παρεισφρήσει και να εξυπηρετήσει τα δικά της συμφέροντα, προσφέροντας στον Χαφτάρ περισσότερα από ό,τι μπορούσε να προσφέρει η Ελλάδα.
Ο κ. Φίλης τόνισε ότι η Ελλάδα έκανε φιλότιμες προσπάθειες για να προσεγγίσει τη λιβυκή πλευρά, όμως δεν αποδείχθηκαν αρκετές μπροστά στα εργαλεία που είχε στη διάθεσή της η Τουρκία. «Η Ελλάδα αναμένει ότι η Chevron τους επόμενους μήνες θα διεξάγει τις πρώτες έρευνες στην περιοχή νοτίως της Κρήτης, η οποία είναι μία περιοχή, μέρος της οποίας τέμνεται του τουρκολιβυκού συμφώνου, οπότε αναμένεται η Άγκυρα να αντιδράσει», τονίζει χαρακτηριστικά.
Επιπλέον, φαίνεται ότι σε σχέση με το καλώδιο δυσχεραίνεται η προσπάθεια κάποιας συνεννόησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, επισημαίνει ο κ. Φίλης στον ΣΚΑΪ και προσθέτει ότι σύμφωνα με τις πληροφορίες, σε πρώτη φάση φαίνεται να έχουν ολοκληρωθεί διαβουλεύσεις μεταξύ Γάλλων και Τούρκων. Αν και εφόσον ισχύει αυτή η πληροφορία, σημαίνει ότι τις επόμενες μέρες κανονικά θα έπρεπε να γίνει μία συζήτηση ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα, ωστόσο η σημερινή συμφωνία εγείρει ερωτήματα ως προς αυτό.
«Παράλληλα όμως, οι εξελίξεις αυτές δίνουν τη δυνατότητα στην Ελλάδα να κάνει την περίφημη περιώνυμη επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως αλλά και δυτικά της Κρήτης, όχι μόνο ως απάντηση μόνο σε αυτό που συμβαίνει, όχι μόνο για να αυξηθεί το κόστος της συμφωνίας για Λιβύη και Τουρκία, αλλά γιατί είναι μία ενέργεια η οποία θα δείξει προς πάσα κατεύθυνση πώς η Ελλάδα εννοεί τα συμφέροντά της στα κυριαρχικά και εν προκειμένω την κυριαρχία της στην περιοχή.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Τουρκία θα αντιδράσει όχι τόσο για τα νότια της Κρήτης όσο για τα δυτικά, όπου υπάρχει ένα σημαντικό πέρασμα για την διεθνή ναυσιπλοΐα, και η Ελλάδα θα καλεστεί να απορροφήσει την πίεση», τονίζει ο ίδιος.
Τι «ορίζει» το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019, ορίζει υποτιθέμενα κοινά θαλάσσια σύνορα (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη – ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα) μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης.
Τα βασικά σημεία και ο πυρήνας της συμφωνίας προβλέπουν τα εξής:
• Αυθαίρετη χάραξη συνόρων: Ορίζει μια νοητή γραμμή θαλάσσιων συνόρων μήκους περίπου 18,6 ναυτικών μιλίων που συνδέει τις ηπειρωτικές ακτές της νοτιοδυτικής Τουρκίας με τις ακτές της ανατολικής Λιβύης (Κυρηναϊκή).
• Πλήρης εξαίρεση των ελληνικών νησιών: Για να επιτευχθεί αυτή η ένωση, το μνημόνιο βασίζεται στην τουρκική νομική θεωρία και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», σύμφωνα με τα οποία τα νησιά δεν διαθέτουν δική τους υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ, παρά μόνο αιγιαλίτιδα ζώνη (χωρικά ύδατα).
• Υφαρπαγή ελληνικής δικαιοδοσίας: Με αυτή τη χάραξη, το σύμφωνο εξαφανίζει την επήρεια μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και το Καστελλόριζο. Εμφανίζει θαλάσσιες περιοχές που βάσει του Δικαίου της Θάλασσας ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ ως τουρκική και λιβυκή δικαιοδοσία.
