Την έντονη αποδοκιμασία της εξέφρασε η ΕΕ για την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, τονίζοντας την αλληλεγγύη της σε Ελλάδα και Κύπρο.
Η Ελλάδα κάνει λόγο για νομικά αβάσιμη κοινοβουλευτική απόφαση, ενώ η Άγκυρα τονίζει πως διασφαλίζει τα δικαιώματα των δύο χωρών.
Σε μια ηχηρή παρέμβασή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χαρακτήρισε άκυρο το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασαν απόψε (20/10) με κοινή δήλωση τη βαθιά λύπη τους για την επικύρωση από το λιβυκό Κοινοβούλιο του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας, υπενθυμίζοντας παράλληλα της θέση της ΕΕ ότι η συμφωνία αυτή είναι άκυρη γιατί παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων και το δίκαιο της θάλασσας.
«Εκφράζουμε τη βαθιά μας λύπη για τη σημερινή επικύρωση, από το λιβυκό Κοινοβούλιο, του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα», αναφέρουν οι δύο κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ.
Ταυτόχρονα υπενθυμίζουν ότι η θέση της ΕΕ επί του θέματος αυτού διατυπώθηκε σαφώς από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη. «Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη», τονίζουν, επαναβεβαιώνοντας την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Καταλήγοντας, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη.
Για νομικά αβάσιμη κοινοβουλευτική απόφαση κάνει λόγο η Αθήνα
Υπουργείο Εξωτερικών
Είχε προηγηθεί ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, στην οποία τονίζονταν σαφώς πως «η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής».
Διαβάστε Επίσης
Αναλυτικά το ΥΠΕΞ αναφέρει:
«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής.
Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο. Έχοντας ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η Ελλάδα έχει αποδείξει τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα γειτονικών κρατών. Καλούμε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Επικοινωνία Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ΥΠΕΞ
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο βρέθηκε στο επίκεντρο και της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμντελατί.
«Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης και τις επιπτώσεις τους στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών στο Χ.
🇬🇷🇨🇾 Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Κύπριο ομόλογό του @ckombos.
Στο επίκεντρο, οι εξελίξεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.@CyprusMFA @cyprusingreece @GreeceinCyprus https://t.co/jAUrKvxy0n
— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026
Καταδίκη από την Κύπρο
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου καταδίκασε με τη σειρά του την απόφαση της Βουλής της Λιβύης για έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού «μνημονίου συναντίληψης» του 2019.
Στη σχετική του ανακοίνωση σημειώνει πως το εν λόγω «μνημόνιο» παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και του εθιμικού διεθνούς δικαίου, αναφορικά με τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.
«Ως εκ τούτου, το υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να θεωρεί το εν λόγω “μνημόνιο” παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών», καταλήγει η ανακοίνωση.
Ικανοποίηση στην Άγκυρα
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν. REUTERS/Alaa Al Sukhni/File Photo
Το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας από την άλλη, χαιρετίζει με ανακοίνωσή του την υπογραφή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, τονίζοντας πως διασφαλίζει τα συμφέροντα και των δύο χωρών.
«Χαιρετίζουμε την απόφαση που εγκρίθηκε σήμερα (20 Οκτωβρίου) από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης σχετικά με το Μνημόνιο Συναντίληψης για την Οριοθέτηση Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, το οποίο βρίσκεται σε ισχύ από το 2019», αναφέρει στην σχετική ανακοίνωση το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.
Σύμφωνα με την Άγκυρα «το εν λόγω Μνημόνιο Συναντίληψης διασφαλίζει τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα και των δύο χωρών βάσει του διεθνούς δικαίου και της αρχής της ισότητας, και συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης».
Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ κλείνει με τη δέσμευση ότι η Τουρκία «θα συνεχίσει να συνεργάζεται με όλους τους εταίρους για την προώθηση της εμπιστοσύνης, της σταθερότητας και της ειρήνης στη λεκάνη της Mεσογείου, σύμφωνα με τη δέσμευσή της στο διεθνές δίκαιο».
Regarding the Memorandum of Understanding on the Delimitation of Maritime Jurisdiction Areas between Türkiye and Libya https://t.co/KxVsEkfjsu https://t.co/3juCDwyCWs
— Turkish MFA (@MFATurkiye) October 20, 2026
Τι προηγήθηκε
H Βουλή των Αντιπροσώπων στη Λιβύη ενέκρινε το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη στάση της. Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης αποφάσισε την Τρίτη (20/10) να εγκαταλείψει την απόφαση απόρριψης της συμφωνίας που είχε λάβει το 2020. Όπως μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο δηλώσεις δύο Λίβυων βουλευτών, η Βουλή των Αντιπροσώπων προχώρησε στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ανακαλώντας την απόφαση που είχε λάβει πριν από έξι χρόνια.
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019 από την Τουρκία και την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης. Η συμφωνία αφορούσε την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών και είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, μεταξύ άλλων και από την Ελλάδα.
قال نائبان في البرلمان الليبي لرويترز إن البرلمان أقر يوم الثلاثاء اتفاقية بحرية مع تركيا وألغى قرار مقاطعة يعود لعام 2020.
https://t.co/QY5UYXGnJL— Reuters | رويترز العربية (@araReuters) October 20, 2026
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στην ανατολική πλευρά της χώρας, δεν είχε επικυρώσει τη συμφωνία. Αντίθετα, το 2020 είχε προχωρήσει στην απόρριψή της, χαρακτηρίζοντάς την άκυρη και αποφασίζοντας να την μποϊκοτάρει. Η νέα απόφαση, εφόσον επιβεβαιωθεί επισήμως στο σύνολο των διαδικαστικών της λεπτομερειών, συνιστά ουσιαστική μεταβολή της στάσης του ανατολικού λιβυκού στρατοπέδου απέναντι στην Άγκυρα.
Οι κινήσεις της Τουρκίας και ο ρόλος του Χαφτάρ
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από πληροφορίες για εντατικές διπλωματικές επαφές και πιέσεις της Τουρκίας προς την ηγεσία της ανατολικής Λιβύης. Στόχος της τουρκικής πλευράς ήταν να ασκηθεί επιρροή στη νέα ηγεσία του λιβυκού κοινοβουλίου, ώστε να προχωρήσει η επίσημη επικύρωση της συμφωνίας του 2019. Οι διεργασίες αυτές συνδέονται χρονικά και με την απομάκρυνση του προηγούμενου προέδρου της λιβυκής Βουλής, Αγκίλα Σάλεχ.
Στην Τρίπολη ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών
Παράλληλα με τις κοινοβουλευτικές εξελίξεις, η Άγκυρα φέρεται να ενισχύει τις επαφές της με αξιωματούχους στη Λιβύη. Ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, αναμενόταν να επισκεφθεί την Τρίπολη το πρωί της Τρίτης (20/10), προκειμένου να πραγματοποιήσει συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας. Ήδη από τις 19 Οκτωβρίου, ο ιστότοπος γεωπολιτικών αναλύσεων Geopolitical Desk είχε κάνει λόγο για πιθανή σημαντική πρόοδο στις σχέσεις της Τουρκίας με την ανατολική Λιβύη.
Τι αλλάζει για Τουρκία, Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειο
Για το σκηνικό που διαμορφώνεται, μετά την επικύρωση του τουρκολυβικού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, μίλησε ο Κωνσταντίνος Φίλης στον ΣΚΑΪ, αναλύοντας τα νέα δεδομένα και το αν και κατά πόσο επηρεάζει τις ελληνικές θέσεις.
Όπως εξηγεί ο κ. Φίλης, η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου έχει και συμβολική και πρακτική αξία. Συμβολική, διότι είχε ήδη επικυρωθεί αυτή η συμφωνία το 2019 από το Προεδρικό Συμβούλιο της Λιβύης, επικαλούμενη τότε η κυβέρνηση την εγκατάσταση έκτακτης ανάγκης. Έρχεται όμως τώρα το Κοινοβούλιο να το κάνει αυτό, κάτι το οποίο επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία έχει ένα κυρίαρχο ρόλο στη Λιβύη, διότι εκτός από τις επενδύσεις και την οικονομική υποστήριξη που προσφέρει με διαφόρους τρόπους πάνω και κάτω από τα ραντάρ στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, είναι και ένα κράτος το οποίο μεσολαβεί για την ενοποίηση των δύο διαφορετικών μερών της Λιβύης. Και αυτό το κάνει μαζί και με κράτη τα οποία είναι κοντά στην Ελλάδα, όπως είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή και η Αίγυπτος.
Παράλληλα, εξηγεί ο κ. Φίλης, η έγκριση της συμφωνίας δείχνει και τη δυσχέρεια στην οποία έχει πέσει η ανατολική Λιβύη τα τελευταία χρόνια, μετά και την αποτυχία του Χαλίφα Χαφτάρ το 2019 να ανατρέψει την κυβέρνηση της Τρίπολης. Ο ίδιος δέχθηκε πίεση βλέποντας χώρες οι οποίες τον υποστήριζαν να αποστασιοποιούνται, και η Τουρκία βρήκε το κατάλληλο κενό για να μπορέσει να εισχωρήσει, να παρεισφρήσει και να εξυπηρετήσει τα δικά της συμφέροντα, προσφέροντας στον Χαφτάρ περισσότερα από ό,τι μπορούσε να προσφέρει η Ελλάδα.
Ο κ. Φίλης τόνισε ότι η Ελλάδα έκανε φιλότιμες προσπάθειες για να προσεγγίσει τη λιβυκή πλευρά, όμως δεν αποδείχθηκαν αρκετές μπροστά στα εργαλεία που είχε στη διάθεσή της η Τουρκία. «Η Ελλάδα αναμένει ότι η Chevron τους επόμενους μήνες θα διεξάγει τις πρώτες έρευνες στην περιοχή νοτίως της Κρήτης, η οποία είναι μία περιοχή, μέρος της οποίας τέμνεται του τουρκολιβυκού συμφώνου, οπότε αναμένεται η Άγκυρα να αντιδράσει», τονίζει χαρακτηριστικά.
Επιπλέον, φαίνεται ότι σε σχέση με το καλώδιο δυσχεραίνεται η προσπάθεια κάποιας συνεννόησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, επισημαίνει ο κ. Φίλης στον ΣΚΑΪ και προσθέτει ότι σύμφωνα με τις πληροφορίες, σε πρώτη φάση φαίνεται να έχουν ολοκληρωθεί διαβουλεύσεις μεταξύ Γάλλων και Τούρκων. Αν και εφόσον ισχύει αυτή η πληροφορία, σημαίνει ότι τις επόμενες μέρες κανονικά θα έπρεπε να γίνει μία συζήτηση ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα, ωστόσο η σημερινή συμφωνία εγείρει ερωτήματα ως προς αυτό.
«Παράλληλα όμως, οι εξελίξεις αυτές δίνουν τη δυνατότητα στην Ελλάδα να κάνει την περίφημη περιώνυμη επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως αλλά και δυτικά της Κρήτης, όχι μόνο ως απάντηση μόνο σε αυτό που συμβαίνει, όχι μόνο για να αυξηθεί το κόστος της συμφωνίας για Λιβύη και Τουρκία, αλλά γιατί είναι μία ενέργεια η οποία θα δείξει προς πάσα κατεύθυνση πώς η Ελλάδα εννοεί τα συμφέροντά της στα κυριαρχικά και εν προκειμένω την κυριαρχία της στην περιοχή.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Τουρκία θα αντιδράσει όχι τόσο για τα νότια της Κρήτης όσο για τα δυτικά, όπου υπάρχει ένα σημαντικό πέρασμα για την διεθνή ναυσιπλοΐα, και η Ελλάδα θα καλεστεί να απορροφήσει την πίεση», τονίζει ο ίδιος.
Τι «ορίζει» το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019, ορίζει υποτιθέμενα κοινά θαλάσσια σύνορα (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη – ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα) μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης.
Τα βασικά σημεία και ο πυρήνας της συμφωνίας προβλέπουν τα εξής:
• Αυθαίρετη χάραξη συνόρων: Ορίζει μια νοητή γραμμή θαλάσσιων συνόρων μήκους περίπου 18,6 ναυτικών μιλίων που συνδέει τις ηπειρωτικές ακτές της νοτιοδυτικής Τουρκίας με τις ακτές της ανατολικής Λιβύης (Κυρηναϊκή).
• Πλήρης εξαίρεση των ελληνικών νησιών: Για να επιτευχθεί αυτή η ένωση, το μνημόνιο βασίζεται στην τουρκική νομική θεωρία και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», σύμφωνα με τα οποία τα νησιά δεν διαθέτουν δική τους υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ, παρά μόνο αιγιαλίτιδα ζώνη (χωρικά ύδατα).
• Υφαρπαγή ελληνικής δικαιοδοσίας: Με αυτή τη χάραξη, το σύμφωνο εξαφανίζει την επήρεια μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και το Καστελλόριζο. Εμφανίζει θαλάσσιες περιοχές που βάσει του Δικαίου της Θάλασσας ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ ως τουρκική και λιβυκή δικαιοδοσία.
