Το πιο «χοντρούλικο καλαμάρι» του Ιουρασικού βρέθηκε στο Γουαϊόμινγκ

Το νέο είδος ονομάστηκε Wyoteuthis linsterorum και ανήκει στους βελεμνίτες, αρχαίους κεφαλόποδες συγγενείς των σημερινών καλαμαριών και χταποδιών. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι το ασυνήθιστα πλατύ, βαρελοειδές σκελετικό του τμήμα, που το κάνει τον πιο «χοντρούλικο» βελεμνίτη που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα. Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε στο επιστημονικό περιοδικό Papers in Palaeontology, από διεθνή ομάδα ερευνητών από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και τη Νέα Ζηλανδία.

Credit: © Courtesy of the Linster family / University of Manchester.

Το απολίθωμα που «ξεχώριζε σαν τη μύγα μες στο γάλα»

Οι περισσότεροι βελεμνίτες που έχουν βρεθεί στο Γουαϊόμινγκ έχουν χαρακτηριστικό σχήμα σφαίρας, μήκος περίπου 5 έως 10 εκατοστά και πλάτος μόλις 1 έως 2 εκατοστά. Το Wyoteuthis linsterorum, αντίθετα, είχε μήκος περίπου 10 εκατοστά αλλά έφτανε σε πλάτος τα 6 εκατοστά, πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο γνωστό είδος. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ζωντανό ζώο, μαζί με τα πλοκάμια του, έφτανε περίπου τα 60 εκατοστά.

Ο συλλέκτης απολιθωμάτων Κλιφ Λίνστερ κατά τη διάρκεια έρευνας πεδίου. Ο Λίνστερ ανακάλυψε ένα από τα δύο γνωστά δείγματα του Wyoteuthis linsterorum, το οποίο δώρισε για επιστημονική μελέτη.
Credit: © Courtesy of the Linster family / University of Manchester.

Ο παλαιοντολόγος Μπιλ Γουόλ, που ξεκίνησε την έρευνα, είπε ότι το απολίθωμα «ξεχώριζε σαν τη μύγα μες στο γάλα» ανάμεσα στους συνηθισμένους βελεμνίτες της περιοχής. Στο Γουαϊόμινγκ, μάλιστα, οι βελεμνίτες έχουν αποκτήσει ένα πολύ λιγότερο επιστημονικό παρατσούκλι: οι ντόπιοι παλαιοντολόγοι τους αποκαλούν «squid butts», δηλαδή περίπου «πισινούς καλαμαριών».

Το CT αποκάλυψε την έκπληξη

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν αξονική τομογραφία για να εξετάσουν τα απολιθώματα χωρίς να τα καταστρέψουν. Οι εικόνες αποκάλυψαν εσωτερικά χαρακτηριστικά που έδειξαν ότι το ζώο ανήκε σε μια πολύ παλιά οικογένεια βελεμνιτών, η οποία θεωρούνταν ότι είχε εξαφανιστεί εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα. Ο ερευνητής Αλεξέι Ιπόλιτοφ δήλωσε ότι εξεπλάγη βαθιά, καθώς οι βελεμνίτες αποτελούν μία από τις πλέον μελετημένες ομάδες απολιθωμάτων εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια και τόσο ασυνήθιστες ανακαλύψεις θεωρούνται εξαιρετικά σπάνιες. Μία πιθανή εξήγηση για το ασυνήθιστο μέγεθός του είναι ότι το μεγαλύτερο σώμα το βοηθούσε να κυνηγά μικρότερους βελεμνίτες. Όπως σημείωσε ο Ιπόλιτοφ, τα σημερινά καλαμάρια δεν είναι ιδιαίτερα επιλεκτικά όσον αφορά τη λεία τους και συχνά κυνηγούν άλλα κεφαλόποδα, ακόμη και άτομα του ίδιου είδους.

Τα σημεία στο Γουαϊόμινγκ όπου εντοπίστηκαν τα δύο γνωστά απολιθώματα του Wyoteuthis linsterorum.Credit: © Courtesy of Alexey Ippolitov / University of Manchester.

Μια ανακάλυψη που χρειάστηκε σχεδόν 30 χρόνια

Η ιστορία του νέου είδους ξεκίνησε σχεδόν τρεις δεκαετίες πριν. Το πρώτο απολίθωμα βρέθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 από τον Μπούρκχαρντ Πολ, ιδρυτή του Wyoming Dinosaur Center. Παρέμεινε όμως για χρόνια χωρίς να μελετηθεί στις συλλογές του μουσείου. Το δεύτερο δείγμα βρέθηκε κοντά στο Ten Sleep του Γουαϊόμινγκ από τον συλλέκτη απολιθωμάτων Κλιφ Λίνστερ και δωρίστηκε στο μουσείο το 2019. Τα δύο απολιθώματα μαζί έδωσαν τελικά στους επιστήμονες τα στοιχεία που χρειάζονταν για να περιγράψουν επίσημα το νέο είδος.

Credit: © Courtesy of the Linster family / University of Manchester.

Πήρε το όνομα του ανθρώπου που το βρήκε

Το όνομα Wyoteuthis σημαίνει «καλαμάρι από το Γουαϊόμινγκ», ενώ το linsterorum δόθηκε προς τιμήν του Κλιφ Λίνστερ και της οικογένειάς του. Ο Λίνστερ πέθανε τον Ιούνιο του 2026, γνωρίζοντας ότι οι επιστήμονες μελετούσαν το απολίθωμα που είχε ανακαλύψει, αλλά χωρίς να προλάβει να δει την επίσημη δημοσίευση.Ο Βρετανός παλαιοντολόγος Ντιν Λόμαξ, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, είπε ότι η ονομασία του είδους αποτελεί έναν τρόπο να διατηρηθεί το όνομα του Λίνστερ στην ιστορία της παλαιοντολογίας. Τα δύο μοναδικά γνωστά δείγματα του Wyoteuthis linsterorum εκτίθενται σήμερα στο Wyoming Dinosaur Center, στο Thermopolis του Γουαϊόμινγκ.