Για δεκαετίες η επαφή με το Δημόσιο σήμαινε μία γνώριμη διαδικασία: ουρές σε υπηρεσίες, αναζήτηση πιστοποιητικών, φωτοτυπίες και φακέλους γεμάτους έγγραφα που, στις περισσότερες περιπτώσεις, το ίδιο το κράτος ήδη διέθετε στις ηλεκτρονικές του βάσεις. Αυτή η εικόνα επιχειρεί πλέον να αλλάξει ριζικά.
Η νέα μεταρρύθμιση για ένα πιο φιλικό κράτος προς τον πολίτη (Ν. 5293/2026) εισάγει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στη Δημόσια Διοίκηση: 25 από τα πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά που ζητούνταν μέχρι σήμερα αντικαθίστανται από μία απλή υπεύθυνη δήλωση, ενώ την ευθύνη αναζήτησης και διασταύρωσης των στοιχείων αναλαμβάνουν πλέον οι ίδιες οι δημόσιες υπηρεσίες.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Από τις περίπου 2.500 διαδικασίες που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, τη γνωστή πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ, απλοποιούνται συνολικά 1.007, δηλαδή περίπου το 40%. Από αυτές, οι 622 αφορούν φυσικά πρόσωπα και οι 385 επιχειρήσεις, ενώ υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο δεν θα χρειάζεται πλέον να εκδίδονται περίπου 42,5 εκατομμύρια δικαιολογητικά.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, έκανε λόγο για μια μεταρρυθμιστική τομή, σημειώνοντας ότι ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών, που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ. «Οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών, που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει. Ακολουθούμε τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας σε αυτό και έτσι απαλλάσσονται οι πολίτες από το να αναζητούν συνολικά κάθε χρόνο 42,5 εκατομμύρια πιστοποιητικά».
Η αλλαγή αφορά έγγραφα που σχεδόν κάθε πολίτης έχει χρειαστεί κάποια στιγμή να αναζητήσει.
Διαβάστε Επίσης
Ανάμεσά τους βρίσκονται οι ληξιαρχικές πράξεις γέννησης, γάμου, συμφώνου συμβίωσης και θανάτου, το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, το πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης, το αντίγραφο ποινικού μητρώου, οι τίτλοι σπουδών, οι πράξεις αναγνώρισης του ΔΟΑΤΑΠ, οι βεβαιώσεις φοίτησης, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, η βεβαίωση προϋπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ, η βεβαίωση χρόνου ανεργίας, το αποδεικτικό ΑΜΚΑ, αλλά και μια σειρά δικαστικών και κληρονομικών πιστοποιητικών, καθώς και η βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ.
Με άλλα λόγια, αντί ο πολίτης να λειτουργεί ως «μεταφορέας» πληροφοριών μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών, θα δηλώνει υπεύθυνα τα στοιχεία του και η διοίκηση θα αναζητά μόνη της τα απαραίτητα δεδομένα.
Τα στοιχεία του ΜΙΤΟΣ δείχνουν πόσο μεγάλη είναι η επίδραση της αλλαγής.
Το αντίγραφο Ποινικού Μητρώου απαιτούταν σε 293 διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες, αποτελώντας το συχνότερο δικαιολογητικό.
Ακολουθεί το αντίγραφο τίτλου σπουδών, που χρησιμοποιούνταν σε 275 διαδικασίες, το αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας σε 158, το αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας σε 113 και η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε ακόμη 100 διαφορετικές περιπτώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι μία μόνο αλλαγή στον τρόπο υποβολής αυτών των εγγράφων επηρεάζει εκατοντάδες διοικητικές πράξεις σε ολόκληρο το Δημόσιο. Η παρέμβαση έχει οριζόντιο χαρακτήρα και επηρεάζει συνολικά 32 δημόσιους φορείς. Τη μεγαλύτερη αλλαγή καταγράφει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου απλοποιούνται 230 περιπτώσεις προσκόμισης δικαιολογητικών. Ακολουθούν το υπουργείο Παιδείας με 226 περιπτώσεις, το υπουργείο Εθνικής Αμυνας με 135, το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με 61 και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 59.
Αυτό για τους πολίτες σημαίνει λιγότερες επισκέψεις σε υπηρεσίες, μικρότερη ταλαιπωρία και ταχύτερη ολοκλήρωση υποθέσεων. Για τις επιχειρήσεις σημαίνει λιγότερο διοικητικό κόστος και ταχύτερες αδειοδοτήσεις και συναλλαγές. Παράλληλα, μειώνεται σημαντικά και ο φόρτος εργασίας των ίδιων των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς περιορίζεται η έκδοση εκατομμυρίων πιστοποιητικών που μέχρι σήμερα ανακυκλώνονταν από μία κρατική υπηρεσία σε μία άλλη.
Δεν καταργούνται τα δικαιλογητικά
Η μεταρρύθμιση δεν καταργεί τα δικαιολογητικά ως πληροφορία. Καταργεί όμως την υποχρέωση του πολίτη ή της επιχείρησης να τα αναζητά.
Στην πράξη, ο ενδιαφερόμενος θα υποβάλλει μία υπεύθυνη δήλωση ότι διαθέτει τις προϋποθέσεις ή ότι τα στοιχεία του είναι συγκεκριμένα, ενώ η υπηρεσία θα αντλεί ηλεκτρονικά τα απαραίτητα δεδομένα από τα μητρώα του Δημοσίου.
Η φιλοσοφία της αλλαγής είναι απλή: Οταν μια πληροφορία υπάρχει ήδη σε κρατική βάση δεδομένων, δεν υπάρχει λόγος να ζητείται ξανά από τον πολίτη. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ισπανία, και πλέον υιοθετείται και στην Ελλάδα.
Σύνταξη λόγω θανάτου
Μέχρι σήμερα ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να προσκομίσει, μεταξύ άλλων, ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών. Πλέον τα τρία αυτά δικαιολογητικά αντικαθίστανται από μία υπεύθυνη δήλωση, μειώνοντας κατά 23% τα απαιτούμενα έγγραφα της διαδικασίας.
Διόρθωση στοιχείων ΔΥΠΑ
Για μια απλή διόρθωση στοιχείων απαιτούνταν μέχρι σήμερα αποδεικτικό ΑΜΚΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, βεβαίωση φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης. Με τη νέα διαδικασία και τα τέσσερα αυτά έγγραφα καταργούνται και οι ενδιαφερόμενοι αρκεί να υποβάλλουν μία μόνο υπεύθυνη δήλωση, μειώνοντας κατά 40% τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Για εκπαιδευτικούς
Στην οριστική τοποθέτηση εκπαιδευτικών μετά από μετάθεση ή μετάταξη καταργείται η ανάγκη προσκόμισης διαφορετικών δικαιολογητικών, όπως η βεβαίωση φοίτησης, η βεβαίωση ανεργίας και το πιστοποιητικό εντοπιότητας. Η εξοικονόμηση φτάνει το 27%.
Άδεια μονάδας παιδικής προστασίας
Οι ενδιαφερόμενοι δεν θα χρειάζεται πλέον να προσκομίζουν Ποινικό Μητρώο, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, καθώς όλα θα καλύπτονται από μία υπεύθυνη δήλωση. Η διαδικασία απλοποιείται κατά 19%.
Άδεια γυμναστηρίου
Οσοι προχωρούν σε ίδρυση ή λειτουργία γυμναστηρίου απαλλάσσονται από την προσκόμιση πέντε διαφορετικών δικαιολογητικών, όπως ο τίτλος σπουδών, η πράξη αναγνώρισης ΔΟΑΤΑΠ, το Ποινικό Μητρώο και οι ενημερότητες. Το όφελος ανέρχεται στο 21%.
