Σούπερ μάρκετ: Πληρώνουμε ακόμη την ακρίβεια του 2022

Οι διεθνείς αγορές έχουν σε μεγάλο βαθμό επιστρέψει σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς, το κόστος της ενέργειας απέχει από τα ιστορικά υψηλά του 2022 και αρκετές πρώτες ύλες -όπως το σιτάρι, το ηλιέλαιο και ο χαρτοπολτός- έχουν υποχωρήσει σημαντικά. Ωστόσο, οι τιμές των περισσότερων βασικών προϊόντων δεν αναστράφηκαν.

Η σύγκριση τιμών που πραγματοποίησε ο «Ε.Τ.» σε 15 βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, από τον Ιούνιο του 2022 έως σήμερα, δείχνει ότι μόνο τρία προϊόντα είναι πλέον φθηνότερα, ενώ τα υπόλοιπα δώδεκα συνεχίζουν να κοστίζουν περισσότερο. Το αποτέλεσμα είναι οι καταναλωτές να εξακολουθούν να αισθάνονται την πίεση της ακρίβειας, παρά το γεγονός ότι οι επίσημοι δείκτες πληθωρισμού εμφανίζουν αποκλιμάκωση. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το γενικό επίπεδο τιμών στην Ελλάδα αυξήθηκε σωρευτικά κατά περίπου 25% την περίοδο 2022-2025, αφήνοντας μόνιμο αποτύπωμα στο κόστος ζωής.

Πιο ψηλά…

Η εικόνα που προκύπτει από τη σύγκριση των τιμών δείχνει ότι η αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές δεν μεταφέρθηκε με την ίδια ένταση στον καταναλωτή. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πρώτες ύλες υποχώρησαν αισθητά από τα επίπεδα-ρεκόρ του 2022, όμως οι τελικές τιμές παρέμειναν υψηλές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γάλα υψηλής παστερίωσης. Η τιμή του από 1,47 ευρώ το λίτρο τον Ιούνιο του 2022 ανέρχεται σήμερα σε 1,98 ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση σχεδόν 35%. Κι όμως, οι διεθνείς τιμές των γαλακτοκομικών, όπως καταγράφονται από τον Δείκτη Τιμών Τροφίμων του FAO, έχουν υποχωρήσει σημαντικά από τα υψηλά του 2022, όταν η ενεργειακή κρίση και η εκτόξευση των ζωοτροφών πίεζαν το κόστος παραγωγής. Παρά τη βελτίωση αυτή, η αποκλιμάκωση πέρασε μόνο εν μέρει στο ράφι.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα στη φέτα. Η συσκευασία των 400 γραμμαρίων κοστίζει σήμερα 5,57 ευρώ έναντι 4 ευρώ πριν από τέσσερα χρόνια, καταγράφοντας αύξηση περίπου 39%. Το κόστος του γάλακτος παραμένει υψηλότερο από τα προ πανδημίας επίπεδα, όμως έχει αποκλιμακωθεί αισθητά σε σχέση με τις κορυφές του 2022 και του 2023, παρά το γεγονός ότι η ευλογιά που οδήγησε σε θανάτωση χιλιάδες ζώα πιέζει ακόμα τις τιμές.

Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει και για το ηλιέλαιο. Η τιμή του από τα 4,29 ευρώ διαμορφώνεται σήμερα στα 4,67 ευρώ, αυξημένη κατά περίπου 9%. Ωστόσο, στη διεθνή αγορά το ηλιέλαιο έχει χάσει μεγάλο μέρος των αυξήσεων που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν οι εξαγωγές από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας είχαν ουσιαστικά διακοπεί. Η πρώτη ύλη επέστρεψε σε πιο φυσιολογικά επίπεδα, όχι όμως και το προϊόν στο ράφι.

Ανάλογη είναι η περίπτωση των φασολιών. Η συσκευασία των 500 γραμμαρίων από 2,05 ευρώ έφτασε στα 2,60 ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 27%. Οι διεθνείς τιμές των οσπρίων δεν ακολούθησαν αντίστοιχη ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, γεγονός που δείχνει ότι στη διαμόρφωση της τελικής τιμής βαρύνουν πλέον περισσότερο τα κόστη μεταφοράς, συσκευασίας και εμπορίας.

Αναψυκτικά

Σημαντική είναι και η αύξηση στα αναψυκτικά. Η τιμή του ενός λίτρου από 1,08 ευρώ διαμορφώνεται σήμερα σε 1,53 ευρώ, παρουσιάζοντας άνοδο σχεδόν 42%. Είναι αλήθεια ότι η διεθνής αγορά ζάχαρης κινήθηκε ανοδικά το 2023 και το 2024 λόγω μειωμένης παραγωγής σε μεγάλες παραγωγούς χώρες, όμως τους τελευταίους μήνες καταγράφεται αποκλιμάκωση. Παρ’ όλα αυτά, οι αυξήσεις στις συσκευασίες αλουμινίου και πλαστικού, στις μεταφορές και στη διανομή φαίνεται ότι διατηρούν τις λιανικές τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Στα προϊόντα προσωπικής φροντίδας και καθαρισμού παρατηρείται αντίστοιχη εικόνα. Το αφρόλουτρο κοστίζει σήμερα 4,72 ευρώ έναντι 4,20 ευρώ το 2022, ενώ το υγρό πιάτων από 2,05 ευρώ διαμορφώνεται πλέον στα 2,36 ευρώ. Κι όμως, πολλές από τις βασικές χημικές πρώτες ύλες, καθώς και τα φυτικά έλαια που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τους έχουν αποκλιμακωθεί αισθητά μετά το 2022, χωρίς όμως οι μειώσεις αυτές να αποτυπωθούν πλήρως στις τιμές των τελικών προϊόντων.

Μοναδική ουσιαστική εξαίρεση αποτελεί ο στιγμιαίος καφές. Η τιμή του αυξήθηκε από τα 7,23 ευρώ στα 8,34 ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 15%, όμως στην περίπτωση αυτή η ανατίμηση συμβαδίζει με τη διεθνή αγορά. Οι τιμές τόσο του Arabica όσο και του Robusta παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς οι μειωμένες σοδειές σε Βραζιλία και Βιετνάμ εξακολουθούν να περιορίζουν την προσφορά.

Οι εξαιρέσεις

Υπάρχουν, ωστόσο, και προϊόντα όπου η αποκλιμάκωση πέρασε τελικά στον καταναλωτή.Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Η τιμή του είχε εκτοξευθεί στα 14,30 ευρώ το λίτρο τον Μάιο του 2025, λόγω της πολύ χαμηλής παραγωγής στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες. Σήμερα, όμως, έχει επιστρέψει στα 8,23 ευρώ, χαμηλότερα ακόμη και από τα 8,61 ευρώ του καλοκαιριού του 2022.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στα αβγά, όπου η εξάδα κοστίζει πλέον 2,80 ευρώ έναντι 2,89 ευρώ πριν από τέσσερα χρόνια, καθώς η αγορά εξισορρόπησε μετά τις μεγάλες αναταράξεις που προκάλεσε η γρίπη των πτηνών.

Θετική είναι και η εξέλιξη στα ζυμαρικά. Το πακέτο σπαγγέτι Νο6 των 500 γραμμαρίων πωλείται σήμερα προς 0,77 ευρώ από 1,13 ευρώ το 2022, ωστόσο πρόκειται για τιμή σε προσφορά, καθώς η αρχική τιμή κινείται στο 1,10 ευρώ.

Σούπερ Μάρκετ: Τα λειτουργικά έξοδα

SUPER MARKET

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η υποχώρηση της τιμής της πρώτης ύλης δεν σημαίνει αυτομάτως και ισόποση μείωση στη λιανική.

«Η πρώτη ύλη αποτελεί μόνο ένα μέρος του τελικού κόστους. Από το 2022 μέχρι σήμερα αυξήθηκαν οι μισθοί, το κόστος διανομής, η συσκευασία και οι χρηματοοικονομικές δαπάνες. Γι’ αυτό και όταν μειώνεται το κόστος παραγωγής, η τελική τιμή δεν επιστρέφει απαραίτητα στα προηγούμενα επίπεδα», αναφέρει στέλεχος μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και εκπρόσωποι της βιομηχανίας τροφίμων, οι οποίοι σημειώνουν ότι οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να λειτουργούν σε περιβάλλον αυξημένων λειτουργικών εξόδων. «Οι ακραίες αυξήσεις του 2022 πέρασαν σε όλη την αλυσίδα παραγωγής. Μέρος αυτών έχει απορροφηθεί, όμως ένα άλλο έχει πλέον ενσωματωθεί στο κόστος και δύσκολα μπορεί να ανατραπεί», σημειώνουν, προσθέτοντας ότι με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή οι πιέσεις είναι ακόμα ισχυρότερες λόγω της αβεβαιότητας και των έντονων σκαμπανεβασμάτων των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΝΟΣ ΤΥΠΙΚΟΥ ΚΑΛΑΘΙΟΥ