Ρήτρα διαφυγής: Το σχέδιο της κυβέρνησης για επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ στην ενέργεια

Το αίτημα υποβλήθηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και βασίζεται στη νέα ευρωπαϊκή δυνατότητα επέκτασης της ήδη υφιστάμενης ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου να ενισχύσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα, μετά τις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις.

Οι επενδύσεις θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους και θα εξαιρεθούν από το ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, με περιθώριο έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Παρότι οι σχετικές δαπάνες θα καταγράφονται στο δημόσιο χρέος, αντιμετωπίζονται ως επενδύσεις κεφαλαίου που ενισχύουν την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας και συμβάλλουν στην αύξηση του ΑΕΠ.

Παράλληλα, η δημοσιονομική ευελιξία που δημιουργείται εκτιμάται ότι μπορεί να ανοίξει πρόσθετο χώρο για μελλοντικές φορολογικές ελαφρύνσεις ή εισοδηματικές ενισχύσεις, εφόσον το επιτρέψουν οι δημοσιονομικές συνθήκες τα επόμενα χρόνια.

Ποια έργα θα χρηματοδοτηθούν

Το πρόγραμμα προβλέπει επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή θωράκιση της χώρας, όπως:

• έργα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,
• συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας,
• ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων,
• αναβάθμιση ενεργειακών δικτύων και κρίσιμων υποδομών,
• ηλεκτρικές διασυνδέσεις και έργα που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Η τελική εξειδίκευση των έργων θα γίνει το προσεχές διάστημα σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία και κατόπιν της σχετικής αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τι δεν καλύπτει η ρήτρα διαφυγής

Η νέα ευρωπαϊκή πρόβλεψη αφορά αποκλειστικά επενδύσεις με μόνιμο αναπτυξιακό και ενεργειακό αποτύπωμα. Δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν οριζόντιες επιδοτήσεις λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος ή καυσίμων, προσωρινές μειώσεις φόρων, ούτε έκτακτα μέτρα στήριξης τύπου pass ή άλλες παρεμβάσεις κατανάλωσης χωρίς διαρθρωτικό αποτέλεσμα.

Με την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, η κυβέρνηση επιδιώκει να επιταχύνει σημαντικές ενεργειακές επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της χώρας, θα περιορίσουν σταδιακά το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και θα συμβάλουν στη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.

Πιερρακάκης: Οι επενδύσεις και τα έργα υποδομής

Η δυνατότητα αυτή παρέχεται, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής για την άμυνα, ώστε να καλύπτει και μέτρα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα. Η υποβολή του ελληνικού αιτήματος υλοποιεί τη στρατηγική της κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Οι επενδύσεις για την ενεργειακή ανθεκτικότητα θα περιλαμβάνουν έργα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εξοικονόμησης ενέργειας, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, καθώς και έργα υποδομών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας. Η εξειδίκευση των επενδύσεων θα γίνει το επόμενο διάστημα, σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η δυνατότητα αυτή αποκλείει το ενδεχόμενο , κάποιο κράτος μέλος , το οποίο θα ενεργοποιήσει την συγκεκριμένη ρήτρα διαφυγής για επενδύσεις σε ενεργειακή ανθεκτικότητα να χρησιμοποιήσει τα ποσά που έχει δηλώσει , σε άμεσα έκτακτά μέτρα στήριξης με την μορφή άμεσων επιδοτήσεων ή μειώσεων φόρων με περιορισμένη χρονική διάρκεια .