Κουμπαράκης στον ΕΤ: «Θέλω μια Ελλάδα όπου κάθε σταγόνα θα είναι μετρήσιμη»

Με ευρωπαϊκά κεφάλαια και νέες τεχνολογίες, η Ελλάδα καλείται να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των υποδομών της. Ο δρ Γιώργος Κουμπαράκης και Chief Commercial Officer του Ομίλου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ αναλύει τις προκλήσεις και τις προοπτικές που διαμορφώνουν την επόμενη ημέρα της αγοράς του νερού. 

Η αγορά του νερού αλλάζει ραγδαία σε όλη την Ευρώπη, με επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε υποδομές και νέες τεχνολογίες. Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα και ποια θεωρείτε ότι θα είναι η εικόνα της αγοράς τα επόμενα πέντε χρόνια;

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία, εξειδικευμένες επιχειρήσεις και πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς χρηματοδοτικούς πόρους. Το ζητούμενο είναι αν θα αξιοποιήσει αποτελεσματικά αυτά τα πλεονεκτήματα ή αν θα συνεχίσει να λειτουργεί με ένα κατακερματισμένο μοντέλο σχεδιασμού και υλοποίησης.

Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων δίνει έμφαση στη μείωση των διαρροών και την εξοικονόμηση, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει ήδη ανακοινώσει σημαντικές χρηματοδοτήσεις για έργα νερού.

Στην Ελλάδα βλέπουμε ήδη μεγάλα επενδυτικά προγράμματα για δίκτυα ύδρευσης, αφαλατώσεις και υποδομές αντιμετώπισης της λειψυδρίας.

Τα επόμενα πέντε χρόνια η αγορά θα κινηθεί γύρω από τέσσερις άξονες: εκσυγχρονισμό δικτύων, ψηφιοποίηση, επαναχρησιμοποίηση νερού και αποκεντρωμένα έργα αφαλάτωσης. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το νερό θα αντιμετωπίζεται, πλέον, ως μια υπηρεσία που παρακολουθείται και βελτιώνεται διαρκώς.

Οι απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης, η λειψυδρία και η αυξανόμενη ζήτηση δημιουργούν νέες ανάγκες. Αν έπρεπε να ιεραρχήσετε τις προτεραιότητες της χώρας, πού θα δίνατε έμφαση;

Τα νέα έργα, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων και οι ψηφιακές τεχνολογίες είναι συμπληρωματικά. Αν, όμως, έπρεπε να θέσω μία προτεραιότητα, θα ξεκινούσα από τη μέτρηση και τη γνώση του δικτύου.

Δεν είναι ορθολογικό να αναζητούμε συνεχώς νέες πηγές νερού όταν σε αρκετές περιοχές χάνονται μεγάλα ποσοστά του ήδη επεξεργασμένου νερού πριν φτάσει στον καταναλωτή. Η άμεση προτεραιότητα πρέπει να είναι να γνωρίζουμε με ακρίβεια πόσο νερό εισέρχεται στο σύστημα, πού καταναλώνεται και σε ποια σημεία εμφανίζονται οι απώλειες.

Στη συνέχεια, απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως έλεγχος πίεσης, αντικατάσταση προβληματικών τμημάτων, τηλεμετρία και προληπτική συντήρηση.

Νέα έργα χρειάζονται όπου υπάρχει πραγματικό υδατικό έλλειμμα, αλλά δεν πρέπει να αποτελούν την πρώτη επιλογή όταν δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια πώς λειτουργεί το υπάρχον δίκτυο.

Πριν αναζητήσουμε νέους υδατικούς πόρους, οφείλουμε να προστατεύσουμε αποτελεσματικά αυτούς που ήδη διαθέτουμε.

Η αγορά του νερού προσελκύει ολοένα και περισσότερους επενδυτές και μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Εκτιμάτε ότι οδηγούμαστε σε έναν νέο κύκλο συνεργασιών, συγχωνεύσεων και ΣΔΙΤ;

Είναι εύλογο να αναμένουμε έναν νέο κύκλο συνεργασιών και εταιρικών σχηματισμών. Η σύγχρονη αγορά του νερού απαιτεί έναν συνδυασμό τεχνικής εξειδίκευσης, ψηφιακών τεχνολογιών, χρηματοοικονομικής επάρκειας και δυνατότητας μακροχρόνιας λειτουργίας και συντήρησης των υποδομών. Δύσκολα μια επιχείρηση μπορεί να καλύψει μόνη της όλο αυτό το φάσμα.

Για αυτόν τον λόγο εκτιμώ ότι θα δούμε περισσότερες στρατηγικές συνεργασίες, κοινοπραξίες και συνέργειες μεταξύ κατασκευαστικών, ενεργειακών και τεχνολογικών ομίλων.

Οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο, ιδιαίτερα σε έργα που απαιτούν υψηλές αρχικές επενδύσεις, μακροχρόνια λειτουργία και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης.

Ο ιδιωτικός τομέας δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δημόσια ευθύνη για την ασφαλή και καθολική πρόσβαση στο νερό. Μπορεί, όμως, να συμβάλει με τεχνογνωσία, κεφάλαια, καινοτομία και μια κουλτούρα συνεχούς αξιολόγησης της απόδοσης. Το ζητούμενο είναι οι συμβάσεις να ανταμείβουν όχι μόνο την κατασκευή ενός έργου, αλλά και το αποτέλεσμα που αυτό παράγει, όπως η μείωση των διαρροών, η ενεργειακή αποδοτικότητα και η ποιότητα των υπηρεσιών προς τον πολίτη.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους για έργα νερού. Ποιο είναι σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο για να προχωρήσουν οι επενδύσεις;

Η χρηματοδότηση δεν αποτελεί, πλέον, το βασικό εμπόδιο. Σήμερα υπάρχουν σημαντικοί διαθέσιμοι πόροι μέσω του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Η μεγαλύτερη πρόκληση βρίσκεται στην ωρίμανση των έργων και τη διοικητική αποτελεσματικότητα. Χρειάζονται ταχύτερες μελέτες, πιο ευέλικτες αδειοδοτικές διαδικασίες και καλύτερος συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Η χώρα χρειάζεται ένα αποτελεσματικότερο μοντέλο διακυβέρνησης που θα επιταχύνει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων. 

Αν κοιτάξουμε δέκα χρόνια μπροστά, πώς φαντάζεστε την ελληνική αγορά του νερού και ποιο είναι το μεγαλύτερο στοίχημα που πρέπει να κερδίσει η χώρα;

Θα ήθελα να δω μια Ελλάδα όπου κάθε σταγόνα νερού θα είναι μετρήσιμη, κάθε δίκτυο θα παρακολουθείται ψηφιακά και κάθε σημαντική απόφαση θα βασίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα.

Μια χώρα που αξιοποιεί την επαναχρησιμοποίηση του νερού, εφαρμόζει σύγχρονες πρακτικές άρδευσης και ενισχύει την υδατική αυτονομία των νησιών.

Το μεγαλύτερο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι τεχνολογικό. Είναι να αλλάξουμε νοοτροπία. Να περάσουμε από τη λογική της αφθονίας στη λογική της υπεύθυνης διαχείρισης ενός πολύτιμου φυσικού πόρου.

Η κλιματική αλλαγή μάς υποχρεώνει να αντιμετωπίσουμε το νερό ως στρατηγική εθνική υποδομή και όχι ως έναν πόρο που θεωρούμε δεδομένο. Οσο νωρίτερα υιοθετήσουμε αυτήν τη λογική τόσο πιο ανθεκτική θα είναι η χώρα απέναντι στις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι «έξυπνοι» μετρητές και τα συστήματα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο αλλάζουν ήδη τη διαχείριση του νερού διεθνώς. Πόσο κοντά βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτήν τη μετάβαση;

Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα προς την ψηφιακή μετάβαση, ωστόσο η εικόνα δεν είναι ενιαία. Υπάρχουν οργανισμοί που διαθέτουν σύγχρονα συστήματα τηλεμετρίας και ελέγχου, αλλά υπάρχουν και φορείς που εξακολουθούν να μην έχουν πλήρη εικόνα των δικτύων ή αξιόπιστα δεδομένα κατανάλωσης.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών, αλλά η αξιοποίηση των δεδομένων για καλύτερες και ταχύτερες αποφάσεις.

Τα επόμενα χρόνια, θα δούμε μεγαλύτερη αξιοποίηση της τηλεμετρίας, των ψηφιακών διδύμων, των γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών και, κυρίως, της Τεχνητής Νοημοσύνης για τον εντοπισμό διαρροών, την πρόβλεψη της κατανάλωσης και την προληπτική συντήρηση των δικτύων.

Ωστόσο, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί από μόνη της λύση… Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων, την ύπαρξη αξιόπιστων μετρήσεων, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και το κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Μόνο τότε μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων.