ΑΑΔΕ: Τι θα μπορεί να συμψηφίζει η Εφορία για απαιτήσεις φορολογουμένων από το Δημόσιο - Περιλαμβάνονται και οφειλές αποθανόντων συγγενών ή χρέη συζύγων!

Το δικαίωμα αυτό το έχει η Α.Α.Δ.Ε. βάσει του άρθρου 75 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, όπως διευκρινίζεται σε σχετική αναλυτική εγκύκλιο που εξέδωσε πρόσφατα ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Γ. Πιτσιλής. Με την εγκύκλιο αυτή, παρέχονται αναλυτικές διευκρινίσεις για τις προϋποθέσεις χορήγησης αποδεικτικών φορολογικής ενημερότητας σε περιπτώσεις που αυτά απαιτούνται για είσπραξη χρημάτων από το Δημόσιο καθώς και για μεταβιβάσεις ακινήτων όταν τα χρέη είναι σε αναστολή ή όταν οι αιτούντες είναι αλληλέγγυα υπεύθυνοι για χρέη νομικών προσώπων.

Συγκεκριμένα, με την υπ’ αριθμό Ε.2028/2026 εγκύκλιο της ΑΑΔΕ διευκρινίζεται το τι ισχύει στις παρακάτω περιπτώσεις:

1) Αποδεικτικό ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων από τον δημόσιο τομέα και συμψηφισμός ανταπαιτήσεων όταν υφίστανται μη ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων από το Δημόσιο τομέα.

Εξαίρεση αποτελούν οι παρακάτω περιπτώσεις:

α) Περίπτωση συμψηφισμού, όπου το αποδεικτικό ενημερότητας ζητείται για είσπραξη χρημάτων από φορείς της Κεντρικής Διοίκησης (εν στενή εννοία Δημόσιο) και πληρούνται οι προϋποθέσεις του συμψηφισμού, όπως η προϋπόθεση της αμοιβαιότητας των ανταπαιτήσεων, σύμφωνα με το άρθρο 75 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.

Στην περίπτωση που ο δικαιούχος της απαίτησης κατά του (εν στενή εννοία) Δημοσίου έχει ατομικές βεβαιωμένες οφειλές (ληξιπρόθεσμες και μη) προς το Δημόσιο, ανεξαρτήτως ύψους, το ποσοστό παρακράτησης επί της είσπραξης είναι υποχρεωτικά 100% και έως το ύψος των βεβαιωμένων προς το Δημόσιο οφειλών του δικαιούχου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του συμψηφισμού. Στις ατομικές οφειλές συμπεριλαμβάνονται και οι οφειλές αποβιωσάντων οφειλετών, για τις οποίες ο δικαιούχος της απαίτησης έχει ευθύνη καταβολής ως κληρονόμος κατά το ποσοστό της κληρονομικής του μερίδας, καθώς και οφειλές του από φόρο εισοδήματος που έχουν βεβαιωθεί στον ΑΦΜ της ή του συζύγου.

Εάν ο δικαιούχος της απαίτησης κατά του (εν στενή εννοία) Δημοσίου έχει βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ως αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο, δηλαδή οφειλές βεβαιωμένες σε νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, δεν πληρείται η προϋπόθεση της αμοιβαιότητας των διατάξεων του συμψηφισμού.

Στην περίπτωση ύπαρξης βεβαιωμένων μη ληξιπρόθεσμων οφειλών στο νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, η απαίτηση κατά του Δημοσίου του αλληλεγγύως ευθυνόμενου προσώπου δεν συμψηφίζεται, ούτε παρακρατείται κατά τις διατάξεις του αποδεικτικού ενημερότητας και ως εκ τούτου, χορηγείται αποδεικτικό ενημερότητας χωρίς όρο παρακράτησης εφόσον ο δικαιούχος πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις του αποδεικτικού ενημερότητας, δηλαδή εφόσον έχει υποβάλει τις απαιτούμενες φορολογικές δηλώσεις των τελευταίων πέντε ετών και δεν υφίσταται γι’ αυτόν δέσμευση χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας.

β) Περίπτωση αίτησης του φορολογούμενου: Εάν ο αιτών το αποδεικτικό ζητήσει επί της αίτησης χορήγησης αυτού, την παρακράτηση του συνόλου της είσπραξής του και έως το σύνολο των βεβαιωμένων οφειλών του στη Φορολογική Διοίκηση, σημειώνει σχετική ένδειξη επί της αίτησής του και, επί του αποδεικτικού ενημερότητας, τίθεται παρακράτηση και για τις μη ληξιπρόθεσμες οφειλές του, ανεξαρτήτως εφαρμογής ή μη των διατάξεων περί συμψηφισμού.

Ενδεικτικό παράδειγμα υπολογισμού ποσού παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας.

Δεδομένα:
Ο φορολογούμενος ζητά την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων από φορείς της Κεντρικής Διοίκησης, προκειμένου να εισπράξει χρήματα από το Υπουργείο Υγείας, ύψους 2.500 ευρώ.

Ο φορολογούμενος έχει βεβαιωμένες οφειλές στη Φορολογική Διοίκηση ως εξής:

– Μη ληξιπρόθεσμες ατομικές οφειλές ύψους 500 ευρώ από Φ.Π.Α. .

– Μη ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους 52.000 ευρώ βεβαιωμένες σε ομόρρυθμη εταιρεία Α ΟΕ. για τις οποίες ο αιτών το αποδεικτικό έχει ευθύνη καταβολής, ως ομόρρυθμο μέλος.

• Οι λοιπές προϋποθέσεις αποδεικτικού ενημερότητας πληρούνται.

• Ο αιτών το αποδεικτικό δεν επιθυμεί την παρακράτηση όλου του ποσού της είσπραξής του και έως το ύψος των συνολικών βεβαιωμένων οφειλών του.

Απάντηση
Το αποδεικτικό ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων από φορείς της Κεντρικής Διοίκησης εκδίδεται με όρο παρακράτησης του ποσού των 500 ευρώ, προκειμένου να εφαρμοστούν οι διατάξεις του συμψηφισμού για τις μη ληξιπρόθεσμες ατομικές οφειλές Φ.Π.Α..

Οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές βεβαιωμένες στην ομόρρυθμη εταιρεία, δεν θα συμπεριληφθούν στο ποσό παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας καθώς δεν πληρούνται:

• οι προϋποθέσεις του συμψηφισμού (δεν πληρείται η προϋπόθεση της αμοιβαιότητας, καθώς οι εν λόγω μη ληξιπρόθεσμες οφειλές είναι βεβαιωμένες στο νομικό πρόσωπο) και

• οι προϋποθέσεις για παρακράτηση επί αποδεικτικού ενημερότητας, σύμφωνα με τις οποίες οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές με την επιφύλαξη των διατάξεων περί συμψηφισμού, δεν παρακρατούνται επί του αποδεικτικού ενημερότητας, παρά μόνο αν τούτο ζητηθεί από τον αιτούντα το αποδεικτικό.

2) Αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή για σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού από επαχθή αιτία έναντι τιμήματος όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει δικαστικής απόφασης ή απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών.

α) Ποσοστό παρακράτησης (βασικός κανόνας):

Στην περίπτωση που υφίστανται συνολικές βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους βασικής οφειλής άνω 50.000 ευρώ που τελούν σε αναστολή είσπραξης, ανεξαρτήτως εάν έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής, ορίζεται ποσοστό παρακράτησης 50% επί του τιμήματος, εφόσον αυτό δεν υπολείπεται της αντικειμενικής αξίας και έως το ύψος των συνολικών βεβαιωμένων ληξιπρόθεσμων οφειλών σε αναστολή είσπραξης.

β) Μείωση ποσοστού παρακράτησης λόγω ληξιπρόθεσμης οφειλής σε αναστολή είσπραξης βάσει απόφασης δικαστηρίου/ΔΕΔ:

– Εάν οι συνολικές βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους βασικής οφειλής άνω των 50.000 ευρώ τελούν σε αναστολή είσπραξης δυνάμει δικαστικής απόφασης ή απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, το ποσοστό παρακράτησης για τις οφειλές αυτές ορίζεται από 5% επί του τιμήματος και έως το 50% επί του τιμήματος, εφόσον οι εναπομένουσες οφειλές που αντιστοιχούν στη διαφορά του ποσού που παρακρατείται και του ποσού που αντιστοιχεί στο 50% επί του τιμήματος διασφαλίζονται από εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες (παραχώρηση ακινήτου ελεύθερου βαρών για εγγραφή πρώτης υποθήκης). Για την εμπράγματη ασφάλεια λαμβάνεται υπόψη το ογδόντα 80% της αντικειμενικής αξίας του προσφερόμενου/ων προς παροχή διασφάλισης ακινήτου/ων. Σε περίπτωση που το 80% της αντικειμενικής αξίας του/ων προσφερόμενου/ων προς παροχή διασφάλισης ακινήτου/ων δεν επαρκεί για τη διασφάλιση της είσπραξης της εναπομένουσας οφειλής που αντιστοιχεί στη διαφορά του ποσού που παρακρατείται και του ποσού που αντιστοιχεί στο 50% του τιμήματος, τότε το ποσοστό παρακράτησης αυξάνεται αναλογικά από το 5% έως το 50% επί του τιμήματος.

Στις ως άνω περιπτώσεις, θα αναγράφεται επί του αποδεικτικού αντίστοιχη επισημείωση για την ύπαρξη διασφάλισης.

Επισήμανση: Αν υφίστανται συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους βασικής οφειλής άνω των 50.000 ευρώ οι οποίες τελούν σε αναστολή είσπραξης και από άλλη αιτία πέραν αυτών που τελούν σε αναστολή είσπραξης βάσει απόφασης Δικαστηρίου/ΔΕΔ, τότε το ποσοστό παρακράτησης υπολογίζεται για κάθε περίπτωση αναλογικά και έως το 50% επί του τιμήματος.

– Σε περίπτωση που με το ποσό της παρακράτησης υπολογισμένο επί του τιμήματος δεν εξοφλούνται πλήρως οι κατά περίπτωση συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές (ληξιπρόθεσμες οφειλές σε καθεστώς αναστολής είσπραξης βάσει απόφασης Δικαστηρίου/ΔΕΔ ή οι ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης από άλλη αιτία, οι οποίες κατά τα ανωτέρω δύνανται να παρακρατηθούν κατά περίπτωση) και το τίμημα υπολείπεται της αντικειμενικής αξίας, τότε το ποσό της παρακράτησης υπολογίζεται επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου και υπό την προϋπόθεση ότι το ποσό της παρακράτησης που προκύπτει από τον ανωτέρω υπολογισμό (επί της αντικειμενικής αξίας) δεν υπερβαίνει το τίμημα. Στην περίπτωση που το ποσό της παρακράτησης υπερβαίνει το τίμημα, δεν χορηγείται αποδεικτικό ενημερότητας αλλά εξετάζονται οι προϋποθέσεις χορήγησης βεβαίωσης οφειλής.

– Σε κάθε περίπτωση που το ποσό παρακράτησης επί του τιμήματος ή επί της αντικειμενικής αξίας επί ακινήτου κατά περίπτωση, δεν καλύπτει το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε αναστολή είσπραξης από κάθε αιτία, απαιτείται η έγκριση του προϊστάμενου της αρμόδια φοροεισπρακτικής υπηρεσίας για τη χορήγηση του αποδεικτικού.

Ενδεικτικό παράδειγμα υπολογισμού

Δεδομένα:

• Φορολογούμενος ζητά την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου από επαχθή αιτία με τίμημα, (πώληση ακινήτου).

• Ο φορολογούμενος έχει βεβαιωμένες οφειλές στη Φορολογική Διοίκηση ως εξής:

– ληξιπρόθεσμες ατομικές οφειλές σε καθεστώς αναστολής είσπραξης βάσει Υπουργικής Απόφασης ύψους 12.000 ευρώ και

– ληξιπρόθεσμες ατομικές οφειλές σε καθεστώς αναστολής είσπραξης βάσει απόφασης ΔΕΔ ύψους 80.000 ευρώ.

• Οι λοιπές προϋποθέσεις αποδεικτικού ενημερότητας πληρούνται.

• Η αντικειμενική αξία του ακινήτου που μεταβιβάζεται είναι 90.000 ευρώ.

• Το δηλούμενο τίμημα ανέρχεται στο ποσό των 90.000 ευρώ.

Απάντηση:

Α. Κανόνας (50% επί τιμήματος)

Το ποσοστό παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας, στην περίπτωση που δεν εφαρμόζεται η μείωση ποσοστού παρακράτησης για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει απόφασης ΔΕΔ (λόγω μη ύπαρξης διασφάλισης), ορίζεται στο 50% επί του τιμήματος (ήτοι 45.000 ευρώ) έως και το ύψος των συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών σε καθεστώς αναστολής είσπραξης (ήτοι 92.000 ευρώ).

Επομένως, το ποσό παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας ανέρχεται στο ποσό των 45.000 ευρώ.

Β. Με μείωση ποσοστού παρακράτησης (από 5% έως 50% επί του τιμήματος) και διασφάλιση

Το ποσό παρακράτησης επί του αποδεικτικού ενημερότητας λαμβάνοντας υπόψη και τη μείωση του ποσοστού παρακράτησης για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει απόφασης ΔΕΔ, ορίζεται αθροιστικά επί του τιμήματος και έως το ποσό των 45.000 ευρώ, ως εξής:

Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει Υπουργικής Απόφασης:

– στο 50% επί του τιμήματος (ήτοι 45.000 ευρώ) έως και το ύψος των συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών σε καθεστώς αναστολής είσπραξης βάσει Υπουργικής Απόφασης (ήτοι 12.000 ευρώ), άρα 12.000 ευρώ

και

Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει απόφασης ΔΕΔ ύψους 80.000 ευρώ, το ποσό θα προκύψει ως εξής:

– από 4.500 (= 5% Χ 90.000) ευρώ έως και 45.000 (= 50% Χ 90.000) ευρώ, εφόσον διασφαλιστεί η εναπομένουσα οφειλή που αντιστοιχεί στη διαφορά του ποσού που τελικά θα παρακρατηθεί (συμπεριλαμβανομένου του ποσού παρακράτησης που αφορά τις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης βάσει Υπουργικής Απόφασης) και του ποσού των 45.000 ευρώ.

Επομένως, το τελικό ποσό παρακράτησης ορίζεται από 16.500 (=12.000 + 4.500) ευρώ έως και 45.000 ευρώ, με την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η εναπομείνασα οφειλή που αντιστοιχεί στη διαφορά του ποσού που θα παρακρατηθεί και του ποσού των 45.000 ευρώ.

3) Αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού που εκδίδεται για πρόσωπο αλληλεγγύως ευθυνόμενο για χρέη νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας.
Όταν το αποδεικτικό ενημερότητας ζητείται για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπραγμάτου δικαιώματος επ’ αυτού από αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο με τακτοποιημένες κατά νόμιμο τρόπο οφειλές σε νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα όπου συμμετέχει στη μετοχική ή εταιρική σύνθεση μέχρι ένα συγκεκριμένο ποσοστό, το αίτημα υποβάλλεται στον αρμόδιο Προϊστάμενο για την επιδίωξη της είσπραξης της οφειλής υπηρεσίας για έλεγχο και διαπίστωση της πλήρωσης των σχετικών προϋποθέσεων.

Πιο αναλυτικά:

Ι) Για το αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο το οποίο κατά τα δύο τελευταία έτη της θητείας του δεν μετείχε με οποιονδήποτε τρόπο στη μετοχική ή εταιρική σύνθεση νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας με ποσοστό που υπερβαίνει το 5% ή το 0,5% ειδικά σε περίπτωση νομικού προσώπου εισηγμένου σε ρυθμιζόμενη χρηματιστηριακή αγορά, ισχύουν τα κάτωθι:

α) Στο αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού από επαχθή αιτία με τίμημα που εκδίδεται για αυτόν:

– οι βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες τακτοποιημένες κατά νόμιμο τρόπο (με ρύθμιση τμηματικής καταβολής ή με αναστολή είσπραξης) οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ο αιτών το αποδεικτικό συμμετέχει με ποσοστό ως ανωτέρω, δεν λαμβάνονται υπόψη και συνεπώς δεν υπολογίζονται για τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης.

β) Για το αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού χωρίς τίμημα που εκδίδεται για αυτόν:

– για τις βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες ρυθμισμένες οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ο αιτών το αποδεικτικό συμμετέχει με ποσοστό ως ανωτέρω, δεν απαιτείται διασφάλιση της είσπραξης της οφειλών αυτών

γ) Οι βεβαιωμένες μη ληξιπρόθεσμες οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ο αιτών το αποδεικτικό συμμετέχει με ποσοστό ως ανωτέρω, δεν λαμβάνονται υπόψη για να κριθεί αν η αρμόδια υπηρεσία θα συναινέσει στην έκδοση του αποδεικτικού

Προϋπόθεση για να μην λαμβάνονται υπόψη οι βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ο αιτών το αποδεικτικό αλληλέγγυο ευθυνόμενο πρόσωπο συμμετέχει με ποσοστό ως ανωτέρω (ήτοι έως 5% ή 0,5% κατά περίπτωση) αποτελεί η τακτοποίηση των οφειλών αυτών κατά νόμιμο τρόπο, δηλαδή με ενήμερη ρύθμιση τμηματικής καταβολής ή με αναστολή είσπραξης από οποιαδήποτε αιτία (δικαστική, διοικητική, εκ του νόμου) σε ισχύ.

ΙΙ) Για το αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο το οποίο κατά τα δύο (2) τελευταία έτη της θητείας του μετείχε με οποιονδήποτε τρόπο στη μετοχική ή εταιρική σύνθεση του ανωτέρω νομικού προσώπου ή της ανωτέρω νομικής οντότητας με ποσοστό που υπερβαίνει το 5% ή το 0,5% σε περίπτωση νομικού προσώπου εισηγμένου σε ρυθμιζόμενη χρηματιστηριακή αγορά, ισχύουν τα κάτωθι:

α) Στο αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού από επαχθή αιτία με τίμημα που εκδίδεται για αυτόν:

– οι βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες ρυθμισμένες οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο συμμετέχει ως ανωτέρω, λαμβάνονται υπόψη με ποσοστό παρακράτησης από επτά 7% έως 70% επί του τιμήματος, εφόσον οι εναπομένουσες οφειλές που αντιστοιχούν στη διαφορά του ποσού που παρακρατείται και του ποσού που αντιστοιχεί στο 70% επί του τιμήματος διασφαλίζονται από εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες, όπως παραχώρηση ακινήτου ελεύθερου βαρών για εγγραφή πρώτης υποθήκης.

– οι βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες σε καθεστώς αναστολής είσπραξης στο νομικό πρόσωπο στο οποίο συμμετέχει ως ανωτέρω, λαμβάνονται υπόψη με ποσοστό παρακράτησης, όταν αυτό απαιτείται, από 7% έως 50% επί του τιμήματος, εφόσον οι εναπομένουσες οφειλές σε καθεστώς αναστολής είσπραξης που αντιστοιχούν στη διαφορά του ποσού που παρακρατείται και του ποσού που αντιστοιχεί στο πενήντα τοις εκατό (50%) επί του τιμήματος διασφαλίζεται από εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες, όπως παραχώρηση ακινήτου ελεύθερου βαρών για εγγραφή πρώτης υποθήκης.

Για τις παραπάνω οφειλές απαιτείται έγκριση από τον προϊστάμενο της αρμόδιας φοροεισπρακτικής υπηρεσίας για τη χορήγηση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας.

γ) Για να εγκριθεί και να εκδοθεί αποδεικτικό ενημερότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος επ’ αυτού χωρίς τίμημα εφόσον υπάρχουν βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες τακτοποιημένες κατά νόμιμο τρόπο οφειλές στο νομικό πρόσωπο στο οποίο συμμετέχει το αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο, οι υφιστάμενες οφειλές πρέπει να είναι πλήρως διασφαλισμένες με άλλα μέσα (π.χ. με υποθήκη επί άλλου επαρκούς ακινήτου του οφειλέτη ή με εγγυητική επιστολή τράπεζας).

Στις ως άνω περιπτώσεις, αναγράφεται επί του αποδεικτικού σχετική επισημείωση για την ύπαρξη διασφάλισης.