Εγγραφα, αναφορές και καταθέσεις θυμίζουν το παλιό ερώτημα: Τι ακριβώς βλέπουμε στον ουρανό και πόσα από όσα καταγράφονται μπορούν πράγματι να εξηγηθούν;
Η αναζήτηση ζωής πέρα από τη Γη δεν είναι βέβαια δημιούργημα της σύγχρονης εποχής. Από την αρχαιότητα ο άνθρωπος κοιτάζει τα άστρα αναζητώντας απαντήσεις. Τον 20ό αιώνα, όμως, η επιστημονική πρόοδος, η ατομική εποχή και ο φόβος ενός άγνωστου μέλλοντος δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον. Τον Οκτώβριο του 1938, ο Ορσον Γουέλς τρομοκρατεί μέσω ραδιοφώνου εκατομμύρια Αμερικανούς παρουσιάζοντας μια φανταστική εισβολή Αρειανών. Η φάρσα αυτή, αν και καλλιτεχνικό παιχνίδι, αποδεικνύει πόσο βαθιά είχε ήδη εγκατασταθεί ο φόβος για μια πιθανή εξωγήινη παρουσία.

Η μεγάλη έκρηξη, όμως, έρχεται μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι ατομικές βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι ανοίγουν την πόρτα στην πυρηνική εποχή και μαζί γεννούν εικόνες ενός φουτουριστικού κόσμου: του «ατομικού ανθρώπου», των διαστημικών ταξιδιών, των νέων τεχνολογιών και φυσικά της πιθανής συνάντησης με πολιτισμούς από άλλους πλανήτες.
Πλήθος θεωριών
Στις 7 Ιουλίου 1947, οι αμερικανικές αρχές ανακοινώνουν την περισυλλογή ενός άγνωστου αντικειμένου στην περιοχή του Ρόσγουελ, στο Νέο Μεξικό. Η πρώτη ανακοίνωση κάνει λόγο για «ιπτάμενο δίσκο», προκαλώντας παγκόσμιο ενδιαφέρον. Λίγο αργότερα η επίσημη εκδοχή αλλάζει και το αντικείμενο χαρακτηρίζεται μετεωρολογικό αερόστατο. Η αλλαγή αυτή, αντί να κλείσει την υπόθεση, τροφοδοτεί για δεκαετίες τις θεωρίες περί συγκάλυψης.

Το Ρόσγουελ γίνεται το σύμβολο μιας νέας εποχής. Οι αναφορές για ιπτάμενους δίσκους πολλαπλασιάζονται σε ολόκληρο τον κόσμο. Κάθε φωτεινή κίνηση στον νυχτερινό ουρανό, κάθε περίεργη λάμψη ή άγνωστο αεροπορικό φαινόμενο μπορεί πλέον να μετατραπεί σε «επίσκεψη» από αλλού. Τα έντυπα της μεταπολεμικής περιόδου γεμίζουν με σχετικές ιστορίες. Η φαντασία καλπάζει και η πραγματικότητα συχνά μπλέκεται με τον μύθο.
Από αυτή την παγκόσμια μόδα δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η Ελλάδα. Οι ελληνικές αναφορές για ιπτάμενους δίσκους πληθαίνουν κυρίως τη δεκαετία του 1950, όταν οι ειδήσεις από το εξωτερικό μεταδίδονται σχεδόν καθημερινά και το κοινό παρακολουθεί με αγωνία όσα συμβαίνουν στους ουρανούς του κόσμου. Είναι η εποχή κατά την οποία καταγράφονται και οι περισσότερες αναφορές για άγνωστα ιπτάμενα αντικείμενα στους ελληνικούς ουρανούς.

Στις 10 Ιουλίου 1947, λίγες μόλις ημέρες μετά το Ρόσγουελ, ο πρώτος εκπρόσωπος της Σοβιετικής Ενωσης στον ΟΗΕ, Αλεξέι Γκρομίκο, αντιμετωπίζει με ειρωνεία το αμερικανικό ενδιαφέρον για τους ιπτάμενους δίσκους. Αποδίδει τις εμφανίσεις είτε στις μεγάλες εισαγωγές αγγλικού ουίσκι που έκανε η Αμερική είτε σε κάποιο σοβιετικό δισκοβόλο που προετοιμαζόταν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η εποχή αντιμετωπίζει ακόμη και το άγνωστο με χιούμορ.
Τον Ιούνιο του 1952, ένας υπαστυνόμος αναφέρει ότι είδε από το τέλος της οδού Λιοσίων προς τους Αγίους Αναργύρους «εις μέγα ύψος φωτεινό ιπτάμενο δίσκο» να κινείται από δυσμάς προς ανατολάς. Το αντικείμενο, σύμφωνα με την περιγραφή, ανέπτυσσε μεγάλη ταχύτητα και άφηνε πίσω του φωτεινό νέφος. Το Αστεροσκοπείο Αθηνών αποδίδει το φαινόμενο πιθανότατα σε αερόλιθο ή σε αεροσκάφος μεγάλου ύψους.
«Ηταν σαν αστέρι…»
Τον Οκτώβριο του 1954, η Χωροφυλακή Μυτιλήνης στέλνει τηλεγράφημα για μία εμφάνιση σε χωριό της περιοχής. Οι κάτοικοι αναφέρουν πως στις 03:15 τα ξημερώματα παρατήρησαν σε μεγάλο ύψος ένα φωτεινό σημείο, σαν αστέρι, το οποίο κινούνταν κυκλικά επί περίπου δεκαπέντε λεπτά. Στη συνέχεια εξαφανίστηκε προς τα δυτικά με μεγάλη ταχύτητα. Η πληροφορία, όπως σημειώνεται στο έγγραφο, θεωρείται αξιόπιστη.

Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους κάτοικοι της Κυψέλης στην Αθήνα διαβεβαιώνουν ότι εντόπισαν ιπτάμενο δίσκο πάνω από τα Τουρκοβούνια. Η είδηση προκαλεί συγκέντρωση περίεργων στην πλατεία Κυψέλης, που κοιτούν τον ουρανό προσπαθώντας να εντοπίσουν το άγνωστο αντικείμενο. Εφημερίδα της εποχής περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο το περιστατικό: Ανθρωποι κάθε ηλικίας συγκεντρώθηκαν «όχι για προεκλογικήν συγκέντρωσιν», αλλά για να ανακαλύψουν τον δίσκο που κάποιοι είχαν δει.
Τον Δεκέμβριο του 1954 κάτοικοι του Πηλίου αναφέρουν την εμφάνιση φωτεινού μετεώρου, το οποίο χαρακτηρίζουν ιπτάμενο δίσκο. Η έξαρση των αναφορών είναι τέτοια, ώστε ο Μετεωρολογικός Σταθμός Πατρών ανακοινώνει ότι ξεκίνησε την ανύψωση μετεωρολογικών μπαλονιών και ζητά από το κοινό να μην τα εκλαμβάνει ως ΑΤΙΑ.
Την ίδια περίοδο η εφημερίδα «Αθηναϊκή» πραγματοποιεί μεγάλη έρευνα για το φαινόμενο, ζητώντας απόψεις πολιτικών, επιστημόνων, καλλιτεχνών και εκκλησιαστικών προσώπων. Η Μελίνα Μερκούρη δηλώνει ότι έχει ακούσει για τους ιπτάμενους δίσκους, τους φοβάται, αλλά θα ήθελε να γνωρίσει εξωγήινους γιατί «οι Γήινοι έχουν γίνει πολύ βαρετοί». Ο αστρονόμος Κωνσταντίνος Μακρής θεωρεί πως οι εξωγήινοι δεν θα έρθουν ποτέ στη Γη, επειδή απλούστατα δεν υπάρχουν, ενώ ο Αλέξανδρος Σβώλος μιλά για «ομαδική υστερία» ή πιθανώς για μυστικά όπλα των μεγάλων δυνάμεων.
Τα 20 μικρά ανθρωπάκια και οι… φαγούρες
Τον Μάρτιο του 1955 σε πολλές περιοχές της χώρας ρίχνονται από στρατιωτικά αεροπλάνα υλικά όπως χάρτινα κιβώτια και αλεξίπτωτα, που οι κάτοικοι τα θεωρούν άγνωστης προέλευσης αντικείμενα. Στην Κεφαλλονιά η φημολογία παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις, όταν ένας γεωργός στο Αργοστόλι υποστηρίζει ότι είδε πράσινο τριγωνικό αντικείμενο να πετά, να κατεβαίνει στη θάλασσα και στη συνέχεια να απομακρύνεται. Τον Νοέμβριο του 1955 κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι είδαν στον ουρανό της Καρδαμύλης ένα λευκό φωτεινό σώμα σε σχήμα πούρου, που λίγο πριν εξαφανιστεί μετατρέπεται, σύμφωνα με τη μαρτυρία, σε τετράγωνο.

Παράλληλα με τα ΑΤΙΑ, εμφανίζονται και αφηγήσεις για περίεργα πλάσματα. Το 1950 κάτοικος της Πίνδου αναφέρει στη Χωροφυλακή ότι συνάντησε μαυροφορεμένο πλάσμα ύψους περίπου ενός μέτρου με φωτεινά μάτια. Την ίδια χρονιά, στη Νεμέα, σταθμάρχης του σιδηροδρόμου υποστηρίζει ότι είδε είκοσι μικρά ανθρωπάκια τα οποία εξαφανίστηκαν όταν τα φώτισε με τη λάμπα πετρελαίου.
Δεκαετίες αργότερα το ενδιαφέρον δεν έχει σβήσει. Τον Νοέμβριο του 1981 κάτοικοι πολλών περιοχών της Θεσσαλίας παρακολουθούν επί ημέρες φωτεινά αντικείμενα με έντονες εναλλαγές χρωμάτων. Πολλοί μάλιστα βγαίνουν κάθε βράδι από τα σπίτια τους για να παρακολουθήσουν το απίστευτο φαινόμενο.
Τον Φεβρουάριο του 1986, κάτοικοι της Ιτέας και των Ασπρων Σπιτιών στη Βοιωτία συνδέουν φαγούρες, επιπεφυκίτιδες, δερματίτιδες και εντερικά προβλήματα που παρουσιάζονται αιφνίδια στην περιοχή και ηλεκτρικές ανωμαλίες με την εμφάνιση ενός φωτεινού αντικειμένου στον ουρανό, το οποίο περιγράφουν σαν να είχε μέγεθος αυτοκινήτου, άλλαζε χρώματα και συνοδευόταν από θόρυβο και θερμό κύμα αέρα.
Τον Δεκέμβριο του 1989, σε χωριό του Ηρακλείου, ένα φωτεινό αντικείμενο εμφανίζεται στον ουρανό και κινείται πάνω-κάτω σαν να προσπαθεί να προσγειωθεί. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι παρέμεινε εκεί για περισσότερο από μία ώρα, πλησίασε ακόμη και το ύψος των στύλων της ΔΕΗ και τελικά εξαφανίστηκε με μεγάλη ταχύτητα.

