Οι επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή αγορά, και κατ’ επέκταση στην ελληνική, θεωρούνται δεδομένες, με την ανοδική τιμή του πετρελαίου να προκαλεί ντόμινο ανατιμήσεων. Καύσιμα, μεταφορές, υπηρεσίες και προϊόντα αποτελούν μια ενιαία αλυσίδα, η οποία διαταράσσεται σε περιόδους αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση δεν κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Η αντίδρασή της ήταν άμεση, με την ενεργοποίηση αυστηρών και εκτεταμένων ελέγχων στην αγορά, ώστε να παταχθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας. Παράλληλα, έλαβε μία δέσμη πρώτων μέτρων που έχει ως κοινό παρονομαστή το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Η ρύθμιση που καθορίστηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου αφορά τα υγρά καύσιμα (βενζίνες, πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, υγραέριο και φυσικό αέριο) και επιλεγμένους κωδικούς τροφίμων και είδη καθημερινής χρήσης που πωλούνται από τις αλυσίδες των σούπερ μάρκετ.

Η ισχύς της είναι μέχρι και το τέλος Ιουνίου και μετά θα επανεξεταστεί δεδομένων των συνθηκών. Πρόκειται για μια συνετή απόφαση που προστατεύει τα νοικοκυριά και ταυτόχρονα διασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να λειτουργούν με το ίδιο περιθώριο κέρδους που είχαν πριν από τον πόλεμο, χωρίς να πλήττεται ο ανταγωνισμός.

Η ένταση, η διάρκεια και η τυχόν κλιμάκωση (ή αποκλιμάκωση) του πολέμου στο Ιράν θα καθορίσουν αν θα χρειαστεί να ακολουθήσει και δεύτερο επίπεδο παρεμβάσεων. Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη την τεχνογνωσία και την εμπειρία από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα, διαθέτει τη δοκιμασμένη «εργαλειοθήκη» του 2022, η οποία θα επιστρατευτεί στην περίπτωση που οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι και τα 80 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα αντίστοιχα, σε μέσα επίπεδα και για διάρκεια τουλάχιστον ενός μήνα. Οι τομείς που θα καλυφθούν σε επόμενη φάση είναι το ηλεκτρικό ρεύμα, τα υγρά καύσιμα και τα τρόφιμα με τα εργαλεία Power Pass, Fuel Pass και Market Pass.

Η κατάσταση δεν είναι εύκολη και δεν δικαιολογούνται εφησυχασμοί. Ωστόσο, το αισιόδοξο σε όλη αυτήν την ιστορία είναι ότι η Ελλάδα ρίχνεται στη μάχη από πλεονεκτική θέση. Η κυβέρνηση κατάφερε όλο το προηγούμενο διάστημα να διατηρήσει μια συνετή δημοσιονομική διαχείριση και να αναπτύξει υγιή υπερπλεονάσματα, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που η νέα κρίση τις βρίσκει με ελλείμματα και χωρίς αποθέματα ασφαλείας.

Κρίσιμος παράγοντας στην αντιμετώπιση της νέας κρίσης παραμένει η Ευρώπη, η οποία για την ώρα παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις και δηλώνει προετοιμασμένη να αντιδράσει συντονισμένα, εφόσον χρειαστεί. Το διακύβευμα, άλλωστε, είναι εξαιρετικά σημαντικό, αφού αφορά την προστασία των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, αλλά και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ενωμένης Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ληφθούν γρήγορες και αποτελεσματικές αποφάσεις για την ενίσχυση των κρατών-μελών και ταυτόχρονα είναι η κατάλληλη στιγμή για να αλλάξει το αναπτυξιακό μοντέλο, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν οι υψηλές ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς όφελος των ευρωπαϊκών κοινωνιών και της ενιαίας αγοράς.