Τρώγεται ο λαγοκέφαλος;

Η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση και σε ορισμένες περιπτώσεις να αποβεί μοιραία. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο λαγοκέφαλος συγκαταλέγεται στα πιο επικίνδυνα είδη ψαριών για κατανάλωση, καθώς βιοσυσσωρεύει μεγάλες ποσότητες τετροδοτοξίνης, μιας ουσίας που χαρακτηρίζεται ως μία από τις ισχυρότερες φυσικές τοξίνες που είναι γνωστές στον άνθρωπο.

Η τετροδοτοξίνη μπλοκάρει τα κανάλια νατρίου των νευρικών κυττάρων, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η φυσιολογική μετάδοση των νευρικών σημάτων προς τους μυς. Καθώς η δράση της επεκτείνεται, προκαλεί προοδευτική παράλυση, η οποία μπορεί να φτάσει μέχρι τους αναπνευστικούς μυς και να οδηγήσει σε αναπνευστική ανεπάρκεια.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα

Σύμφωνα με επιστημονικές αναφορές, τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 20 λεπτά έως τέσσερις ώρες από την κατανάλωση του ψαριού και μπορεί να περιλαμβάνουν:

Mούδιασμα στα χείλη, στη γλώσσα και στο πρόσωπο
Aίσθημα μυρμηγκιάσματος στα χέρια και στα πόδια
Έντονη αδυναμία
Ζάλη και πονοκέφαλο
Ναυτία
Εμετούς
Διάρροια
Κοιλιακό πόνο
Δυσκολία στην ομιλία
Δυσκολία στην κατάποση
Απώλεια ισορροπίας και συντονισμού κινήσεων

Τα σοβαρά στάδια της δηλητηρίασης

Εάν η ποσότητα της τοξίνης που έχει καταναλωθεί είναι μεγάλη, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί ραγδαία.

Οι ασθενείς είναι δυνατόν να παρουσιάσουν:

Γενικευμένη μυϊκή παράλυση
Αδυναμία κίνησης των άκρων
Δυσκολία στην αναπνοή
Πτώση της αρτηριακής πίεσης
Διαταραχές του καρδιακού ρυθμού
Κυάνωση
Απώλεια φωνής
Σπασμούς
Αναπνευστική ανεπάρκεια
Καρδιακή ανακοπή
Στις πιο βαριές περιπτώσεις, ο θάνατος επέρχεται από παράλυση των αναπνευστικών μυών, με τον ασθενή να παραμένει συχνά σε πλήρη συνείδηση μέχρι τα τελευταία στάδια της δηλητηρίασης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο για την τετροδοτοξίνη. Η θεραπεία βασίζεται αποκλειστικά στην υποστηρικτική αντιμετώπιση σε νοσοκομείο και, όταν απαιτείται, στη μηχανική υποστήριξη της αναπνοής μέχρι να αποβληθεί η τοξίνη από τον οργανισμό. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί πολυάριθμα περιστατικά δηλητηρίασης από λαγοκέφαλο σε χώρες της Μεσογείου, όπως το Ισραήλ, η Τουρκία, η Αίγυπτος και ο Λίβανος. Μόνο το 2022 είχαν καταγραφεί συνολικά 93 περιστατικά δηλητηρίασης και 12 θάνατοι που συνδέθηκαν με την κατανάλωση του συγκεκριμένου είδους στη Μεσόγειο.

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) τονίζει ότι ο λαγοκέφαλος αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία και υπογραμμίζει ότι η κατανάλωσή του ενέχει σοβαρό κίνδυνο για τον άνθρωπο. Παράλληλα, Ευρωπαίοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι, λόγω της συνεχούς εξάπλωσής του στη Μεσόγειο, αυξάνεται και η πιθανότητα να καταλήξει κατά λάθος στην τροφική αλυσίδα, γι’ αυτό και συνιστούν συνεχή ενημέρωση των καταναλωτών και αυστηρή επιτήρηση της αγοράς.

Πώς έφτασε στη Μεσόγειο

Ο διευθυντής του Ινστιτούτου απέδωσε την εξάπλωση του είδους κυρίως σε δύο βασικούς παράγοντες:

• τη διάνοιξη και διαπλάτυνση της Διώρυγα του Σουέζ
• την υπεραλίευση

«Ανοίξαμε μια τεράστια δίοδο με την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό», σημείωσε, εξηγώντας ότι έτσι μετακινούνται νέα είδη προς τη Μεσόγειο. Παράλληλα, επεσήμανε ότι: «Το μεγάλο πρόβλημα έχει να κάνει με την υπεραλίευση», η οποία διαταράσσει την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Η κλιματική αλλαγή, όπως είπε, λειτουργεί συμπληρωματικά, διευκολύνοντας την εγκατάσταση αυτών των ειδών.

«Τα ψάρια που θα έπρεπε να είναι θηρευτές έχουν αποδεκατιστεί», ανέφερε, φέρνοντας ως παράδειγμα μεγάλα ψάρια που πλέον αλιεύονται μαζικά.

Προειδοποίησε μάλιστα ότι: «Και του χρόνου θα είναι μεγαλύτερο το πρόβλημα αν δεν σταματήσουμε αυτή την παράνοια».

Πάνω από 1.000 νέα είδη στη Μεσόγειο

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αλλαγή στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι ραγδαία: «Πάνω από 1.000 είδη έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι επιβιώνουν κυρίως τα πιο προσαρμοστικά και επιθετικά είδη.

Ο λαγοκέφαλος συγκαταλέγεται σε αυτά.

Τα περιστατικά «δαγκωμάτων» και η πραγματική αιτία

Αναφερόμενος σε περιστατικά δαγκωμάτων σε παραλίες, ο κ. Τσιμπίδης έδωσε διαφορετική διάσταση: «Όπου έγινε αυτό, βρήκαμε ταΐσμα», τόνισε, εξηγώντας ότι η συνήθεια των λουόμενων να πετούν τροφή στη θάλασσα προσελκύει τα ψάρια κοντά στην ακτή.

«Με αυτόν τον τρόπο πλησιάζουν στις παραλίες και μπορεί να υπάρξει ένα τσίμπημα», σημείωσε.

Ωστόσο, επανέλαβε ότι: «Δεν υπάρχει κανένας τέτοιος κίνδυνος», ενώ ακόμη και σε περίπτωση μικροτραυματισμού, η αντιμετώπιση είναι απλή.

Λαγοκέφαλος: Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ.),με αφορμή την συνεχώς αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου (Lagocephalussceleratus) στις ελληνικές θάλασσες, ενημερώνει τους πολίτες για τους κινδύνους που εγκυμονεί το συγκεκριμένο είδος ψαριού και παρέχει χρήσιμες οδηγίες πρώτων βοηθειών σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμά του.

Βίντεο με οδηγίες του Ε.Ε.Σ:

Ο λαγοκέφαλος περιέχει ισχυρή νευροτοξίνη (τετροδοτοξίνη), η οποία καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη. Επειδή η κατανομή της τοξίνης ποικίλλει, κανένα μέρος του ψαριού δεν θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση. Αν και το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι τοξικό, οι ιδιαίτερα ισχυρές σιαγόνες του, που μοιάζουν με ράμφος, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία.

Ο Τομέας Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού συνιστά:

• Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο τρεχούμενο καθαρό νερό και σαπούνι.Μην χρησιμοποιείτε τοπικά αντισηπτικά χωρίς οδηγία γιατρού.
• Εφαρμόστε σταθερή πίεση με καθαρές γάζες ή πανί καθαρό. Αν η αιμορραγία είναι έντονη, διατηρήστε συνεχή πίεση πάνω στο τραύμα, κρατώντας το μέλος ψηλά.
• Αναζητήστε οπωσδήποτε ιατρική βοήθεια, το τραύμα από το δάγκωμα, θα χρειαστεί εξειδικευμένη φροντίδα, αντιτετανικό ορό, ίσως κι ράμματα αν το τραύμα είναι βαθύ.
• Σε περίπτωση που το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή ή η αιμορραγία είναι έντονη, οι πολίτες θα πρέπει να καλέσουν άμεσα το ΕΚΑΒ (166) ή τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112), παρέχοντας τις κατάλληλες Πρώτες Βοήθειες μέχρι την άφιξη της εξειδικευμένης βοήθειας.