Η ακρίβεια μπορεί να εμφανίζει σημάδια αποκλιμάκωσης στα ράφια, όμως υπάρχει ένας τομέας όπου η πίεση στα νοικοκυριά όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά εντείνεται: η στέγαση. Ενοίκια, ενέργεια, φόροι και δαπάνες συντήρησης συνθέτουν έναν λογαριασμό που απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος — και τα πιο πρόσφατα στοιχεία, από την ΕΛΣΤΑΤ μέχρι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό και όχι παροδικό.
«Πρωταθλήτρια» Ευρώπης στο κόστος στέγασης
Η θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη είναι αποκαλυπτική. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που επικαλείται μελέτη της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, η Ελλάδα βρίσκεται στη δυσμενέστερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. ως προς την προσιτότητα της στέγασης: το 2024, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για ενοίκια, δάνεια, ενέργεια και φόρους ακίνητης περιουσίας, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. διαμορφώθηκε στο 19,2% — δηλαδή σχεδόν στο μισό.
Για τους ενοικιαστές η εικόνα είναι ακόμη πιο πιεστική, καθώς σε ορισμένες κατηγορίες νοικοκυριών το ποσοστό του εισοδήματος που κατευθύνεται στη στέγη ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο όρο, με τους νέους να βρίσκονται στη δυσχερέστερη θέση.
Το «παράδοξο» που εντόπισε το ΔΝΤ
Η πιο πρόσφατη προσθήκη στη συζήτηση έρχεται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Σε μελέτη του για την ελληνική αγορά κατοικίας, το Ταμείο περιγράφει ένα παράδοξο: η Ελλάδα διαθέτει πολλά σπίτια, τα οποία όμως γίνονται όλο και λιγότερο προσιτά. Την ίδια στιγμή, περισσότερα από έξι στα δέκα νοικοκυριά έχουν ιδιόκτητη κατοικία χωρίς στεγαστικό δάνειο — και παρ’ όλα αυτά επιβαρύνονται σημαντικά από το ενεργειακό κόστος, τη συντήρηση και τη φορολογία.
Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με το ΔΝΤ, παίζει η ηλικία και η χαμηλή ενεργειακή απόδοση του κτιριακού αποθέματος. Με απλά λόγια: τα ελληνικά σπίτια είναι κατά κανόνα παλιά, και τα παλιά σπίτια κοστίζουν περισσότερο στη χρήση. Ένα γερασμένο κτίριο μεταφράζεται σε υψηλότερους λογαριασμούς θέρμανσης και ψύξης, αλλά και σε συχνότερες εργασίες συντήρησης — από επισκευές σε μονώσεις και κουφώματα μέχρι πιο καθημερινές ανάγκες όπως οι αποφράξεις στα παλαιωμένα δίκτυα αποχέτευσης των πολυκατοικιών. Δαπάνες που μεμονωμένα μοιάζουν μικρές, αθροιστικά όμως προστίθενται σταθερά στον ετήσιο «λογαριασμό» του σπιτιού.
Ενοίκια και ενέργεια: Το διπλό κύμα πίεσης
Στα τρέχοντα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η στέγαση αναδεικνύεται στον βασικό παράγοντα που κρατά τον πληθωρισμό ψηλά. Τα ενοίκια κατοικιών καταγράφουν ετήσια αύξηση 7,1% — που σημαίνει ότι ένα μίσθωμα 600 ευρώ τον Ιούνιο του 2025 αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 642 ευρώ, δηλαδή πάνω από 40 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα.
Διαβάστε Επίσης
Παράλληλα, η ενέργεια προσθέτει δεύτερο κύμα επιβάρυνσης: το φυσικό αέριο εμφανίζει ετήσια αύξηση 24,6% και το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2%, ενώ ο ηλεκτρισμός κινείται ηπιότερα, με άνοδο 2,8%. Έτσι, η στέγαση «χτυπά» τα νοικοκυριά διπλά — μέσω του ενοικίου ή της δόσης από τη μία, και μέσω των λογαριασμών χρήσης του σπιτιού από την άλλη.
Αποταμίευση με αρνητικό πρόσημο
Το αποτύπωμα όλων αυτών φαίνεται καθαρά στα μεγέθη της αποταμίευσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το πρώτο τρίμηνο του 2026, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών διαμορφώθηκε στο -3,3%, από -1,8% έναν χρόνο νωρίτερα. Με άλλα λόγια, τα νοικοκυριά καταναλώνουν περισσότερα απ’ όσα εισπράττουν — και η διαφορά καλύπτεται από αποθέματα ή δανεισμό. Όταν το ένα τρίτο και πλέον του εισοδήματος δεσμεύεται από τη στέγη, το περιθώριο για «μαξιλάρι» απλώς δεν υπάρχει.
Τι σημαίνει αυτό για τον οικογενειακό προϋπολογισμό
Η μεγάλη εικόνα δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη — οι λύσεις στο στεγαστικό είναι υπόθεση πολιτικών και υποδομών σε βάθος χρόνου. Στο μικροεπίπεδο του νοικοκυριού, ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν πού υπάρχει χώρος άμυνας: στη σύγκριση τιμολογίων ενέργειας, όπου οι διαφορές μεταξύ παρόχων παραμένουν σημαντικές, στη βελτίωση της ενεργειακής συμπεριφοράς του σπιτιού με μικρές παρεμβάσεις, και στην έγκαιρη συντήρηση, που κοστίζει πάντα λιγότερο από την επισκευή της βλάβης που αφέθηκε να μεγαλώσει.
Γιατί αν κάτι διδάσκει το ελληνικό «παράδοξο» της στέγης, είναι ότι το σπίτι δεν κοστίζει μόνο όταν το αποκτάς — κοστίζει, και μάλιστα ακριβά, και όταν απλώς το κατοικείς.
