Ξεθωριασμένες φωτογραφίες που φυλάχθηκαν σαν θησαυροί, «πληγωμένα» από τον χρόνο έγγραφα, πολύτιμα κειμήλια που άλλοτε «μαρτυρούν» χαρές και άλλοτε έναν αβάσταχτο πόνο...
Χιλιάδες απόγονοι των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής ανταμώνουν σήμερα ψηφιακά, μοιράζονται σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα από τη ζωή στη Σμύρνη, το Αϊβαλί, τα Βουρλά, τη Φώκαια, την Καππαδοκία, τον Πόντο, αφηγούνται συγκλονιστικές ιστορίες για τον ξεριζωμό και την προσφυγιά που πέρασαν από γενιά σε γενιά, αναζητώντας, παράλληλα, πληροφορίες για τις χαμένες πατρίδες.
Μέσα από την ομάδα στο Facebook «Απόγονοι Μικρασιατών – Μνήμες» τα τελευταία χρόνια προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανά πρόσωπα, τόπους, ήθη και έθιμα. Τα μέλη της, τα οποία ξεπερνούν τα 32.000, ανασύρουν από το ντουλάπι της Ιστορίας μνήμες των προγόνων τους πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ανάμεσά τους μια φωτογραφία τραβηγμένη στον Μπουρνόβα. Οπως περιγράφει το μέλος που τη δημοσίευσε: «Μόνο ο παππούς μου σώθηκε. Ηρθε στην Ελλάδα 22 χρόνων και εγκαταστάθηκε στη Νέα Ιωνία. Δεν μίλησε ποτέ ξανά στα τούρκικα μέχρι που πέθανε».
Πλούσιο υλικό
Τα μέλη ανταλλάσσουν επίσης πλούσιο αρχειακό υλικό, όπως πιστοποιητικά προσφυγικών αποζημιώσεων, βαπτιστικά έγγραφα, ταυτότητες, άρθρα, τραγούδια, συνταγές, τοπικά ιδιώματα. Μάλιστα, πολλοί περιγράφουν με μεγάλη συγκίνηση τη στιγμή που πάτησαν στη γη των προγόνων τους για να εντοπίσουν ό,τι έχει απομείνει από τα σπίτια τους -τα περισσότερα πλέον είτε δεν υπάρχουν είτε έχουν αλλάξει χρήση- έχοντας ως πυξίδα λιγοστές προφορικές οδηγίες.
Διαχειριστής της ομάδας είναι ο Κυριάκος Καγκελάρης. Η μητέρα του, όπως αναφέρει στον «Ελεύθερο Τύπο», κατάγεται από τη Σμύρνη και την Παλαιά Φώκαια. Ο ίδιος, γυρίζοντας πίσω στον χρόνο, στα 12 χρόνια του, θυμάται τις σμυρναίικες εκφράσεις της γιαγιάς του, η οποία έφυγε από τη ζωή το 1975, ωστόσο, όπως λέει, σαν παιδί δεν πρόλαβε να ακούσει από «πρώτο χέρι» αυτές τις πληροφορίες που σήμερα πλέον θα επιθυμούσε να γνωρίζει.
Διαβάστε Επίσης
Το 2015, σε δύσκολη συγκυρία, ο κ. Καγκελάρης αποφάσισε να δημιουργήσει στο Facebook την ομάδα «Απόγονοι Μικρασιατών – Μνήμες» με σκοπό, μέσα από την αναζήτηση, την καταγραφή και την ανταλλαγή πληροφοριών τις οποίες διασταυρώνουν, αλλά και μέσα από μαρτυρίες, να περάσουν οι ιστορίες των προγόνων τους στις επόμενες γενιές.
«Πρόκειται για ομάδα μνήμης και όχι πολιτικής ανάλυσης ούτε μισαλλοδοξίας ούτε έντονου εθνικισμού και ακραίων συναισθημάτων. Προσπαθούμε να ζωντανέψουμε αναμνήσεις, να θυμόμαστε τα ήθη και τα έθιμα, όλα αυτά που έχουμε ακούσει, μάθει και ζήσει μέσα από τους δικούς μας ανθρώπους. Δεν θέλουμε να ασχολούμαστε με την τρέχουσα πολιτική, διότι αυτό είναι κάτι που θα δίχαζε τον κόσμο. Εμείς δεν θέλουμε να διχάσουμε. Θέλουμε να ενώνουμε μέσα από τις αναμνήσεις και τα βιώματα που κουβαλάει ο καθένας μέσα από τους δικούς του ανθρώπους», μας λέει ο κ. Καγκελάρης.
«Ισχυρός πόνος»
Οπως σημειώνει, τα ενεργά μέλη έχουν ένα κοινό σημείο: τις αναμνήσεις, τον πόνο που βίωσαν οι άνθρωποί τους μέσα από τον ξεριζωμό. «Ακόμη κι εγώ, που ήμουν πολύ μικρός και δεν γνώριζα, βίωσα τον πόνο της προσφυγιάς. Είναι τόσο ισχυρός. Και να μη μιλούσαν οι απόγονοί μας για όλα τα δεινά που έζησαν, νομίζοντας ότι θα προστατέψουν τις επόμενες γενιές, τον αισθανόσουν μέσα από τον αναστεναγμό τους, μέσα από το συναίσθημα που έβγαζε το κόμπιασμα στη φωνή τους. Στην ομάδα μαθαίνουμε για πράγματα και καταστάσεις που είχαμε ακούσει απλώς σαν γεγονότα από εδώ και από εκεί και όχι σαν ζώσα ιστορία. Ξαφνικά επικοινωνείς με έναν άνθρωπο που σου μεταδίδει εικόνες και μαρτυρίες από τα βιώματά της οικογένειάς του», καταλήγει ο κ. Καγκελάρης.
«Εργαλείο» αναζήτησης πληροφοριών
Σε πολλές περιπτώσεις, η σελίδα λειτουργεί και ως «εργαλείο» αναζήτησης της διαδρομής μιας οικογένειας που χωρίστηκε κατά τον διωγμό, ενός προσώπου που έφτασε στην Ελλάδα κρατώντας σφιχτά μία εικόνα ή ενός επωνύμου.
Χαρακτηριστική είναι η ανάρτηση ενός απογόνου. «Ερευνώ τις μικρασιατικές ρίζες του επωνύμου Κουσκούκης και προσπαθώ να εντοπίσω την πορεία της οικογένειας πριν και μετά την Καταστροφή. Το μόνο που έχω εντοπίσει είναι ότι έχουν έρθει απ’ την Κίο και έχουν εγκατασταθεί στη Νέα Κίο Αργολίδας και στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης», γράφει. Το μέλος της κοινότητας καλεί όλους όσοι «έχουν καταγωγή από αυτές τις περιοχές και γνωρίζουν κάτι σχετικά με αυτό το επώνυμο, έχουν συγγένεια, έγγραφα αρχεία απ’ το ΓΑΚ, κάποιο έγγραφο ή πιστοποιητικό απ’ την Κίο ή κατέχουν σχετικές ιστορικές μαρτυρίες και φωτογραφίες» να βοηθήσουν ώστε να συνεχίσει την έρευνά του.
«Ψάχνω πληροφορίες για τη Μαρία Ταουσάνη απ’ το χωριό Σερέκιο Εφέσου. Πέρασε χήρα, με τα δύο της κορίτσια, στην Ελλάδα. Οποιος γνωρίζει κάτι ας επικοινωνήσει μαζί μου. Ευχαριστώ πολύ», αναφέρεται σε άλλη ανάρτηση από τις εκατοντάδες που κατακλύζουν τη σελίδα του Facebook «Απόγονοι Μικρασιατών – Μνήμες».
