Μέσα από το πρωτοποριακό πρόγραμμα «Smart & Sustainable Island», η Αστυπάλαια η αλλιώς η «Πεταλούδα του Αιγαίου» μεταμορφώνεται ριζικά, προσελκύοντας το διεθνές ενδιαφέρον με την υιοθέτηση της ηλεκτροκίνησης, των έξυπνων μεταφορών και της καθαρής ενέργειας. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στον «Ε.Τ.» ο δήμαρχος Αστυπάλαιας, Νικόλαος Κομηνέας, αναλύει τα επόμενα σημαντικά βήματα αυτού του εγχειρήματος, από τη «smart» οδήγηση μέχρι την ενεργειακή αυτονομία μέσω του νέου υβριδικού σταθμού. Ταυτόχρονα αναφέρεται στις προκλήσεις της καθημερινότητας, όπως η υποστελέχωση των υποδομών υγείας και η ανάγκη για βελτίωση των συγκοινωνιών, υπογραμμίζοντας ότι «η τεχνολογική πρόοδος πρέπει πάντα να συμβαδίζει με την κοινωνική ευημερία». Παράλληλα, περιγράφει το όραμά του για έναν τουρισμό χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος που σέβεται την αρχιτεκτονική κληρονομιά και τη μοναδική φύση του νησιού. Μέσα από τις απαντήσεις του αναδεικνύεται το πώς μια μικρή νησιωτική κοινότητα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην παγκόσμια προσπάθεια για ένα βιώσιμο μέλλον, παραμένοντας ταυτόχρονα αυθεντική και πιστή στις ρίζες της.

Η Αστυπάλαια έχει γίνει διεθνές παράδειγμα βιώσιμης κινητικότητας με το «Smart & Sustainable Island». Ποια είναι τα επόμενα βήματα αυτού του σχεδίου;
Η Αστυπάλαια έχει γίνει διεθνές παράδειγμα ήδη με τις δράσεις που έχουν εφαρμοστεί έως τώρα και αποτελεί πρότυπο για τη νησιωτική και όχι μόνο Ελλάδα. Εκτεταμένο δίκτυο φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Ειδικές επιδοτήσεις αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων από το κράτος και την εταιρία Volkswagen. Αστική συγκοινωνία όλο τον χρόνο με ηλεκτρικά βανάκια on demand, car sharing, ηλεκτρικά scooters και ποδήλατα. Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελ για την τροφοδότηση των φορτιστών. Το επόμενο βήμα είναι η λειτουργία του σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που θα καλύψει το 50% των αναγκών όλου του νησιού στην αιχμή (άνοιξη του 2026) και η εφαρμογή, στη συνέχεια, της αυτόνομης οδήγησης στο νησί.

Πώς έχει επηρεάσει η συνεργασία με διεθνείς εταιρίες (π.χ. για ηλεκτροκίνηση) την καθημερινότητα των κατοίκων;
Η συνεργασία με την εταιρία Volkswagen αποδείχθηκε πολύ επιτυχής, διότι προμήθευσε δωρεάν οχήματα στις δημοτικές υπηρεσίες του νησιού, διαθέτει δε σε πολύ ειδικές τιμές τα οχήματά της στους μόνιμους κατοίκους του νησιού. Επιπλέον, λειτουργεί το ειδικό λογισμικό που απαιτείται για την αστική συγκοινωνία. Τα οφέλη για την τοπική κοινωνία είναι πολλαπλά: οικονομικά οφέλη, μεγάλη ευκολία στις μετακινήσεις, περιορισμός διοξειδίου του άνθρακα και θορύβου, μείωση κυκλοφοριακού φόρτου και, πάνω απ’ όλα, η καθιέρωση της Αστυπάλαιας σε όλο τον κόσμο λόγω των δράσεων που διαμόρφωσαν την καθημερινότητα του νησιού.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στη μετάβαση της Αστυπάλαιας σε ένα πλήρως «πράσινο» νησί;

Πράσινο νησί είναι εκείνο που αφήνει μηδενικό αποτύπωμα στο περιβάλλον, λόγω όλης της λειτουργίας του. Απαιτούνται ολιστικές δράσεις και οι βασικοί τομείς είναι:

-Πόσιμο νερό στη βρύση των καταναλωτών.

-Ολική ανακύκλωση και κομποστοποίηση τροφών.

-Επανάχρηση λυμάτων βιολογικού καθαρισμού για αρδευτικούς σκοπούς.

-Χρήση εναλλακτικών μορφών ενέργειας και για ηλεκτροκίνηση οχημάτων.

Η Αστυπάλαια σημειώνει πρόοδο, με συγκεκριμένες δράσεις που υλοποιούνται, με μελέτες που εκπονούνται, με σκοπό την οριστική επίλυση και διευθέτησή τους μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Εμπόδια είναι η έλλειψη πόρων και προσωπικού των δήμων.

Πώς αντιμετωπίζει ο δήμος την πρόκληση της ενεργειακής αυτονομίας;
Η ενεργειακή αυτονομία αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση του οράματος της «Πράσινης Αστυπάλαιας». Οπως είπαμε, ήδη κατασκευάζεται ο υβριδικός σταθμός. Στόχος μας είναι η πλήρης απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και η δημιουργία ενός σταθερού, καθαρού και οικονομικά βιώσιμου ενεργειακού συστήματος. Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι απλώς τεχνολογική· είναι κοινωνική και οικονομική μεταρρύθμιση. Παράλληλα, συστήνουμε Ενεργειακή Κοινότητα στον οικισμό Ανάληψη για φθηνή παραγωγή ενέργειας για τους κατοίκους, τις επιχειρήσεις και τις εγκαταστάσεις του δήμου.

Αν μπορούσατε να υλοποιήσετε ένα μεγάλο έργο χωρίς περιορισμό χρηματοδότησης, ποιο θα ήταν;
Θα ήταν το έργο της επέκτασης του διαδρόμου του αεροδρομίου της Αστυπάλαιας, το οποίο θα έδινε τη δυνατότητα εύκολης πρόσβασης στο νησί. Το νησί, λόγω της θέσης του (νότια και μακριά από τα άλλα νησιά), χρειάζεται γρήγορη πρόσβαση. Το μικρό μήκος του διαδρόμου μπορεί να δεχθεί αεροπλάνα μόνο 48 θέσεων, με περιορισμένες πτήσεις λόγω έλλειψης αεροσκαφών τέτοιου είδους. Η επέκταση θα αποτελούσε καθοριστικό παράγοντα για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου στο νησί μας, την εκμετάλλευση μικρής διάρκειας διακοπών, κάτι που συμβαίνει σε άλλα νησιά που έχουν αυτήν την υποδομή.

Τι ενέργειες γίνονται για τη βελτίωση των υποδομών υγείας και μεταφορών για τους μόνιμους κατοίκους;

Διαθέτουμε ένα καλά εξοπλισμένο Περιφερειακό Ιατρείο με ακτινολογικό μηχάνημα, μικροβιολογικό εργαστήριο και οδοντιατρική έδρα, ύστερα, βέβαια, από μεγάλες προσπάθειες των τελευταίων χρόνων και τη συμπαράσταση της Πολιτείας, που αναγνώρισε τις ανάγκες που υπάρχουν. Παράλληλα, το Ιατρείο διαθέτει και τρία μικρά διαμερίσματα για διαμονή ιατρικού προσωπικού, καθώς και ηλεκτρικό ασθενοφόρο (το μοναδικό στην Ελλάδα). Διαθέτουμε καρδιολόγο, παιδίατρο και συνήθως έναν ή δύο αγροτικούς ιατρούς. Δεν διαθέτουμε, όμως, πλέον γενικό ιατρό, ούτε βοηθό ακτινολόγου, ενώ δεν έρχεται οδοντίατρος για να παράσχει υπηρεσίες. Αν και υπάρχουν οι υποδομές, δεν υπάρχει το απαιτούμενο προσωπικό.

Πρέπει να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις από το υπουργείο Υγείας (αυξήσεις μισθού/επιδόματα), αλλιώς θα υπάρχει μόνιμο πρόβλημα προσωπικού και, συνεπώς, μη παροχή υπηρεσιών στους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού – κάτι που είναι όχι μόνο αυτονόητο δικαίωμα, αλλά και απαραίτητο στοιχείο για τη διατήρηση, αλλά και την αύξηση του πληθυσμού. Οι ακτοπλοϊκές μεταφορές παρουσίασαν βελτίωση τα τελευταία χρόνια λόγω διασύνδεσης με καταμαράν δύο φορές την εβδομάδα με την Κω. Υπάρχει επίσης σύνδεση με τον Πειραιά, με 5 δρομολόγια την εβδομάδα το καλοκαίρι, από τα οποία το ένα με τη Ρόδο. Εχουμε κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για αύξηση των συνδέσεων με Κυκλάδες και Δωδεκάνησα, τουλάχιστον για τους μήνες του καλοκαιριού, με καταμαράν τέσσερις φορές την εβδομάδα. Το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας έχει εγκρίνει την πρόταση και απομένει η έγκριση χρηματοδότησης από το υπουργείο Οικονομικών – ας ελπίσουμε ότι θα γίνει. Η Αστυπάλαια είναι ο συνδετικός κρίκος Κυκλάδων και Δωδεκανήσων, ενοποιεί τον εθνικό χώρο και επιβάλλεται η βελτίωση των ακτοπλοϊκών συνδέσεων προς όφελος κατοίκων και επισκεπτών.

Ποιες πρωτοβουλίες έχετε αναλάβει για τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας και την κάλυψη ελλείψεων προσωπικού;

Ο δήμος μας στηρίζει την τοπική κοινωνία μέσα από τη δημιουργία υποδομών κοινωνικού χαρακτήρα. Διαθέτει μία πολύ καλή Κοινωνική Υπηρεσία και συνεργαζόμαστε με αρκετές ΑΜΚΕ/ΜΚΟ που παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες στους πολίτες. Λειτουργούμε Νυχτερινό Γυμνάσιο-Λύκειο με μεγάλη επιτυχία, κατασκευάσαμε γήπεδο ποδοσφαίρου και προχωράμε στη δημοπράτηση βρεφονηπιακού σταθμού. Χρηματοδοτούμε πολιτιστικό και αθλητικό σύλλογο, διαθέτουμε γυμναστήριο με δωρεάν παροχές. Για τη στήριξη αναπληρωτών εκπαιδευτικών, μόνιμων δημοτικών υπαλλήλων και ιατρών, έχουμε θεσπίσει ειδικά επιδόματα. Παράλληλα, πετύχαμε την επιχορήγηση από το υπ. Εσωτερικών ποσού 1.200.000 ευρώ για την κατασκευή κατοικιών στέγασης προσωπικού σε δημοτικό οικόπεδο και ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον υπουργό, κ. Λιβάνιο, γι’ αυτό.

Υπάρχει στρατηγική για την αντιμετώπιση της εποχικότητας στον τουρισμό, ώστε να επιμηκυνθεί η τουριστική περίοδος;

Η εποχικότητα είναι ένας από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας. Η στρατηγική μας βασίζεται σε δύο άξονες: διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος και ενίσχυση της προσβασιμότητας. Αναπτύσσουμε ειδικές μορφές τουρισμού, όπως πεζοπορικός, πολιτιστικός, γαστρονομικός και οικοτουρισμός. Η ανάδειξη της φυσικής ομορφιάς του νησιού, των μονοπατιών, των παραδοσιακών οικισμών και των τοπικών προϊόντων δημιουργεί ένα νέο αφήγημα που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το καλοκαίρι. Παράλληλα, η βελτίωση των ακτοπλοϊκών συνδέσεων, η συνεργασία με ταξιδιωτικούς οργανισμούς και η ανάδειξη της Αστυπάλαιας ως προορισμού χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος ενισχύουν τη διάρκεια της περιόδου.

Πώς σκοπεύετε να διαχειριστείτε την αύξηση του τουριστικού ρεύματος, ώστε να μην επιβαρυνθεί το οικοσύστημα του νησιού;
Επιδιώκουμε τη λελογισμένη αύξηση του τουριστικού ρεύματος. Στόχος μας δεν είναι ο μαζικός τουρισμός, αλλά ο τουρισμός που αποτελείται από επισκέπτες που σέβονται τον παραδοσιακό χαρακτήρα και τη μοναδικότητα του νησιού, καθώς και την παρθένα του φύση, φύση που σε προκαλεί να τη γευτείς, να τη βιώσεις. Βάζουμε όρια και κανόνες για τη δόμηση στο νησί και προστατεύουμε το περιβάλλον. Είμαστε κατά των μεγάλων επενδυτικών σχεδίων και προωθούμε τις μικρής κλίμακας επενδύσεις σε συγκεκριμένες περιοχές.