Τη 17η ημέρα του πολέμου που έχει βάλει φωτιά στη Μέση Ανατολή, ο στρατός του Ισραήλ συνέχισε να βομβαρδίζει τη νύχτα τον Λίβανο και την ιρανική πρωτεύουσα, την Τεχεράνη. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το διεθνές αεροδρόμιο του Ντουμπάι, από τους κυριότερους κόμβους της παγκόσμιας αεροπορικής κίνησης, έκλεισε προσωρινά, αφού ξέσπασε πυρκαγιά σε δεξαμενή καυσίμων εξαιτίας επιδρομής drone.

Επαναλαμβάνοντας πως οι ένοπλες δυνάμεις έχουν «αποδεκατιστεί» έπειτα από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς που διαρκούν πάνω από δυο εβδομάδες, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του διεξάγει συνομιλίες με την Τεχεράνη, αλλά δεν βρίσκεται ακόμη στην ημερήσια διάταξη συμφωνία για να τελειώσει η ένοπλη σύρραξη.

«Ναι, συζητάμε μαζί τους. Αλλά δεν νομίζω πως είναι διόλου έτοιμοι» να κλείσουν συμφωνία, είπε σε δημοσιογράφους που τον συνόδευαν στο προεδρικό αεροσκάφος αναφερόμενος στους ιρανούς ηγέτες, προσθέτοντας «δεν είναι πολύ μακριά». Δεν εξήγησε με ποιον ακριβώς διεξάγονται διαπραγματεύσεις, ούτε ποιο είναι το περιεχόμενό τους.

Παράλληλα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στους Financial Times και δημοσιεύθηκε χθες Κυριακή, ο αμερικανός πρόεδρος ενέτεινε την πίεση σε συμμάχους του και στην Κίνα, απαιτώντας να στείλουν πολεμικά πλοία στο στενό του Χορμούζ, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που προορίζονται για τις διεθνείς αγορές, και από το οποίο είναι εξαρτημένες σε μεγάλο βαθμό οι ασιατικές και οι ευρωπαϊκές οικονομίες.

«Είναι απόλυτα προσήκον αυτοί που ωφελούνται από αυτό το στενό να συμβάλλουν να εγγυηθούμε πως δεν θα συμβεί τίποτα άσχημο εκεί πέρα», είπε ο αμερικανός πρόεδρος, που προ ημερών διαβεβαιώσει ότι το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό θα αρχίσει «πολύ σύντομα» να «συνοδεύει» πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια στο στενό.

Ο κ. Τραμπ διεμήνυσε ότι θα υπάρξουν «πολύ κακές συνέπειες για το μέλλον του NATO» αν τα κράτη μέλη της συμμαχίας δεν συμμορφωθούν προς την απαίτησή του αυτή, ενώ απείλησε επίσης να προχωρήσει σε αναβολή της επίσκεψής του στην Κίνα, από την 31η Μαρτίου ως τη 2η Απριλίου.

Σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα του ειδησεογραφικού ιστότοπου Axios, η κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ επιδιώκει να σχηματιστεί «συνασπισμός για το στενό του Χορμούζ» και επίσης ζυγίζει επιλογές για να καταλάβει το νησί Χαργκ, κρίσιμης σημασίας πετρελαιοεξαγωγικό κόμβο του Ιράν.

Αρνήσεις της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας

Οι απαντήσεις που έχει λάβει μέχρι στιγμής δεν είναι και πολύ ενθαρρυντικές. Η Ιαπωνία, η οποία —στη θεωρία τουλάχιστον— έχει αποκηρύξει διά παντός την εμπλοκή της σε πόλεμο με το ειρηνιστικό Σύνταγμά της που κυρώθηκε το 1947, «δεν προβλέπει» τέτοια ανάπτυξη, σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας Σιντζίρο Κοϊζούμι. Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι έκρινε από την πλευρά της ότι οποιαδήποτε τέτοια επιχείρηση θα ήταν «εξαιρετικά δύσκολη από νομικής πλευράς».  «Δεν θα στείλουμε (πολεμικό) πλοίο», είπε παράλληλα η υπουργός Μεταφορών της Αυστραλίας Κάθριν Κινγκ. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν προειδοποίησε τις χώρες που σκοπεύουν να ανταποκριθούν στην αξίωση της Ουάσιγκτον, καλώντας τις να «απέχουν από οποιαδήποτε ενέργεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση και εξάπλωση της σύγκρουσης».

Οι τιμές του πετρελαίου, που απογειώθηκαν μετά το ξέσπασμα του πολέμου την 28η Φεβρουαρίου, φάνταζαν μάλλον σταθερές —αλλά γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι— νωρίτερα στις συναλλαγές στις ασιατικές αγορές.

Οι χώρες μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) αποφάσισαν την περασμένη εβδομάδα να αποδεσμεύσουν όλες μαζί 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Η ποσότητα είναι άνευ προηγουμένου τα 50 χρόνια ιστορίας του θεσμού αυτού.

Σήμερα η Ιαπωνία, που εξαρτάται σχεδόν απόλυτα (κατά περίπου 95%) από τις εισαγωγές αργού από τη Μέση Ανατολή, επιβεβαίωσε πως άρχισε να διαθέτει μέρος των αποθεμάτων της, τα οποία συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα του πλανήτη, στην αγορά. Στο πεδίο, ο πόλεμος δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως κοπάζει.

Βομβαρδισμοί του Ισραήλ στην Τεχεράνη και στον Λίβανο

Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε τα ξημερώματα ότι άρχισε να διεξάγει νέο «κύμα πληγμάτων ευρείας κλίμακας» στην Τεχεράνη, βάζοντας στο στόχαστρο «υποδομές του τρομοκρατικού ιρανικού καθεστώτος», ενώ συνέχισε επίσης τα αεροπορικά πλήγματα στον νότιο τομέα της Βηρυτού, προπυργίου του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, ο Αμπάς Αραγτσί, κατήγγειλε από την άλλη τις πρώτες πρωινές ώρες ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ προκαλούν ανυπολόγιστη καταστροφή στο φυσικό περιβάλλον του Ιράν, πως διαπράττουν «οικοκτονία», έπειτα από αλλεπάλληλους βομβαρδισμούς σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου στην Τεχεράνη τις τελευταίες ημέρες.

«Οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν μακροπρόθεσμη ζημιά στην υγεία τους», καθώς «η μόλυνση του εδάφους και του νερού στο υπέδαφος θα μπορούσαν να έχουν συνέπειες για γενιές» ολόκληρες, τόνισε ο κ. Αραγτσί μέσω X.

Στο Ισραήλ, κηρύχθηκε για λίγη ώρα συναγερμός τα ξημερώματα, μετά τον εντοπισμό πυραύλων που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν.

Αφότου άρχισε ο πόλεμος το Ιράν πλήττει επίσης στρατιωτικές βάσεις και οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ σε γειτονικές χώρες του Κόλπου, καθώς επίσης και πολιτικές υποδομές, όπως αεροδρόμια, λιμάνια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Ο ΥΠΕΞ του Ιράν Αραγτσί δικαιολόγησε τις επιθέσεις αυτές επισημαίνοντας τις «πολλές αποδείξεις» που τεκμηριώνουν κατ’ αυτόν ότι οι αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο χρησιμοποιούνται για να γίνονται επιθέσεις εναντίον της χώρας του.

Σήμερα το διεθνές αεροδρόμιο του Ντουμπάι ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του, έπειτα από πυρκαγιά σε δεξαμενή καυσίμου οφειλόμενη σε επιδρομή μη επανδρωμένου εναέριου οχήματος, σύμφωνα με τις αρχές του εμιράτου.Πέντε άνθρωποι τραυματίστηκαν παράλληλα όταν έπληξαν ρουκέτες το διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης, της πρωτεύουσας του Ιράκ, όπου βρίσκεται επίσης αμερικανική διπλωματική εγκατάσταση, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας.

Επέκταση της αποστολής «Ασπίδες» μελετά η ΕΕ

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν για μια πιθανή επέκταση της ναυτικής αποστολής «Ασπίδες» της ΕΕ στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί για νέες επιθέσεις στο νησί Χαργκ του Ιράν και πιέζει τους συμμάχους για την ασφάλεια του διαδρόμου μεταφοράς πετρελαίου.

Όπως έγραψαν χθες (15/03) οι Financial Times, επικαλούμενοι έναν αξιωματούχο με γνώση των συζητήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη, η επέκταση της ναυτικής αποστολής «Ασπίδες» θα βρεθεί στο τραπέζι των συζητήσεων των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια κοινή ναυτική αποστολή Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ηνωμένων Εθνών για τη διασφάλιση ενός ασφαλούς διάπλου «μοιάζει πιθανότερη» σε σύγκριση με το ενδεχόμενο χώρες της ΕΕ να προσεγγίζουν το Ιράν σε διμερές επίπεδο, είπε ο αξιωματούχος, σύμφωνα με τους FT.

Υπενθυμίζεται ότι η EUNAVFOR ASPIDES συστάθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 ως αμυντική επιχείρηση για την ασφάλεια στη θάλασσα με στόχο την αποκατάσταση και τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο.

Προειδοποιήσεις και πιέσεις από τον Τραμπ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με νέες επιθέσεις στο νησί Χαργκ, τον κύριο κόμβο εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, και δήλωσε ότι δεν είναι έτοιμος για συμφωνία με την Τεχεράνη προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος που έχει κλείσει τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ και έχει προκαλέσει χάος στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Με τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν να βρίσκεται στην τρίτη εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές επιθέσεις έχουν «καταστρέψει ολοσχερώς» μεγάλο μέρος του νησιού και προειδοποίησε για περισσότερες, λέγοντας στο NBC News: «Μπορεί να το χτυπήσουμε μερικές φορές ακόμα, απλά για πλάκα».

Οι δηλώσεις αυτές σηματοδότησαν μια απότομη κλιμάκωση εκ μέρους του Τραμπ, ο οποίος είχε προηγουμένως δηλώσει ότι οι ΗΠΑ στόχευαν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Χαργκ, και έπληξαν τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό ενός πολέμου που έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 2.000 ανθρώπους, οι περισσότεροι από τους οποίους στο Ιράν και τον Λίβανο.

Η Ουάσιγκτον έχει αγνοήσει τις προσπάθειες των συμμάχων της στη Μέση Ανατολή να ξεκινήσουν συνομιλίες, σύμφωνα με τρεις πηγές που μίλησαν στο Reuters, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν δήλωσαν την Κυριακή (15/03) ότι είχαν εκτοξεύσει περισσότερους πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και τριών αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.

Ο Τραμπ, ο οποίος έχει διατυπώσει μια σειρά από ποικίλες απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής στη διαδικασία επιλογής του ηγέτη του Ιράν και του τερματισμού των πυρηνικών και βαλλιστικών πυραυλικών προγραμμάτων της χώρας, δήλωσε στο NBC News ότι η Τεχεράνη φαίνεται έτοιμη να συνάψει συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, αλλά ότι «οι όροι δεν είναι ακόμη αρκετά καλοί».

Στην συνέντευξή του στο NBC, ο Τραμπ έθεσε το ενδεχόμενο να έχει σκοτωθεί ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ, αλλά ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ είναι απόλυτα υγιής και έχει τον έλεγχο της κατάστασης.

Πόλεμος και ενεργειακή κρίση συνεχίζονται

Χωρίς να διαφαίνεται σαφές τέλος, η ικανότητα του Ιράν να διακόψει την κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ, του διαύλου για το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει αναδειχθεί με αυξανόμενη επείγουσα σημασία ως αποφασιστική απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Αν και ορισμένα ιρανικά πλοία συνέχισαν να διέρχονται, το πέρασμα έχει ουσιαστικά κλείσει για το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας ναυτιλίας από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ξεκινώντας μια εντατική εκστρατεία βομβαρδισμών που έχει πλήξει χιλιάδες στόχους σε ολόκληρη τη χώρα.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του, τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως ανώτατος ηγέτης μετά τη δολοφονία του την πρώτη ημέρα των επιθέσεων, δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν κλειστά.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το κλείσιμο του στενού περάσματος κατά μήκος της νότιας ακτής του Ιράν προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου στην ιστορία και αναμένεται να μειώσει κατά περίπου 8% τις παγκόσμιες προμήθειες τον Μάρτιο. Ο παγκόσμιος κόμβος ανεφοδιασμού πλοίων της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επανέλαβε τις εργασίες φόρτωσης πετρελαίου την Κυριακή (15/03), σύμφωνα με πηγή του κλάδου με έδρα τη Φουτζάιρα.

Με τις τιμές του αργού πετρελαίου να ξεπερνούν τα 100 δολάρια το βαρέλι και να αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω την επόμενη εβδομάδα, το ζήτημα αυτό βαραίνει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ, το οποίο αντιμετωπίζει μια σημαντική δοκιμασία στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει απορρίψει τις ανησυχίες για την απότομη αύξηση των τιμών για τους Αμερικανούς καταναλωτές, λέγοντας ότι θα υποχωρήσουν γρήγορα. Ωστόσο, έχει καλέσει την Κίνα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τη Βρετανία και άλλες χώρες να στείλουν πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ για να διασφαλίσουν την ελεύθερη διέλευση των πλοίων.

«Οι χώρες του κόσμου που λαμβάνουν πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ πρέπει να φροντίσουν για τη διέλευση αυτή, και εμείς θα βοηθήσουμε — ΠΟΛΥ!» έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο (14/03). «Οι ΗΠΑ θα συντονιστούν επίσης με αυτές τις χώρες ώστε όλα να προχωρήσουν γρήγορα, ομαλά και καλά».

Η Γαλλία επιδιώκει να συγκροτήσει μια συμμαχία για την εξασφάλιση των Στενών μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση ασφαλείας, ενώ η Βρετανία συζητά μια σειρά επιλογών με τους συμμάχους της για να διασφαλίσει την ασφάλεια της ναυτιλίας, ανέφεραν αξιωματούχοι. Ωστόσο, καμία από τις αναφερόμενες χώρες δεν έδωσε άμεση ένδειξη ότι θα προχωρήσει σε ενέργειες ενώ οι μάχες συνεχίζονταν.

Ο Αραγτσί δήλωσε στον Γάλλο ομόλογό του ότι οι χώρες πρέπει να αποφύγουν οτιδήποτε θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση της σύγκρουσης. Είπε επίσης ότι το Ιράν θα ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε επίθεση εναντίον των ενεργειακών εγκαταστάσεών του.